ေပါေခ်ာင္ေကာင္းနဲ႔ ေခတ္္ကို အမီလုိက္ၾကစိုု႔ရဲ႕

နအဖ တပ္မေတာ္ (ေလ)

စကတည္းက ေတာ္ေတာ္ႀကီးလြဲသြားခဲ့တဲ့ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္တြင္း ကိစၥေလးတခုအေၾကာင္းပါ။ သူမ်ားကို မခံ ခ်င္လို႔ ထသတ္ပါတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္ကေအာက္ကပဲဆုိတဲ့ အျဖစ္မ်ဳိးနဲ႔ၾကံဳၿပီး နအဖတို႔ ႏွစ္ထပ္ကြမ္းအရွက္ ရသြားခဲ့ပံုေတြပါ။ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ထုိင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ျပႆနာမွာ ထို္င္းဘက္က အေမရိကန္လုပ္ F 16 တိုက္ ေလယာဥ္ေတြနဲ႔ ျမန္မာ့နယ္နိမိတ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ပ်ံသန္းၿခိမ္းေျခာက္တာကို နအဖတို႔ ခံခဲ့ရပါတယ္။

အဲဒီေနာက္ပိုင္း အင္အားေတာင့္တင္းတဲ့ ေခတ္မီတပ္မေတာ္ႀကီး တည္ေဆာက္ေရးဆုိၿပီး စစ္တပ္ေတြထဲမွာ နအဖ တို႔ အရွက္ေျပေလသံေတြ ပစ္ခဲ့ၾကျပန္ပါတယ္။ F 16 ေလယာဥ္ေတြတင္ မဟုတ္ပါဘူး၊ ထုိင္းတပ္ေတြ ဘက္ကေန GPS စနစ္ကိုသုံးၿပီး ပစ္ခတ္လုိက္္တဲ့ အေျမာက္ဆန္ေတြေၾကာင့္ နအဖတို႔တင္မက တာခ်ီလိတ္ၿမိဳ႕ ခံေတြေတာင္ ထိတ္လန္႔သြားပါသတဲ့။ ဒီကစလို႔ ေခတ္မီတပ္မေတာ္ဆုိတဲ့ စကားလံုးေတြပဲ နအဖဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြ ေန႔စဥ္နဲ႔အမ်ွ ေတာက္ေလွ်ာက္ ရြတ္ဖတ္ေန ၾကပါေတာ့တယ္။ စစ္လက္နက္ေခတ္မီေရးကိစၥမွာ နအဖတို႔အေန နဲ႔ ဘယ္လုိမ်ား ဆက္စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ၾကသလဲဆုိတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ထပ္မိတ္ဆက္ေပးခ်င္ပါေသးတယ္။

မူးတင္းပဲတင္း ျငင္းမေနနဲ႔ အလကားရ ျမန္မာ့ေလတပ္မေတာ္

ျမန္မာ့ေလတပ္မေတာ္ကို ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ (၁၆) ရက္ေန႔မွာ စတင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ေနာက္ထပ္ (၁) ႏွစ္နီးပါး အဂၤလိပ္တို႔ပဲ ျမန္မာ့ေလတပ္မေတာ္ကို ဆက္ၿပီး ကြပ္ကဲ၊ ေထာက္ပံ့၊ ေလ့က်င့္ေပးခဲ့ ပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ လက္က်န္ အဂၤလိပ္၊ အေမရိကန္လုပ္ ေလယာဥ္ေတြနဲ႔ အျခားႏုိင္ငံတခ်ဳိ႕က ၀ယ္ယူ ထားတဲ့ ေလယာဥ္အခ်ဳိ႕ပဲ ေလတပ္မွာရွိခဲ့ပါတယ္။ တုိက္ဂါးေမာက္ (tiger moths)၊ စပစ္ဖိုင္းယား (spit fires) နဲ႔ ေအာ္တာ (otter)၊ ဒါကုိတာ (dakota) စတဲ့ ကမာၻစစ္သံုးေလယာဥ္ေပါင္း (၆၃) စီးနဲ႔ ဗမာ့ေလတပ္မေတာ္ကို စဖြင့္ခဲ့တာပါ။ စြမ္းရည္က်ေနတဲ့ ေလယာဥ္ေတြျဖစ္တာမုိ႔လည္း ၁၉၄၉ ခုႏွစ္ တႏွစ္ထဲမွာ ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈ (၂၄) ႀကိမ္ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ ျမန္မာေလတပ္မွာ အရာရွိ (၂၃၂) ဦး၊ အျခားအဆင့္ (၅,၆၇၇) ဦးအထိ အင္အားတုိးလာခဲ့ပါတယ္။

“ေလတပ္ထဲက သက္သာဆုိင္ေတြမွာ စစ္ဆင္ေရးရွိရင္ ဖေယာင္းတုိင္ေတြ သိပ္ၿပီးေရာင္းေကာင္းၾကပါတယ္။ ေလယာဥ္ပ်က္မက်ေအာင္ ေလယာဥ္မႉးေတြ ဆုေတာင္းဖို႔ပါတဲ့”

မူလ မဂၤလာဒံု(ပင္မတုိက္ခိုက္ေရး) ေလတပ္စခန္းနဲ႔ မိတၳီလာ(ေထာက္ပို႔) ေလတပ္စခန္းတို႔အျပင္ ေနာက္ထပ္ ေလယာဥ္အုပ္၊ ေရဒါအုပ္ေတြကို ဆက္တုိးခ်ဲ႕ခဲ့သလို အရာရွိ (၂၆) ဦးနဲ႔ စစ္သည္ (၇၅၀) ဦးပါ ေလထီးတပ္လို႔ ေခၚတဲ့ ေလေၾကာင္းခ်ီတပ္ တခုကိုလည္း မဆလတို႔ေခတ္မွာ တိုးခ်ဲ႕ဖြဲ႔စည္းႏိုင္ခဲ့ပါေသးတယ္။ ၁၉၈၄ နဲ႔ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ေတြမွာ မူးယစ္ေဆး၀ါးတုိက္ဖ်က္ေရး ကိစၥအတြက္ ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲက် ရဟတ္ယာဥ္ စုစုေပါင္း (၂၁) စီး အလကားရၿပီး တပ္မေတာ္ေလရဲ႕ ျပည္တြင္းေသာင္းက်န္းသူ စစ္ဆင္ေရးကိစၥေတြမွာ အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဒါ ေၾကာင့္ ျမန္မာ့လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ တေလွ်ာက္လံုး အလကားရတဲ့ စစ္လက္နက္ေတြနဲ႔ ေခတ္မီေအာင္ ျမန္မာ့ေလတပ္မေတာ္ကို မဆလအစုိးရတို႔ တည္ေဆာက္ခဲ့ပါတယ္လို႔ ေျပာရမွာပါ။

ဗ႐ုတ္သုတ္ခထဲ တ႐ုတ္ပဲ ကယ္ေပလို႔

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြေၾကာင့္ ျမန္မာစစ္အစိုးရကို ႏိုင္ငံတကာက ၀ုိင္း၀န္း ပိတ္ဆို႔ခဲ့ပါတယ္။ ဒီပိတ္ဆို႔မႈေတြထဲမွာ စစ္လက္နက္၀ယ္ယူခြင့္ေတြအျပင္ ေလယာဥ္နဲ႔ ရဟတ္ယာဥ္ အင္ဂ်င္ ပစၥတင္ေတြမွာသံုးတဲ့ ေအဗီဂက္ (avgas) ေတြပါ ၀ယ္မရတာေၾကာင့္ အရင္မဆလေခတ္က တစီးစ ႏွစ္စီးစ ဟန္ျပအျဖစ္ ၀ယ္ထားတဲ့ အေနာက္ႏုိင္ငံလုပ္ ေလယာဥ္ေတြ ပ်ံတက္ဖို႔ မျဖစ္နုိင္ေတာ့ပါဘူး။ ဘဲလ္ (bells)၊ ေအာ္တာ (otters)၊ ခ်က္္ေမာက္ အမ်ဳိးစားေလယာဥ္ေတြကို ကေနဒါ၊ ၾသစေၾတးလ်နဲ႔ အေမရိကန္ႏုိင္ငံသား ပုဂၢလိကေလယာဥ္ေမာင္းသမားေတြဆီကို ေလွ်ာ့ေစ်းနဲ႔ ျပန္ေရာင္းပစ္ခဲ့ရပါတယ္။ ၁၉၇၅ ကေန ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ အထိ အီတလီ၊ ဆြစ္ဇာလန္၊ ယူဂုိစလပ္လုပ္ ေလယာဥ္ (၅၇) စီးဟာ ဆက္အလုပ္မျဖစ္ႏိုင္တဲ့အေျခကို ဆုိက္ သြားပါတယ္။ မပ်ံံႏိုင္တဲ့ အေနာက္အုပ္စု ေလယာဥ္ေတြေနရာမွာ တ႐ုတ္၊ ႐ုရွႏုိင္ငံလုပ္ ေလယာဥ္ေတြနဲ႔ အစား ထုိးဖို႔ နအဖတို႔ထပ္ၿပီး စဥ္းစားလာရပါေတာ့တယ္။
အာရွေဒသတြင္း ဒုတိယစစ္အင္အားအႀကီးဆံုး တပ္မေတာ္တခုျဖစ္ေအာင္ တည္ေဆာက္ရာမွာ ၾကည္းတပ္၊ ေရတပ္တို႔လို ေခတ္မီေလတပ္ႀကီးျဖစ္လာေအာင္ ေနာက္ဆံုးေပၚေလယာဥ္ေတြ အမ်ားႀကီးလုိပါတယ္။ အရင္ မဆလေခတ္တုန္းက ေလတပ္မွာ ေလယာဥ္နဲ႔ ရဟတ္ယာဥ္ေပါင္း (၁၃၁) စီး ရွိရာကေန ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အတြင္း ေနာက္ထပ္ အစီး (၁၀၀) တုိးၿပီး စုစုေပါင္း အစီး (၂၃၁) ရွိလာပါၿပီ။ ျမန္မာ့အိမ္နီးခ်င္း ထုိင္းႏို္င္ငံက ေလယာဥ္ေပါင္း (၃၁၅) စီး၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က (၂၀၀) စီးစီ အသီးသီးရွိၾကေပမယ့္ အဆင့္ျမင့္ေလ ယာဥ္ေတြ အမ်ားစုျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ပိတ္ဆို႔ခံထားရတာေၾကာင့္ စစ္လက္နက္၀ယ္ယူေရးမွာ ‘တရားအားထုတ္ တ႐ုတ္အားထား’ ဆို သလုိ နအဖအစိုးရအဖို႔ တ႐ုတ္ကလြဲရင္ ဘယ္ကမွ အားကိုးရာ မရခဲ့ပါဘူး။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္တုန္းက အေမရိကန္ ေဒၚလာ (၂) ဘီလီယံဖုိး တ႐ုတ္လုပ္ ေလယာဥ္ေတြ နအဖတို႔ ၀ယ္ယူခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ တ႐ုုတ္ဘက္က မွာယူတဲ့ စစ္လက္နက္ပစၥည္းေတြနဲ႔အတူ ႐ုရွလုပ္ MiG 21 ေလယာဥ္ကိုတုၿပီး တည္ထြင္ထားတဲ့ တ႐ုတ္လုပ္ J အမ်ဳိးစား တုိက္ေလယာဥ္ (၁၂) စီးကို ၀ယ္ယူခဲဲ့ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ႏုိင္ငံစံုကေန ၀ယ္ထားတဲ့ စုစုေပါင္းေလ ယာဥ္ (၂၃၁) စီးအနက္ ထက္၀က္နီးပါးပမာဏရွိတဲ့ တ႐ုတ္ေလယာဥ္ (၁၂၀) စီး ယေန႔ျမန္မာ့ေလတပ္မွာ ရွိ ေနပါၿပီ။

အမ်ဳိးအစားအားျဖင့္ ...

ခ်င္ဒူး (Chengdu) F 7 (၆၀) စီး
ရွင္ယန္း (Shenyang) J (၆) စီး
နန္ခ်န္ (Nanchang) Q 5 (၃၆) စီး
ရွန္စီ (Shaanxi) Y 8 D 2 (၆) စီး
ဟုန္ဒူး (Hongdu) K 8 (၁၂) စီး

… ေပါင္း (၁၂၀) စီး ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာအစိုးရ၀ယ္ယူခဲ့သမွ် စစ္လက္နက္ပစၥည္းအားလံုးရဲ႕ (၉၀) ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ တ႐ုတ္ဆီကပါပဲ။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ နအဖတက္လာကတည္းက အေမရိကန္ေဒၚလာ (၁.၂) ဘီလီယံဖိုး လက္နက္ေတြကို တ႐ုတ္က ေထာက္ပံ့ေပး ခဲ့ၿပီး ၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္း အလတ္စားနဲ႔ အေပါ့စားတင့္ကား အစီး (၂၀၀)၊ သံခ်ပ္ကာယာဥ္ (၂၅၀)၊ ဒံုးပစ္စနစ္ မ်ားနဲ႔ အေျမာက္ႀကီး၊ ေလယာဥ္ပစ္အေျမာက္ေတြ၊ ေျမျပင္ေ၀ဟင္ပစ္ဒံုးေတြ၊ ကင္းလွည့္ေရယာဥ္ေတြ၊ ဒံုး က်ည္တပ္ အျမန္တုိက္ေရယာဥ္ေတြ၊ ကင္းလွည့္တုိက္ေရယာဥ္ .. စတာေတြအျပင္ တ႐ုတ္ဘက္က သင္တန္း ဆရာေတြပါ ကူညီေပးခဲ့ပါတယ္။

ဒုတိယအသုတ္ ေဒၚလာသန္း (၄၀၀) ဖုိးရွိ လက္နက္ေတြကို ေရာင္းခ်ေပးရာမွာ ေရတပ္ကင္းလွည့္္သေဘၤာ ေတြ၊ အေျမာက္တင္သေဘၤာနဲ႔ ရဟတ္ယာဥ္မ်ားစြာ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ အင္အား (၄) သိန္းကေန (၅) သိန္းရွိတဲ့ ဒီ ကေန႔အေျခအေနထိ အင္အားေတာင့္တင္းလာေအာင္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ကို အဓိက ကူညီပံ့ပိုးေပးခဲ့တာ တ ႐ုတ္ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္ေနရာအႏွ႔ံမွာ လူသံုးတ႐ုတ္ကုန္ပစၥည္းေတြတင္သာမက ျမန္မာစစ္တပ္ထဲ ရွိရွိ သမွ် စစ္လက္နက္ပစၥည္းတုိ္င္းဟာ တ႐ုတ္ျဖစ္္ေတြ အမ်ားစုပါ။ ၀ယ္ယူၿပီး တရက္အတြင္းမွာ ကံမေကာင္းရင္ အစုတ္ျဖစ္သြားတတ္တဲ့ တ႐ုတ္စက္ေတြရဲ႕သေဘာအတုိင္း နအဖတပ္ထဲက စစ္လက္နက္ပစၥည္းေတြအားလံုး ဘာတခုမွ ေရရွည္အာမခံခ်က္မရွိၾကပါဘူး။ အခုေရာင္းထားတဲ့ တ႐ုတ္လုပ္ေလယာဥ္ေတြအားလံုး ႐ုရွေလ ယာဥ္ဒီဇိုင္းကို တုပထားၿပီး ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ထုတ္ ေမာ္ဒယ္ေတြသာ အမ်ားစုပါ။

ဒါေၾကာင့္ ၂၀၀၇ ဒီဇင္ဘာ (၁၈) ရက္ေန႔က ပ်က္က်ခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္လုပ္ နန္ခ်န္ Q 5 တစီးဟာ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ၀ယ္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး အဲဒီ၀ယ္ခဲ့တဲ့ ေလယာဥ္အားလံုးကုိ (၅) ႏွစ္သက္တမ္း အာမခံခ်က္ပဲ တ႐ုတ္ကုမၸဏီေတြက ေပးထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တ႐ုတ္လုပ္ေလယာဥ္ေတြ စီးဖို႔ကို ေလသူရဲတုိင္း ထိတ္လန္႔ေနၾကတဲ့အျဖစ္ ေရာက္ေနရပါၿပီ။ ေလတပ္ထဲက သက္သာဆုိင္ေတြမွာ စစ္ဆင္ေရးရွိရင္ ဖေယာင္းတုိင္ေတြ သိပ္ၿပီးေရာင္း ေကာင္းၾကပါတယ္။ ေလယာဥ္ပ်က္မက်ေအာင္ ေလယာဥ္မႉးေတြ ဆုေတာင္းဖို႔ပါတဲ့။

တပ္မေတာ္တရပ္ကို အေျခခံကစၿပီး ေခတ္မီေအာင္ မတည္ေဆာက္ဘဲ ေပါေခ်ာင္ေကာင္း ဟန္ေရးျပေကာင္း ေလာက္႐ံု အဆင့္သာရွိတဲ့ တပတ္ရစ္ စစ္လက္နက္ေတြကို ၀ယ္ယူတပ္ဆင္ခဲ့တာေၾကာင့္ အလြဲလြဲအမွားမွား ေတြျဖစ္ၿပီး နအဖတို႔ ေခတ္ေနာက္က် က်န္ရစ္ခဲ့ပံုကို ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ထုိင္းနယ္စပ္ျဖစ္ရပ္ေတြက မီးေမာင္းထုိးျပ ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ထုိင္း-ျမန္မာနယ္စပ္အေရးၿပီးတဲ့ေနာက္ အေရးေပၚအျဖစ္ ႐ုရွလုပ္ MIG 29 ေလယာဥ္ (၁၂) စီးနဲ႔အတူ အေမရိကန္္ F 16 တိုက္ေလယာဥ္ကို တုပထားတဲ့ တ႐ုတ္လုပ္ေလယာဥ္ေတြကို နအဖတို႔ ၀ယ္ ယူခဲ့ပါတယ္။

အခုလည္း ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ (ေလ) က တ႐ုတ္ျပည္လုပ္ J အမ်ဳိးစား ရွင္ယန္း တုိက္ေလယာဥ္တစင္း ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ (၃) ရက္ေန႔မွာ ေမွာ္ဘီေလတပ္စခန္းကေန ပ်ံသန္းေလ့က်င့္စဥ္ ၾကံခင္းၿမဳိ႕အနီး ပ်က္က်သြား ျပန္ပါတယ္။ ၀ နယ္စပ္မွာ စစ္ပြဲေတြျဖစ္လာခဲ့ရင္ အသင့္ရွိေနေအာင္ အမွတ္စဥ္ (၁၃) ဦးေျမာက္ ေလခ်ဳပ္ႀကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ျမတ္ဟိန္း အမိန္႔အရ အခုလုိ ပ်ံသန္းခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၀၇ ခုႏွစ္အထိ ေလ ယာဥ္ပ်က္က်မႈ ေပါင္း (၉) ႀကိမ္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ပ်မ္းမွ် တႏွစ္ကို တစင္းေလာက္ ပ်က္က်ေနတယ္လို႔ ဆုိရမွာပါ။ ေလ ယာဥ္ေတြက အဆင့္နိမ့္သလုိ ေလသူရဲေတြခမ်ာလည္း ကြၽမ္းက်င္မႈ နည္းၾကပါတယ္။ လုိအပ္သလုိ အျမဲတမ္း ေလ့က်င့္ပ်ံသန္းႏုိင္ခြင့္လည္း ေလယာဥ္မႉးေတြ မရၾကပါဘူး။

သင္တန္းဆင္း ရဟတ္ယာဥ္မႉးေကာင္းတေယာက္အဆင့္ေရာက္ေအာင္ ပ်ံသန္းေလ့က်င့္ခ်ိန္ နာရီ (၅၀) ေလာက္သာ ခြင့္ျပဳေပးထားပါတယ္။ က်န္အခ်ိန္ေတြမွာလည္း ေနျပည္ေတာ္က အမိန္႔ေပးလာမွ ေလယာဥ္ေပၚ တက္ ေလ့က်င့္ပ်ံသန္းခြင့္ရွိၾကပါတယ္။ ေလ့က်င့္ပံ်သန္းစဥ္ စစ္လက္နက္၊ ဗံုးသီး၊ ေျမျပင္ေ၀ဟင္ပစ္ဒံုးေတြကို တပ္ဆင္ေမာင္းႏွင္ခြင့္ လံုး၀မရွိ္ဘူးလို႔ သိရပါတယ္။ တဘက္ကလည္း ေလယာဥ္တခါပ်ံတက္ရင္ တနာရီမွာ ေလယာဥ္ဆီ PC 7 အတြက္ (၃၄) ဂါလန္၊ Mi2 ရဟတ္ယာဥ္အတြက္ဆုိ (၆၈) ဂါလန္၊ A 5 ေလယာဥ္မ်ားအ တြက္ (၆၂) ဂါလန္ေလာက္စီ ကုန္ပါတယ္။ ေလယာဥ္ဆီ အလြန္္ကုန္က်တာေၾကာင့္မို႔လည္း ေလယာဥ္ေတြကို အျမဲတမ္း ပ်ံတက္ေလ့က်င့္ေပးမေနႏိုင္ပါဘူး။ ေျမျပင္မွာ စက္ႏႈိးစမ္းသပ္႐ံုေလးနဲ႔ကို တစီးကို ေလယာဥ္ဆီ ေန႔စဥ္ (၁၀) ဂါလန္ေက်ာ္ ကုန္က်ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္္ ေျမေပၚမွာပဲ (၁၀) မိနစ္ေလာက္ စက္ကိုပူေအာင္ စက္ႏိႈး ၿပီး ေျမျပင္စမ္းသပ္ပ်ံသန္းျခင္းေတြကိုသာ ေန႔တိုင္းေန႔တိုင္း လုပ္ေနၾကရပါတယ္။

မပ်ံဘဲ အပ်ံစာရင္းျပၿပီး ေလယာဥ္ဆီထုတ္ေရာင္းစားတဲ့ ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးေတြကလည္း ေလတပ္စခန္းတိုင္းမွာ တပံု ႀကီးပါ။ ပစၥည္းေတြက ေခတ္မမီ၊ စစ္သည္ေတြက စား၀တ္ေနေရး မေျပလည္ေတာ့ ဆီခိုးေရာင္းစား အက်င့္ ပ်က္ၾက၊ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္း ေလ့က်င့္ဖို႔ ေနေနသာသာ ေလယာဥ္ဆီဖိုးနဲ႔ ေလ့က်င့္ပ်ံသန္းစရိတ္ကိုေတာင္ တပ္ မေတာ္ေလမွာ လံုေလာက္ေအာင္ ခ်ထားမေပးပါဘူး။ ျမန္မာ့ေ၀ဟင္ကို စိုးမုိးမယ့္ တပ္မေတာ္ေလ ေလယာဥ္ ေတြ ေျမေပၚမွာ ေန႔တုိင္း အပ်ံက်င့္ေပးေနရတယ္လို႔ ေလတပ္ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရးအုပ္က စစ္သည္ေတြကိုယ္ တုိင္ ေျပာစမွတ္တြင္ေနေလေတာ့ မခက္္ပါလား၊၊

လြဲတာကေတာ့ အေတာ့္ကို လြဲေနၾကတာပါ။ ေလယာဥ္ကို စက္ႏိႈးၿပီး ႏြားလွည္းလို ေျမျပင္မွာပ်ံခုိင္းေနတဲ့ တပ္ မေတာ္ကို ဒါမွ ျမန္မာ့ေခတ္မီတပ္မေတာ္ စစ္စစ္ပါလို႔ ျပန္ျပင္ၿပီး ေခၚရေတာ့မလိုပါပဲ။ စစ္ဆင္ေရးရွိလို႔ ပ်ံၾကရ ၿပီဆိုရင္လည္း ဘုရားတၿပီး ေလယာဥ္ေတြ ေမာင္းေနၾကရတဲ့အျဖစ္မ်ဳိး။ တႏွစ္တေယာက္ ကံဆုိးသူေမာင္ရွင္ စာရင္းထဲ ပါသြားတဲ့ အျဖစ္ဆိုးနဲ႔ တပ္မေတာ္ေလက အရာရွိေတြ ရင္ဆုိင္ေနရပါတယ္။

ေ၀လင္း
(ေခတ္ၿပိဳင္အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာမွ ..)

ေတာ္လွန္ေရးဆန္းစစ္ခ်က္ႏွင့္ BARD O’NEILL’S FRAMEWORK

ခင္မမမ်ဳိး
Monday, January 11, 2010

၂ဝ ရာစု ကာလတေလွ်ာက္ဟာ စစ္ပြဲေတြနဲ႔ ျပည့္လႊမ္း ေနတဲ့ ရာစုႏွစ္ႀကီး တခုပါ။ ကမၻာစစ္ႀကီးေတြ၊ စစ္ေအး တိုက္ပြဲေတြ၊ နယူးကလီးယား ထုတ္လုပ္အားၿပိဳင္မႈေတြ က ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မွာ ျဖစ္ပြားေနခဲ့သလို၊ ကိုလိုနီနယ္ ခ်ဲ႕စနစ္ကို ဆန္႔က်င္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ၊ အာဏာရွင္ စနစ္ အသြင္အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ဆန္႔က်င္တဲ့ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးေတြ၊ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈ လႈိင္း လံုးႀကီးေတြကေန ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ လူထုေတာ္လွန္ေရး ေတြကလဲ ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာမွာ ျဖစ္ပြားေနခဲ့ပါတယ္။ ဒီစစ္ ပြဲႀကီးေတြထဲမွာ လူေပါင္းမ်ားစြာရဲ႕ ေသြးေတြ ေျမမွာက်ခဲ့ ရပါတယ္။ လူသားေတြရဲ႕ အသက္ေတြဟာလဲ ပန္းပြင့္ေတြ ပမာ တျဖဳတ္ျဖဳတ္နဲ႔ ေႂကြက်ခဲ့ရပါတယ္။ စစ္ပြဲေတြေၾကာင့္ ေျမမွာက် ခဲ့တဲ့ ေသြးစက္ေတြသာ ေပါင္းစုသြားၿပီး သမုဒၵရာထဲကို စီးဝင္သြားခဲ့မယ္ဆိုရင္ ကမၻာ့အႀကီးဆံုး သမုဒၵရာႀကီးေတြျဖစ္တဲ့ ပစိ ဖိတ္၊ အတၱလႏိၱတ္နဲ႔ အိႏၵိယသမုဒၵရာႀကီးေတြထဲက ပင္လယ္ေရေတြဟာ ရဲရဲမ်ား နီေနလိမ့္ေလမလားလို႔ ဆိုရမလိုပါပဲ။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကမၻာစစ္ႀကီးေတြနဲ႔ အင္အားႀကီးႏိုင္ငံႀကီးေတြရဲ႕ အားၿပိဳင္မႈေတြကေတာ့ ယေန႔ေခတ္ အေျခအေနနဲ႔ အခ်ိန္ကာလ တခုမွာ ေခတၱငုပ္လွ်ိဳးေနပါၿပီ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေလ့လာသူေတြက ကမၻာစစ္ႀကီးေတြနဲ႔ စစ္ေအးတိုက္ပြဲလို အားၿပိဳင္မႈႀကီးေတြ ထပ္ၿပီး မ ေပၚေပါက္လာေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြကို ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ေနၾကပါတယ္။ တၿပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ စစ္ေရးေလ့လာ သူေတြကေတာ့ ထြက္ေပၚေနတဲ့ ေျခလွမ္းေတြနဲ႔ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး အားၿပိဳင္မႈေတြကို အကဲခတ္ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေလ့လာသူေတြ၊ စစ္ေရးေလ့လာသူေတြ၊ ပ႗ိပကၡေရးရာ ကၽြမ္းက်င္သူ ဆိုသူေတြကို ပကတိ အေျခအေနမွာ စိန္ေခၚေနမႈေတြက ကမၻာစစ္နဲ႔ စစ္ေအးတိုက္ပြဲေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ၊ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုး တက္မႈမရွိပဲ Failed state ျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ၊ ႏိုင္ငံေရး တည္ၿငိမ္မႈမရွိတဲ့ အာဏာရွင္ ႏိုင္ငံေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏိုင္ငံေတြမွာ အင္ အားႀကီးႏိုင္ငံေတြက ပါဝါဂိမ္းေတြ ဝင္ကစားၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးမတည္ၿငိမ္မႈ အေျခအေနေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆးဝါး ကူးသန္းေရာင္း ဝယ္မႈ၊ လူကုန္ကူးမႈေတြစတဲ့ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ ရာဇဝတ္မႈေတြကလဲ ႀကီးစိုးေနၾကပါတယ္။ ရာဇဝတ္ ဂိုဏ္းေတြကလဲ အသြင္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ေပၚထြက္ေနပါတယ္။ အဖိႏွိပ္ခံ ျပည္သူေတြရဲ႕ ဘဝအေျခအေနေတြကလဲ တေန႔တျခား ဆိုးရြားလာေနၾကတယ္။ ႏိုင္ငံကို စြန္႔ခြာထြက္ ရသူေတြ၊ ႏိုင္ငံကေန ထြက္ေျပးရသူေတြ ပိုၿပီး မ်ားလာပါတယ္။ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြထဲကေန ဖိႏွိပ္သူေတြကို ေတာ္လွန္ဖို႔ ေပါက္ဖြား လာတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြကလဲ ပန္းတိုင္နဲ႔ မနီးပဲ ၾကန္႔ၾကာမႈေတြ ရွိေနၾကတယ္။ ဒီမိုကေရစီ ကနဦးအသြင္ကူးမႈ စၿပီးမွ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမႈ အဆင့္ကို မကူးေျပာင္းႏိုင္ပဲ ေရွ႕မတိုး၊ ေနာက္မဆုတ္ ျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကလဲ ရွိေနတယ္။ ေနာက္ျပန္ဆြဲသြားၿပီး အာဏာရွင္စနစ္ ျပန္ျဖစ္သြားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကလဲ ရွိျပန္တယ္။ လူသားေတြရဲ႕ ရွင္သန္ရပ္တည္ရမႈအပိုင္းမွာ မတူ ညီ ကြဲျပားမႈေတြကလဲ တစတစ ပိုႀကီးထြားလာေနတယ္။

ၾကန္႔ၾကာေနေသာ ေတာ္လွန္ေရးမ်ား
အေျခအေန၊ အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးၾကန္႔ၾကာေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာဆိုရင္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြနဲ႔ ျပည္သူလူထုဟာ အာဏာ ရွင္စနစ္ဆိုးရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈဒဏ္ေတြကို စကၠန္႔နဲ႔အမွ် ခံစားေနၾကရတယ္။ နံနက္မိုးလင္းတာနဲ႔ စၿပီးၾကံဳေတြ႔ရတဲ့ ေရ၊ မီး ျပႆနာေတြ၊ ကူး သန္းသြားလာေရး ျပႆနာေတြ၊ ပညာေရး အခက္အခဲေတြ၊ က်န္းမာေရး အခက္အခဲ၊ ေပါင္ႏွံေရာင္းခ်ေငြတိုးေပးရတဲ့ အခက္အ ခဲေတြ၊ စာရိတၱပ်က္စီးမႈေတြ၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈေတြ၊ ေလာင္းကစားဝိုင္းေတြ၊ စတာေတြဟာ ဘဝအက်ဳိးေပးေတြေၾကာင့္ မဟုတ္ပဲ အာဏာရွင္စနစ္ဆိုးရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးေတြကို လူထုႀကီးတရပ္လံုး ခါးစည္းခံ ေနၾကရသလို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြမွာလဲ အက်ဥ္းေထာင္ေတြထဲမွာ ငရဲျပည္တမွ် ညွဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈေတြကို ခံစားေနၾကရျပန္ပါ တယ္။

ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ အခ်ိန္တိုအတြင္း ေအာင္ျမင္သြားတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြရွိသလို၊ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာမွ ေအာင္ျမင္သြား တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ ရွိပါတယ္။ ေအာင္ျမင္ဖို႔ဆိုတာမွာ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါ၊ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္း၊ မဟာဗ်ဴဟာ အားသာ ခ်က္၊ အဂါၤရပ္ျပည့္စံုမႈ၊ ေခါင္းေဆာင္မႈအရည္အခ်င္း စတာေတြေပၚမွာ မူတည္တာ ျဖစ္တာေၾကာင့္ မေအာင္ျမင္ေသးခင္မွာ ေခါင္း ေဆာင္မႈ တခုတည္းကိုပဲ လက္ညႇိဳးထိုး အျပစ္ပံုခ်လို႔ မရပါဘူး။ မဟာဗ်ဴဟာ တခုတည္းကိုပဲ ပံုခ်ၿပီး အျပစ္ဆိုလို႔ မရပါဘူး။ ကမၻာ့ႏိုင္ငံ ေရး အခင္းအက်င္းတခုတည္းကိုပဲ လက္ကိုင္ထားၿပီး တည္မွီ ဆံုးျဖတ္ေနလို႔လဲ မျဖစ္ျပန္ပါဘူး။ ဘက္ေပါင္းစံု အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိေနႏိုင္လို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိတာဟာ အျပစ္ဆိုဖြယ္ရာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ရွိတဲ့ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဆန္းစစ္မႈ မရွိတာနဲ႔ လိုအပ္တဲ့ ျပင္ဆင္ျဖည့္ဆည္းမႈ မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒါဟာ အျပစ္ဆိုဖြယ္ရာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သခ်ၤာပုစာၦေတြကို မွားၿပီးတြက္ထားလို႔ စာ ေမးပြဲက်ထားတဲ့ ႏွစ္က်ေက်ာင္းသားတေယာက္ဟာ ဒီတြက္နည္းေတြကိုပဲ တခါျပန္တြက္ေနၿပီး၊ အသစ္တက္လာတဲ့ ေက်ာင္းသား ေတြကိုလဲ ငါက ေက်ာင္းတႏွစ္ ပိုေနဖူးတာေၾကာင့္ ငါတြက္တာ မွန္တယ္ဆိုတဲ့ ပံုစံနဲ႔ တြက္နည္းအမွားေတြပဲ လမ္းညႊန္ေပးေနမယ္ ဆိုရင္ ဒီေက်ာင္းသားရဲ႕ အနာဂတ္နဲ႔ သူေျပာတာ ယံုၿပီး လိုက္တြက္မိတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ မေတြးဝံ့စရာ ျဖစ္ပါမယ္။ အမွန္တကယ္ ႏွစ္က်ေက်ာင္းသား လုပ္သင့္တာကေတာ့ အသစ္တက္လာတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို “ညီေလးတို႔၊ ညီမေလးတို႔ေရ။ အစ္ကိုေတာ့ ဒီပုစာၦေတြကို ဒီလိုမွားတြက္မိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စာေမးပြဲက်တာ။ အစ္ကို႔တို႔ စုၿပီး တြက္နည္းအမွန္ကို အေျဖထုတ္ၾကည့္ ရေအာင္။ ဆရာမကို သြားေမးၾကည့္ရေအာင္” ဆိုတာပဲ ျဖစ္သင့္ပါတယ္။ ဟန္ကိုယ့္ဖို႔ ဆိုၿပီး၊ ေတာေျပာေတာင္ေျပာနဲ႔ တြက္နည္းအ မွားကိုပဲ လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ျပဳထားတာေတြဟာ အနာဂတ္မွာ ဘယ္သူ႔အတြက္မွ အက်ဳိးမရွိႏိုင္ပါဘူး။ စာသင္ခန္းေရွ႕က ဆရာခံုမွာ ထိုင္ေနတိုင္းလဲ ဆရာမျဖစ္ပါဘူး။ ေက်ာင္းသားေတြက ဆရာလို႔ သတ္မွတ္မွ ဆရာျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္း ေဆာင္လို႔ ထိုင္ေအာ္တိုင္းလဲ ေခါင္းေဆာင္မျဖစ္ပါဘူး။ ေခါင္းေဆာင္လို႔ သတ္မွတ္သူရွိမွ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ပါတယ္။ ပြင့္လင္းမႈနဲ႔ အေျခ အေနကို အမွန္အတိုင္း ျမင္တတ္ႏိုင္မႈက ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္သူေတြအတြက္ အေရးႀကီးဆံုး အရည္အခ်င္းေတြပါ။

ဒါေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးတခုမွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ ကိုယ္ဘာလဲ၊ ကိုယ္ဘယ္လဲ၊ ေတာ္လွန္ေရး အေျခအေနက ဘယ္အ ဆင့္ကို ေရာက္ေနၿပီလဲ ဆိုတာကို ဆန္းစစ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္ ဆည္းဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေဘးက ထိုင္ၾကည့္ေနသူေတြကလဲ ေဘးထိုင္ဘုေျပာလုပ္ေနတာထက္ ဘယ္လိုအပ္ခ်က္မွာ ကိုယ္က ပါ ဝင္ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္မလဲဆိုတာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ျပန္ဆန္းစစ္ဖို႔ လိုပါမယ္။ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြက ဖိႏွိပ္သူေတြကို ေတာ္လွန္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ ေလွေလွာ္ၿပိဳင္ပြဲ က်င္းပေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏွစ္ဘက္အသင္း ေဘာလံုးကန္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေလယာဥ္ ႀကီးတစင္း ျပန္ေပးဆြဲခံထားရတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးပါ။ ျပန္ေပးသမားေတြကို ျပန္တိုက္ခိုက္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းေနသူေတြကို ေဝဖန္ရင္း ကိုယ္ ငုတ္တုတ္ထိုင္ေနတာကပဲ သူတို႔ေၾကာင့္လိုလို ေျပာလိုက္၊ ျပန္ေပးသမားေတြကို ေၾကာက္ၿပီး ျပံဳးျပလိုက္၊ ကိုယ္နဲ႔ မဆိုင္ဘူးဆိုၿပီး သီ ခ်င္းေလး နားေထာင္လိုက္ လုပ္ေနလို႔ မရပါဘူး။ ျပန္ေပးသမားေတြကို ျပန္ခုခံေနသူေတြမွာ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိမွာလဲ အမွန္ပါပဲ။ ဘယ္လိုျဖည့္ ဆည္းေပးမလဲ စဥ္းစားၾကည့္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ျပန္ခုခံေနသူေတြကလဲ ပံုစံတမ်ဳိးနဲ႔ မရရင္ အားနည္းခ်က္ေတြကို ျပန္ဆန္း စစ္ဖို႔ လိုပါမယ္။ သူမ်ားေတြ ေဝဖန္ေထာက္ျပတဲ့အခါ ျပန္ဆန္းစစ္ၿပီး မဟုတ္ရင္ လ်စ္လ်ဴ႐ွဳ၊ ဟုတ္ေနရင္ေတာ့ ျပင္သင့္ပါတယ္။ ဒါမွ လဲ တိုးတက္မွာပါ။ မ်က္စိစံုမွိတ္၊ နားပိတ္ၿပီး ခုန္ဆြခုန္ဆြ လုပ္ေနလို႔ မရပါ။

ေလယာဥ္ျပန္ေပးဆြဲခံထားရတဲ့အခါ ခုခံမယ္ဆိုရင္ ေလယာဥ္ေနာက္ပိုင္းမွာ ခုခံေနသူေတြ ရွိဖို႔သလို ေလယာဥ္မွဴးခန္းထဲကို ဘယ္လို ရေအာင္ ဝင္ၿပီး ေလယာဥ္ေမာင္းတံကို ကိုယ့္လက္ထဲ ေရာက္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ ေျမျပင္နဲ႔ ဆက္သြယ္မႈကို ဘယ္လိုျပန္ရ ေအာင္ယူၿပီး ေလယာဥ္ႀကီးကို အထိအခိုက္ အနည္းဆံုးနဲ႔ ေျမေပၚဆင္းႏိုင္ေအာင္ လုပ္မလဲဆိုတာေတြ ႀကိဳတင္တြက္ခ်က္ဖို႔ လိုပါ တယ္။ ခုခံေရးပဲ ဦးစားေပးလုပ္တဲ့အခါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးက ကိုယ့္လက္ထဲမွာ မရွိတာေၾကာင့္ ေနာက္ဆံုး ေလယာဥ္ႀကီး ပ်က္က်သြား တာမ်ဳိးလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ခုခံၿပီး အရာမထင္တာေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဘက္မွ်ဖို႔ လိုပါတယ္။ ျပန္ေပးသမားေတြကို ဝိုင္းဖမ္းၿပီး တ ရားစြဲတာေတြ ဘာေတြက ႀကိဳေတြးထားဖို႔လိုေပမယ့္ ေနာက္မွလုပ္ရမယ့္ ကိစၥေတြပါ။ ျပန္ေပးဆြဲခံထားရတဲ့ ေလယာဥ္ေပၚကေန ထိုင္ ၿပီး ဖုန္းေလးတဂြမ္ဂြမ္နဲ႔ ျပန္ေပးသမားေတြကို တရားစြဲေပးေနာ္လို႔ ထိုင္ေအာ္ေနလဲ ေျပာ႐ံုပဲ အဖတ္တင္မွာပါပဲ။ ကူပါ၊ ကယ္ပါဦး ေျပာ ေနျပန္ရင္လဲ တိုက္ေလယာဥ္ေတြ ေဘးကဝန္းရံၿပီး တက္လာေပးတာပဲ လုပ္လို႔ ရမွာပါ။ ေဘးကေနတက္လာတဲ့ အခါမွာလဲ ဆက္ သြယ္ေရးကိရိယာကေနတဆင့္ ျပန္ေပးသမားေတြနဲ႔ ညႇိႏႈိင္းမႈေတြ၊ ဖိအားေပးမႈေတြပဲ လုပ္ႏိုင္မွာပါ။ ျပန္ေပးသမားေတြခ်ည္းကိုပဲ သီး သန္႔ပစ္ခ်လို႔ ရသည္ကလဲ မဟုတ္၊ ျပန္ေပးဆြဲခံထားရတဲ့ ေလယာဥ္ႀကီးထဲ ဝင္လာလို႔ကလဲ ရတာ မဟုတ္တာေၾကာင့္ “ျပန္ေပးဆြဲခံ ထားရတဲ့ လူေတြကို သနားပါေၾကာင္း၊ ကိုယ္ခ်င္းစာပါေၾကာင္း” ပဲ ျပင္ပကေန ေျပာႏိုင္မွာပါ။ ဒါကို ျပန္ေပးဆြဲခံထားရသူေတြထဲက ဖုန္းရွိတဲ့ လူေတြက “အဲဒီျပန္ေပးေတြေလ၊ ခုပဲ လူတေယာက္ကို ႐ိုက္ပစ္လိုက္ျပန္ၿပီ။ ခုပဲ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခရီးသည္ ေမ့လဲသြားၿပီ။ ငါ တို႔ေတြမွာ စားစရာလဲ မရွိဘူးသိလား” လို႔ ျပင္ပက လူကို ေျပာလိုက္၊ ျပင္ပလူက “ဟုတ္လား။ ငါတို႔ ကိုယ္ခ်င္းစာ သနားပါတယ္လို႔ ေလယာဥ္ေပၚက လူေတြကို ေျပာလိုက္ပါ” လို႔ ျပန္ေျပာတဲ့အခါ ဝမ္းသာအားရ ျဖစ္သြားၿပီး “ေဟ့။ ငါတို႔ေဘးမွာပါလာတဲ့ ဟိုေလ ယာဥ္က လူကေလ ငါတို႔ကို သနားတယ္လို႔ ေျပာခိုင္းလိုက္တယ္” ဆိုၿပီး ျပန္ေအာ္ေျပာေပးလိုက္နဲ႔ လုပ္ေနၾကလို႔ မရပါ။

ဒီၾကားထဲ တျခားဘာလုပ္ရမလဲဆိုတာေတြ မစဥ္းစားေတာ့ပဲ ေလယာဥ္မွဴးအခန္းထဲမွာ ပိတ္ေလွာင္ခံထားရတဲ့ ပိုက္ေလာ့ကို အျမန္ လႊတ္ေပးပါလို႔ ျပန္ေပးသမားေတြကို ေျပာသူကေျပာ၊ ေလယာဥ္အျပင္က ဝန္းရံလိုက္လာေပးတဲ့ တိုက္ေလယာဥ္ေတြကို ေလယာဥ္ မွဴးထုတ္လာေပးဖို႔ ေျပာေပးပါဆိုၿပီး ဖုန္းတလံုးနဲ႔ ေအာ္ေနသူကေအာ္ ျဖစ္တတ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီေလယာဥ္မွဴးရွိေနရင္ ျပန္ေပးဆြဲထား ရမွာ အခက္အခဲရွိလို႔ ႀကိဳးတုပ္ပိတ္ေလွာင္ထားကာမွ ေလွာင္ထားသူကို လႊတ္ေပးပါလို႔ ေအာ္ေနတာဟာ လက္ေတြ႔နဲ႔ အပ္စပ္မႈ ရွိမရွိ သိဖို႔ လိုပါတယ္။

ဒီၾကားထဲ “မင္းတို႔လဲ ငါတို႔နဲ႔အတူတူ ေလယာဥ္ေမာင္းရမွာပါကြာ” ဆိုၿပီး ျပန္ေပးသမားေတြက ေလယာဥ္ေမာင္းခန္းထဲ ဝင္လာဖို႔ ကမ္းလွမ္းတာနဲ႔ပဲ ဘယ္ေရာက္လို႔ ဘယ္ဆိုက္မယ္မွန္းမသိတဲ့ ေလယာဥ္ကို ျပန္ေပးသမားေတြနဲ႔ အတူေမာင္းဖို႔ ဖင္တၾကြၾကြ ျဖစ္ေန တတ္သူေတြကလဲ ရွိပါေသးတယ္။ ျပဳသင့္တဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကေတာ့ လူတစုက ခုခံေရး လုပ္ေနခ်ိန္မွာ လူတစုက ေလ ယာဥ္မွဴးခန္းကို ျပန္စီးနင္းၿပီး ေလယာဥ္ေမာင္းတံကို ေလယာဥ္မွဴးလက္ထဲေရာက္ေအာင္ လုပ္ေပးဖို႔၊ လိုအပ္တဲ့ ျပင္ပဆက္သြယ္ မႈေတြနဲ႔ ေလယာဥ္ေျမျပင္ဆင္းႏိုင္ဖို႔ အကူအညီေတြရယူဖို႔ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

လက္ေတြ႔ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနမွန္ကို ပကတိအတိုင္း သိေနၿပီး လုပ္သင့္တဲ့အလုပ္ေတြကို ဦးစားေပးစနစ္နဲ႔ လုပ္ဖို႔က တိုက္ပြဲ ေအာင္ျမင္ေရးရဲ႕ ေသာ့ခ်က္ပါ။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ ဗ်ာမ်ားၿပီး ဟိုဟာစပ္စပ္၊ ဒီဟာစပ္စပ္နဲ႔ လူအင္အား၊ ေငြအင္အားေတြကို ျဖန္႔က်ဲသံုးေန ရင္ ဘာမွာမွ မထိေရာက္ပဲ အခ်ိန္ေတြၾကာလာတဲ့အခါ ေလယာဥ္ဆီကုန္လို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ျပန္ေပးသမားေတြရဲ႕ စိတ္ေဖာက္ျပန္မႈ ပိုဆိုး သြားလို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ေလယာဥ္ႀကီးတခုလံုး ပ်က္က်သြားႏိုင္ပါတယ္။ ျပင္ပမွာ ပါလာတဲ့ တိုက္ေလယာဥ္မွဴးေတြကလဲ ေလယာဥ္ေပၚက လူေတြက သနားလြန္းလို႔ ဝင္ကယ္ဖို႔ လုပ္ေနသူေတြခ်ည္းပါလို႔ ဘယ္သူမွ အာမမခံႏိုင္ပါ။ ျပန္ေပးသမားေတြနဲ႔ ညႇိႏႈိင္းမႈ တစံုတရာ ရ သြားၿပီး၊ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ဳိးေတြကို သေဘာတူရင္ ေလယာဥ္ေပၚက ခရီးသည္ေတြကို လုပ္ခ်င္တာလုပ္လို႔ ရတယ္။ သတ္ပစ္ခ်င္ သူ သတ္ပစ္လိုက္လို႔ရတယ္၊ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနၾကမယ္လို႔ ဆိုသြားခဲ့ရင္ေရာ မခက္ပါဘူးလား။ ဒါေတြကို မတြက္ခ်က္ပဲ ေလ ယာဥ္ေပၚမွာ ျပန္ေပးဆြဲ ခံထားရသူေတြထဲက ဖုန္းရွိသူေတြဟာ ဖုန္းေျပာရတာေလးေတြ၊ ႏွစ္သိမ့္ခံရတာေလးေတြ ခံုမင္ၿပီး ဘာမွန္းမ သိတဲ့ ျပင္ပက မေရမရာ အေျခအေနေပၚမွာ ပံုအပ္ထားၾကတဲ့အခါ၊ ေလယာဥ္တြင္းမွာ တကယ္ရွိေနသူေတြရဲ႕ အင္အားကို မစုစည္း ႏိုင္ၾကေတာ့တဲ့ အခါ၊ မရႏိုင္တဲ့ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို ထိုင္ေအာ္တဲ့ အလုပ္ပဲ လုပ္ေနၾကတဲ့အခါ က်ရင္ ဒီေလယာဥ္ႀကီး ပ်က္က်ဖို႔ ရာခိုင္ႏွုန္း ေတာ္ေတာ္မ်ားေနၿပီလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရး ဆန္းစစ္ခ်က္နဲ႔ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျပင္ဆင္ျဖည့္ဆည္းမႈဆိုတာေတြက အလြန္အေရးႀကီးပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ ပါဝင္ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ အေျခအေနေတြကို ဆန္းစစ္မႈျပဳတဲ့အခါမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ တျခားေတာ္လွန္ေရးေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္ ျပဳတာမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ စနစ္တက် ဆန္းစစ္ခ်က္ျပဳလုပ္ဖို႔ အတြက္ လိုအပ္တဲ့ Framework တခုကို စစ္ေရးနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးစစ္ပြဲေတြကို ေလ့လာသူ ပညာရွင္ Dr. Bard O’Neill က ေဖာ္ထုတ္ေပးခဲ့ပါတယ္။

တကမၻာလံုးက စစ္ဦးစီးတကၠသိုလ္ေတြနဲ႔ စစ္မဟာဗ်ဴဟာ ေလ့လာေရး သင္တန္းေတြတိုင္းမွာ BARD O’NEILL’S FRAMEWORK ဆိုတာ မပါမျဖစ္တဲ့ သက္႐ိုးညႊန္းတန္း သင္ခန္းစာ တခုပါ။ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္ေနသူေတြအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ သင္ခန္းစာတခုျဖစ္ သလို၊ ေတာ္လွန္ေရးကို ႏွိမ္နင္းသူေတြအတြက္ကလဲ ဒါကို သံုးၿပီး ေတာ္လွန္ေရး အားနည္းခ်က္ကို ဆန္းစစ္ေလ့လာမႈေတြ ျပဳလုပ္ၾက ပါတယ္။ တဘက္နဲ႔ တဘက္ ဂိမ္းကစားတဲ့အခါ တဘက္ရန္သူကို ေလွ်ာ့တြက္ၿပီး ကိုယ့္ကိုယ္ကို အထင္ႀကီးတာဟာ အဆိုးဆံုး အား နည္းခ်က္ပါပဲ။ သူ႔ဗ်ဴဟာအခင္းအက်င္း၊ ကိုယ့္ဗ်ဳဟာအခင္းအက်င္းကို သိေအာင္အရင္လုပ္ၿပီး ကိုယ့္ဘက္က ဟာကြက္ေတြကို သူက ဘယ္ဗ်ဴဟာသံုးၿပီး ဆန္းစစ္သြားႏိုင္တယ္၊ ဘယ္ဗ်ဴဟာသံုးၿပိီး ေခ်မႈန္းသြားႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းႏိုင္ရင္ ကိုယ့္ဘက္က ဟာကြက္ေတြကို ႀကိဳျဖည့္ထားႏိုင္ပါတယ္။

BARD O’NEILL’S FRAMEWORK
ဒီ Framework မွာ အေရးႀကီးဆံုး အခ်က္ကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ သေဘာသဘာဝပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးကို နားလည္ဖို႔ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ သေဘာသဘာဝကို နားလည္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသေဘာသဘာဝကို နားလည္ဖို႔ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ပန္းတိုင္၊ အေျခခံရပ္တည္ခ်က္၊ သံုးသပ္စဥ္းစားခ်က္၊ ေတာ္လွန္ေရး ဗ်ဴဟာေတြကို တိတိက်က် သတ္မွတ္ေဖာ္ထုတ္ၿပီး၊ နားလည္သိ ရွိေနဖို႔ လိုပါတယ္။ အခုေဖာ္ျပမယ့္ Framework ဟာ ေလ့လာဆန္းစစ္သူေတြကို ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ပန္းတိုင္၊ လမ္းေၾကာင္း၊ ဗ်ဴဟာ ပိုင္းဆိုင္ရာေတြထဲက အားသားခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္ေထာက္ျပေပး႐ံုသာမက ေတာ္လွန္ေရးတခုရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကိုပါ တြက္ခ်က္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ အုပ္ခ်ဳပ္သူနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြကို ေတာ္လွန္တဲ့ အင္အားစုေတြအၾကားက Political Struggle တခုပါ။ ေတာ္လွန္ တဲ့ အင္အားစုေတြဟာ အဖြဲ႔အစည္းပိုင္းဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရးနဲ႔ လူထုလႈပ္ရွားမႈ စတဲ့ ႏိုင္ငံေရး အရင္းအျမစ္ေတြနဲ႔ လက္ နက္ကိုင္လႈပ္ရွားမႈေတြကို ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳၿပီး၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး မ်က္ႏွာစာေတြကို ဖ်က္ဆီးတာ၊ ရပ္ဆိုင္းတာ၊ ေျပာင္းလဲ တာေတြ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ႏိုင္ငံေရးအရင္းအျမစ္နဲ႔ လက္နက္ကိုင္လႈပ္ရွားမႈ ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳမႈလို႔ ဆိုထားပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္လႈပ္ရွားမႈဆိုတာမွာ ေတာခိုၿပီး ပုန္ကန္လႈပ္ရွားတာေတြအျပင္ ၿမိဳ႕ျပပုန္ကန္မႈေတြလဲ ပါဝင္ပါတယ္။ ကမၻာတဝွမ္းက ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ လက္နက္ကိုင္လႈပ္ရွားမႈ မပါပဲ ေအာင္ျမင္သြားတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လႈပ္ရွား မႈေတြကို လူထုတိုက္ပြဲပဲျဖစ္ရမယ္၊ လက္နက္ကိုင္လႈပ္ရွားမႈပဲ ျဖစ္ရမယ္ စသျဖင့္ ကန္႔သတ္လို႔ေတာ့ မရပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရး တခုမွာ ပန္းတိုင္က တိက်ျပတ္သားရမယ္။ မဟာဗ်ဴဟာက စနစ္တက် ခ်မွတ္ရပါမယ္။ နည္းဗ်ဴဟာပိုင္းက်ေတာ့ အသံုးျပဳလို႔ ရႏိုင္တဲ့ နည္း လမ္းမွန္သမွ်ကို အသံုးျပဳႏိုင္ရပါတယ္။ ဒီသေဘာတရားကို ေသြဖည္ၿပီး ပန္းတိုင္က်ေတာ့ ဟိုလိုလို၊ ဒီလိုလိုနဲ႔ မသဲမကြဲ၊ မဟာဗ်ဴဟာ က်ေတာ့ ေရွ႕တိုးမရ၊ ေနာက္ဆုတ္ခက္၊ နည္းဗ်ဴဟာက်ေတာ့ ဒါမွဒါ လုပ္လို႔ ေအာင္ပြဲနဲ႔ ေဝးသြားခဲ့တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ အမ်ားအ ျပားပါပဲ။ ဘာနဲ႔ တူလဲဆိုေတာ့ ဘယ္ပန္းတိုင္ကို ေရာက္ေအာင္သြားမယ္ဆိုတာလဲ မေရမရာ၊ ဘယ္လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ သြားမယ္ဆိုတာ ကလဲ မတိမက်နဲ႔ ေလွေလွာ္ရင္ေတာ့ တက္ကို ဘယ္ဘက္မွာ မထားရဘူး။ ညာဘက္မွာပဲ ထားရမယ္လို႔ ကန္႔သတ္ေနတာနဲ႔ အတူတူ ပါပဲ။

ႏိုင္ငံေရးမ်က္ႏွာစာဆိုရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ အစိုးရရဲ႕ ယႏၱရားကို ဆိုလိုပါတယ္။ ဒီယႏၱရားမွာ မ်က္ႏွာစာ ေလးခုရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး အသိုင္းအဝိုင္း၊ ႏိုင္ငံေရးစနစ္၊ အာဏာရွင္ေတြနဲ႔ မူဝါဒေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာ အစိုးရေရးရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ေတြကို ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေပးေနရသူေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ထဲမွာ တန္ဖိုး၊ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒနဲ႔ အုပ္ ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား ဖြဲ႔စည္းထားပံုေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ဆိုတာမွာ ထံုးတမ္းစဥ္လာ ေအာ္တိုကေရစီစနစ္ (traditional aut ocracy)၊ ေခတ္မွီေအာ္တိုကေရစီစနစ္ (Modernizing autocracy)၊ အာဏာရွင္ စနစ္ (authoritarian) နဲ႔ Pluralistic စနစ္ေတြ ပါဝင္ ပါတယ္။

ထံုးတမ္းစဥ္လာ ေအာ္တိုကေရစီ စနစ္ဟာ ေမြးရာပါအခြင့္အလမ္းနဲ႔ ဘာသာေရးယံုၾကည္မႈေပၚ မူတည္ၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ခြင့္ အခြင့္အလမ္းကို တန္ဖိုးထားပါတယ္။ ဥပမာ- ဘုရင့္သားက ဘုရင္ျဖစ္ခြင့္ ရွိတာမ်ဳိးေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးမိသားစုကေန ေမြးဖြားလာၿပီး ႏိုင္ငံေရးထဲ ေရာက္လာသူေတြအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲမွာ အခြင့္အာဏာ ပိုရွိမႈေတြနဲ႔ ဘာသာေရး ယံုၾကည္ခ်က္အရ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ပါ ျဖစ္လာတာ မ်ဳိးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ထံုးတမ္းစဥ္လာ ေအာ္တိုကေရစီ စနစ္ရဲ႕ တန္ဖိုးေတြကေတာ့ ေရေပၚဆီျဖစ္မႈနဲ႔ ပုဂၢိဳလ္ေရး ကိုးကြယ္မႈေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္မီွေသာ ေအာ္တိုကေရစီ စနစ္မွာက်ေတာ့ တန္ဖိုးထားမႈက ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို တည္ေဆာက္ရယူမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ ေမြးရာပါ အခြင့္အလမ္း၊ ေရေပၚဆီ ျဖစ္မႈနဲ႔ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္အေနအထားေတြကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ တရားဝင္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖို႔နဲ႔ အမ်ားျပည္သူေတြ အစိုးရထဲမွာ မပါဝင္လာႏိုင္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ အာဏာရွင္စနစ္မွာက်ေတာ့ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးဘဝေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မႈကို တန္ဖိုးထားပါတယ္။ Pluralistic စနစ္မွာက်ေတာ့ တဦးခ်င္း လြတ္လပ္ခြင့္၊ ညွိႏွိဳင္းေဆာင္ရြက္မႈ၊ အေပးအယူရွိမႈ၊ ကိုယ့္ၾကမၼာကိုယ္ဖန္တီးခြင့္ စတာေတြကို တန္ဖိုးထားၿပီး၊ ဒီတန္ဖိုးေတြကို ဒီမိုကေရစီ အစိုးရသ႑ာန္နဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ၿပီးေျမာက္ေစပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးရဲ႕ တတိယမ်က္ႏွာစာကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြ ဆိုတာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို အမိန္႔ေပး က်င့္သံုးသူေတြ ပါဝင္သလို၊ အာဏာကို အသက္ဝင္ေစတဲ့ ေဒါက္တိုင္ေတြလဲ ပါပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ခံရတဲ့ ျပည္သူလူထုကေန အုပ္ခ်ဳပ္ ေနသူေတြဟာ “လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈေတြ ရွိတယ္၊ တိုင္းျပည္တိုးတက္ေရးကို မေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ဘူး၊ ျပည္သူလူထုကို ဖိႏွိပ္ေန တယ္” ဆိုၿပီး စဥ္းစားလာတဲ့အခါေတြက်ရင္ အာဏာဖီဆန္မႈနဲ႔ ပုန္ကန္ျခားနားမႈေတြ ထြက္ေပၚလာႏိုင္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးရဲ႕ စတုတၱ မ်က္ႏွာစာကေတာ့ ေပၚလစီမူဝါဒေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမူဝါဒေတြထဲမွာ အစိုးရရဲ႕ ပန္းတိုင္ေတြ၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း ေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ၊ စီမံခ်က္ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ဒီေပၚလစီေတြဟာ လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာေရး၊ အသားအ ေရာင္နဲ႔ စီးပြားေရး ရပ္တည္မႈေတြမွာ မွ်မွ်တတ ေရးဆြဲထားျခင္းမရွိပဲ ခြဲျခားသတ္မွတ္ခံရတယ္လို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ခံရတဲ့ ျပည္သူလူထု ေတြထဲက လူထု လူတန္းစားေတြ၊ လူမ်ဳိးစုေတြက ယံုၾကည္လာတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ေရးေတြ စတင္ေပါက္ဖြားလာႏိုင္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးေတြ ေပၚေပါက္လာတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြ သ႑ာန္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ ေတြက ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစု အမ်ဳိးအစားေတြကို ခုနစ္မ်ဳိး ခြဲျခား ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ပထမေလးမ်ဳိးျဖစ္တဲ့ anarchist, egalitarian, traditionalist,and pluralist သ႑ာန္ေလးမ်ဳိးရဲ႕ ပန္းတိုင္ကေတာ့ ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို လံုးဝ ေျပာင္းလဲဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ Anarchist ေတြရဲ႕ ပန္းတိုင္ကေတာ့ institutionalized လုပ္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအစီအမံေတြကို ဖယ္ရွားပစ္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ Egalitarian ေတြကေတာ့ distributional equality နဲ႔ ဗဟိုထိန္းခ်ဳပ္မႈ ဖြဲ႔စည္းပံုကို အေျခခံၿပီး လူမႈအဖြဲ႔အစည္းကို ေျပာင္းလဲႏိုင္မယ့္ ႏိုင္ငံေရး စ နစ္သစ္ကို အစားထိုးဖို႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္။ traditionalist ေတြကေတာ့ လက္ရွိက်င့္သံုးေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို အာဏာရွင္စနစ္နဲ႔ စစ္ တပ္၊ ဘာသာေရး အသိုင္းအဝိုင္း၊ ေရေပၚဆီ လူတန္းစားေတြ ေထာက္ခံတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ အစားထိုးဖို႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္။ plur alist ေတြကေတာ့ လြတ္လပ္မႈ၊ တရားမွ်တမႈ၊ အေပးအယူရွိမႈေတြအေပၚမွာ အေျခတည္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္။ secessionists ေတြကေတာ့ သူတို႔နယ္ေျမေဒသေတြကို တိုင္းျပည္ကေန လံုးဝခြဲထြက္ၿပီး သီးျခားႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ အစိုး ရတည္ေထာင္ဖို႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္။ reformists ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး တိုးတက္မႈနဲ႔ အခြင့္အလမ္းေတြ ရရွိဖို႔ပဲ မူ တည္ပါတယ္။ preservationist ေတြကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရး လုပ္ေနေပမယ့္ လက္ရွိအေျခအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ ဆက္ၿပီး တည္ရွိ ေနမႈကိုပဲ လိုခ်င္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္မႈ အေျခအေနေတြကေန အက်ဳိးအျမတ္ ရေနလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးတခုမွာ ဒီလိုေတာ္လွန္ေရးအင္အားစု အမ်ဳိးအစားေတြ တခု (သို႔မဟုတ္) တခုထက္ မက ပါဝင္ႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ဳိးအစား ေတြ ကြဲျပားေလေလ၊ ပန္းတိုင္နဲ႔ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ ကြဲျပားေလေလ ျဖစ္ပါတယ္။ ညီညြတ္မႈ တည္ေဆာက္ေရးက အလြန္ခက္ခဲပါ တယ္။ ပန္းတိုင္တခုမွာ ညီညြတ္ေရးရဖို႔ အခ်ိန္ေပး တည္ေဆာက္ေနရတဲ့အတြက္ ေတာ္လွန္ေရးမွာ အင္အားေတြ စုစည္းၿပီး အားမယူ ႏိုင္ပါဘူး။ အင္အားေတြ ျဖာထြက္ေနတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးမွာ အဲဒီလို အေျခအေနမ်ဳိးေတြျဖစ္ေနရင္ အာဏာပိုင္ေတြဘက္က မဟာဗ်ဴဟာကၽြမ္းက်င္သူေတြအတြက္ အခြင့္အလမ္းပါပဲ။ အင္အားစုေတြကို စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းရန္ လြယ္ကူေသာအင္အားစု၊ အျမစ္ ျဖတ္ ေခ်မႈန္းရန္ လိုအပ္ေသာ အင္အားစု၊ ေခ်မႈန္းရန္ မလိုအပ္ပဲ အလိုလို ၿပိဳကြဲသြားႏိုင္ေသာ အင္အားစု၊ ႏိုင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္မႈကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး ကိုယ္က်ဳိးရွာေနေသာေၾကာင့္ ပြဲၿပီးေအာင္ မတိုက္ပဲထားေနမည့္ အာဏာတည္ျမဲေရးကို တဘက္တလမ္းမွ ေထာက္ကူေပးႏိုင္ေသာ အင္အားစု စသည္ျဖင့္ ခြဲျခားသတ္မွတ္ၿပီး ေတာ္လွန္ေရးကို ျဖိဳခြဲခ်ပစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ လူထုနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရး ကို ကြင္းဆက္ျဖတ္ပစ္ေလ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ဳိးအစားသ႑ာန္နဲ႔ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ ကြဲျပားတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစု ေတြအၾကားမွာ တပ္ေပါင္းစု ညီညြတ္ေရးလုပ္ငန္း လုပ္တာဟာ ေရေပၚမွာ အ႐ုပ္ေရးတာနဲ႔ အတူတူပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရး လမ္းေၾကာင္းကို ခ်ျပၿပီး ခ်ိတ္ဆက္လႈပ္ရွားမႈကေန တဆင့္ က်စ္လ်စ္ေအာင္ တည္ေဆာက္မႈအပိုင္းပဲ အျမင့္ဆံုးလုပ္လို႔ရႏိုင္ပါတယ္။

ညီညြတ္ေရးပဲ အာ႐ံုစိုက္ လုပ္ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ မေအာင္ျမင္ပဲ ၾကန္႔ၾကာတတ္ပါတယ္။ တဘက္က ညီညြတ္ေရးရဖို႔ ေခါင္း ေဆာင္ေတြ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုေနၾကတုန္းမွာ ေတာ္လွန္ေရးတကယ္ လုပ္ရမယ့္ အခ်ိန္အခါ၊ အခြင့္အလမ္းေတြကို လက္လြတ္ဆံုးရွံဳး သြားတတ္လို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ခ်ိတ္ဆက္လႈပ္ရွားမႈကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တာက အခ်ိန္အခါနဲ႔အညီ ခ်ိန္ကိုက္လႈပ္ရွားမႈ လုပ္ႏိုင္ပါ တယ္။ စစ္မဟာဗ်ဴဟာအရေတာ့ ဒါကို အန္စီဒဗလ်ဴ (Network centric Warfare) လို႔ ေခၚေဝၚ သံုးစြဲၾကပါတယ္။ ဒီသ႑ာန္ကေန Effects- Based Operations (EBO) ဆိုတဲ့ လုပ္ေဆာင္လိုက္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈကေန ထြက္ေပၚလာမယ့္ ရလာဒ္ကို ဦးစားေပးေသာ ေအာ္ပေရးရွင္းေတြ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္လာပါတယ္။ ညီညြတ္မႈကို ႏႈတ္ကတိေတြ၊ ေၾကျငာခ်က္ေတြ၊ ညီလာခံႀကီးေတြနဲ႔ ရယူ တာမဟုတ္ပဲ ေတာ္လွန္ေရး လႈပ္ရွားမႈ တခုခ်င္းဆီက ထြက္ေပၚလာမယ့္ အက်ဳိးရလဒ္ကို အေျခခံၿပီး case by case အေနနဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈ ရယူျခင္းပါ။ အဲဒီကေန တဆင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လို႔ ရလာတဲ့ အက်ဳိးရလဒ္ေတြအတြက္ ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္မႈ အဆင့္ကို ထပ္မံ တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ယူသြားလို႔ ရႏိုင္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႔ ညီညြတ္ေရးကို တၿပိဳင္တည္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္သြားမႈ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ရွားမႈေတြ လုပ္တဲ့အခါမွာ အာဏာပိုင္ ယႏၱရားရဲ႕ မ်က္ႏွာစာေလးခုကို ဖယ္ရွားတိုက္ခိုက္တာ၊ အသြင္ေျပာင္း ယူတာေတြ လုပ္ရပါမယ္။ ဒီလိုလုပ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ႏိုင္ငံေရးစစ္မ်က္ႏွာနဲ႔ စစ္ေရး စစ္မ်က္ႏွာ ႏွစ္ခုကို ဖြင့္ရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ႏိုင္ငံ ေရးစစ္မ်က္ႏွာမွာ ႏိုင္ငံတကာပံ့ပိုးေထာက္ကူမႈကို စစ္မ်က္ႏွာတခုအေနနဲ႔ ထည့္သြင္း ေျပာဆိုတတ္ပါတယ္။ စစ္ေရးစစ္မ်က္ႏွာမွာလဲ ျမိဳ႕ျပေျပာက္က်ားအသြင္နဲ႔ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို တတိတိ ျဖိဳခ်မႈေတြ၊ ေတာေတာင္လွ််ိဳေျမာင္မွာ လက္နက္လူသူ စုေဆာင္း ၿပီး ေျပာက္က်ားပုန္ကန္မႈေတြကေန တပ္ရင္းတပ္ဖြဲ႔ေတြ ဖြဲ႔စည္းၿပီး အာဏာပိုင္ တပ္ေတြနဲ႔ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ထိေတြ႔မႈေတြ ဆိုၿပီး လူ အင္အား၊ လက္နက္အင္အား၊ အေျခစိုက္စခန္း တည္ေနရာ စတာေတြေပၚ မူတည္ၿပီး အမ်ဳိးမ်ဳိး ကြဲျပားပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ထိ ေရာက္တဲ့ အမိန္႔ေပးစနစ္နဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေတြ၊ logistics ေရးရာေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ လႈပ္ရွားမႈေတြမွာ အမိန္႔ ေပးစနစ္ ဖ႐ိုဖရဲျဖစ္ရင္ ဟန္ခ်က္ပ်က္ပါတယ္။ ပစ္မွတ္ကို မထိရင္ က်ည္ဆံ တေတာင့္သံုးသံုး၊ အေတာင့္တရာသံုသံုး အတူတူပဲ ျဖစ္ တာမို႔ ေငြအင္အား၊ လူအင္အားေတြ သံုးႏိုင္ေပမယ့္ အမိန္႔ေပးစနစ္ မေကာင္းလို႔ အင္အားက်ဆင္းသြားတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ အမ်ား ႀကီးပါပဲ။

ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးပန္းတိုင္ေတြ ခ်မွတ္ၿပီးတဲ့အခါ (သို႔မဟုတ္) ရလဒ္အေျချပဳ ေအာ္ပေရးရွင္းေတြ အ ေကာင္အထည္ေဖာ္မယ္လို႔ စဥ္းစားၿပီးတဲ့အခါ စစ္မ်က္ႏွာေတြ ဖြင့္ပါတယ္။ ဒီလိုဖြင့္ၾကၿပီးတဲ့အခါမွာလဲ ေအာင္ပြဲရဖို႔အတြက္ ဘယ္လို မဟာဗ်ဴဟာေတြ ခ်မွတ္မလဲ ဆိုတာက အေရးႀကီးပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာ မဲ့ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးတခုဟာ ေတာင္ယိမ္းေျမာက္ယိမ္း၊ ေရွ႕ယိမ္း၊ ေနာက္ယိမ္းနဲ႔ လမ္းေလွ်ာက္ရင္း လမ္းေပ်ာက္သလို ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာဆိုတာက လႈပ္ရွားမႈကို ႀကိဳးကိုင္ ေပးႏိုင္တဲ့ လမ္းညြန္ခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Dr. Bard O’Neill ရဲ႕ Framework ထဲမွာ မဟာဗ်ဴဟာ ေလးမ်ဳိးကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပထမ မဟာဗ်ဴဟာက conspiratorial strategy ျဖစ္ပါတယ္။ ေသးငယ္၊ လွ်ိဳ႕ဝွက္ၿပီး စည္းကမ္းနဲ႔ စနစ္တက်ရွိတဲ့ အုပ္စုငယ္ေလး တခုကို အသံုးျပဳၿပီး ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကို သိမ္းယူတာျဖစ္ပါတယ္။ ပ႗ိပကၡျဖစ္မႈ၊ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ရမႈေတြ နည္းပါးပါတယ္။ စစ္အာ ဏာရွင္ ႏိုင္ငံေတြမွာ တပ္တြင္းအာဏာျပန္သိမ္းၿပီးမွ အာဏာသိမ္းအစိုးရသစ္က အတိုက္အခံေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈေတြ လုပ္ဖို႔ အေကာင္ အထည္ေဖာ္တတ္တာေတြ ရွိပါတယ္။ ေသြးထြက္နည္းေစတဲ့ ေတာ္လွန္ေရး မဟာဗ်ဴဟာ တရပ္ပါ။

ေနာက္ထပ္ မဟာဗ်ဴဟာ တမ်ဳိးကေတာ့ protracted popular war strategy ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမဟာဗ်ဴဟာက လူထုေထာက္ခံမႈကေန ေတာ္လွန္ေရးစစ္ပြဲဆီကို ဦးတည္ေစပါတယ္။ ဒီမဟာဗ်ဴဟာမွာ အဆင့္သံုးဆင့္ရွိပါတယ္။ ပထမအဆင့္ျဖစ္တဲ့ strategic defensive မွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ လူထုေထာက္ခံမႈ ရယူျခင္း၊ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား တည္ေထာင္ျခင္း၊ ရန္သူေခ်မႈန္းေရးစတင္ျခင္းနဲ႔ လႈပ္ ရွားမႈ ခိုင္မာေအာင္ တည္ေဆာက္ျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ဒုတိယအဆင့္ျဖစ္တဲ့ strategic stalemate ကေတာ့ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး ဆင္ႏႊဲၿပီး အစိုးရကို ေတာ္လွန္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာင္ပြဲေတြ၊ အဖြဲ႔အစည္း တိုးခ်ဲ႕မႈေတြ၊ အေျခစိုက္စခန္း တည္ ေဆာက္မႈေတြ၊ ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးမႈေတြ ျပဳလုပ္တာေၾကာင့္ ၾကာရွည္တည္ေဆာက္ရတဲ့ အဆင့္တခုပါ။ အဲဒီကေနမွ strategic offensive အဆင့္ကို တက္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြက open war ဆင္ႏႊဲတာ ျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံေရး ဦးတည္ ခ်က္ကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ အစိုးရယႏၱရားကို ျဖဳတ္ခ်ၿပီး အစားထိုးတာျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ေရးဦးတည္ခ်က္ကေတာ့ တဘက္ရန္သူရဲ႕ စစ္တပ္ေတြကို ေခ်မႈန္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမဟာဗ်ဴဟာကို ေမာ္စီတုန္းက က်င့္သံုးေဖာ္ေဆာင္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲကို ရ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ မဟာဗ်ဴဟာ တခုကေတာ့ military-focus strategy ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမဟာဗ်ဴဟာကေတာ့ စစ္ေရးအရ ေခ်မႈန္း တိုက္ပြဲဝင္ ႏိုင္ေရးကိုပဲ ဦးစားေပးပါတယ္။ protracted popular war strategy နဲ႔ မတူညီတဲ့အခ်က္ကေတာ့ လူထုေထာက္ခံမႈရဖို႔ စနစ္တက် စဥ္ဆက္မျပတ္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈမရွိပါဘူး။ လက္ရွိေထာက္ခံမႈဟာ လံုေလာက္ၿပီလို႔ ယူဆၿပီး၊ စစ္ေျမျပင္မွာ ေအာင္ပြဲရေရးကိုပဲ ဦး တည္ေဆာင္ရြက္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္တုန္းက Confederacy က ဒီမဟာဗ်ဴဟာကို က်င့္သံုးခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ မ ဟာဗ်ဴဟာ တခုကေတာ့ urban-warfare strategy ျဖစ္ပါတယ္။ ျမိဳ႕ျပမွာ ေျပာက္က်ားလႈပ္ရွားမႈေတြ၊ ပုန္ကန္ျခားနားမႈေတြနဲ႔ အစိုးရ ယႏၱရားကို တိုက္ခိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအမ်ားစုမွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ ဒီမဟာဗ်ဴဟာေလးခုလံုးကို ေပါင္းစပ္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အေပ်ာ့အမာလိုင္း၊ အေအး အပူလိူင္းေတြ ကြာျခားေပမယ့္ ေပါင္းစပ္ႏိုင္မႈကေတာ့ အေရးႀကီးပါတယ္။

အခုဆက္လက္ၿပီး ေတာ္လွန္ေရးေအာင္ပြဲ ေသာ့ခ်က္မ်ားကို တင္ျပပါမယ္

ေတာ္လွန္ေရး ေအာင္ပြဲ၏ ေသာ့ခ်က္မ်ား
Bard O’Neill ရဲ႕ Framework မွာ ေတာ္လွန္ေရး ေအာင္ပြဲကို ဆန္းစစ္ႏိုင္မယ့္ ေသာ့ခ်က္ ေျခာက္ခ်က္ကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ လူ တေယာက္ကိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အဖြဲ႔အစည္းတရပ္ကိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေတာ္လွန္ေရးတခုကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္မယ့္ ရာခိုင္ႏွုန္းကို ဆန္းစစ္ႏိုင္ မယ့္ စံႏွဳန္းစံထားေတြ၊ တြက္ခ်က္တိုင္းတာမႈေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကို အသံုးျပဳၿပီး ဆန္းစစ္ေလ့လာလို႔ ရပါတယ္။ အလုပ္လုပ္ေန တိုင္း ထိေရာက္မႈ ရွိေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ထိေရာက္ႏိုင္တဲ့ အလုပ္ေတြကိုလုပ္မွ ထိေရာက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သင္႐ိုးစာအုပ္တခုလံုးကို အာဂံုေဆာင္ထားတဲ့ ေက်ာင္းသားတိုင္း စာေမးပြဲေအာင္မယ္လို႔ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ စာေမးပြဲကို ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေျဖတတ္မွ စာေမးပြဲ ေအာင္ပါမယ္။ အဂၤလိပ္- ျမန္မာ အဘိဓာန္ႀကီးကို အလြတ္က်က္ေနသူေတြလဲ ေတြ႔ဖူးပါတယ္။ အက်ဳိးမရွိမဟုတ္ပါ။ တစံုတရာေတာ့ အက်ဳိးရွိပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာကက်င္းပတဲ့ အဂၤလိပ္စာ စာေမးပြဲေတြကို ဝင္ေျဖရင္ေတာ့ မေအာင္ဖို႔က မ်ားပါတယ္။ အ ခ်ိန္ကုန္၊ လူပမ္း႐ံုပဲ ရွိမွာပါ။ တကယ္အေရးႀကီးတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ အခ်ိန္အခါတခုမွာ ဘာကိုလုပ္သင့္သလဲ၊ ဘာကိုဦးစားေပးသင့္ သ လဲဆိုတာ ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။ ကိုယ္လုပ္ေနတာေတြ ထိေရာက္မႈရွိမရွိ သိႏိုင္ဖို႔ ျပန္လည္ဆန္းစစ္ခ်က္ လိုအပ္ပါ တယ္။ Bard O’Neil ရဲ႕ ေသာ့ခ်က္ ေျခာက္ခ်က္ဟာ ကမၻာတဝွမ္းမ်ား ေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ၿပီး အ ႏွစ္သာရေတြကို ျပန္လည္စုစည္း ေပးထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ထိေရာက္မႈနဲ႔ မဟာဗ်ဴဟာ ထိေရာက္ မႈေတြကို ျပန္လည္ဆန္းစစ္ အကဲျဖတ္ရာမွာ အသံုးဝင္တဲ့ စံညႊန္းေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

(၁) လူထုေထာက္ခံမႈ
ေတာ္လွန္ေရးတခု ေအာင္ျမင္မႈလမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ ရွိေနလား၊ မရွိေနဘူးလား ဆိုတာ ဆန္းစစ္တဲ့အခါ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႔ လူထုႀကီးနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ နီးကပ္မႈ ရွိေနလဲ ဆိုတာ ဆန္းစစ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဘယ္ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မဆို ပထမဆံုးစဥ္းစားရ မယ့္ အခ်က္က လူထုေထာက္ခံမႈကို ဘယ္လိုရေအာင္ယူမလဲ ဆိုတာပါပဲ။ အာဏာပိုင္အစိုးရဘက္မွာ စစ္တပ္၊ ရဲ၊ ေဒါက္တိုင္အင္ အားစု၊ သတင္းေပးေတြနဲ႔ တိုင္းျပည္ဘ႑ာေတြကို လိုသလို အသံုးျပဳႏိုင္မႈ စတဲ့ အားသာခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီအားသာခ်က္ေတြကို ပါဝါခ်ိန္ခြင္တဘက္ကေန ထိန္းညႇိႏိုင္ဖို႔က လူထုေထာက္ခံမႈပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူထုေထာက္ခံမႈ ဆိုရာမွာ လူထုေထာက္ခံမႈ အမ်ဳိးအစား ေတြ၊ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အခန္းက႑ေတြနဲ႔ လူထုေထာက္ခံမႈ ရဖို႔အတြက္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ အသံုးျပဳရမယ့္ နည္းလမ္းေတြကို နားလည္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

လူထုေထာက္ခံမႈ အမိ်ဳးအစားမွာ တိုက္႐ိုက္ေထာက္ခံမႈနဲ႔ သြယ္ဝိုက္ေထာက္ခံမႈဆိုၿပီး အမ်ဳိးအစားႏွစ္မ်ဳိး ရွိပါတယ္။ တိုက္႐ိုက္ ေထာက္ခံသူေတြက ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ဆိုရင္ အသက္ေတြ၊ ဘဝေတြနဲ႔ ရင္းၿပီး စြန္႔စားဖို႔အထိ အဆင္သင့္ ရွိေနသူေတြျဖစ္ပါ တယ္။ သူတို႔ေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ လိုအပ္မယ့္ ေထာက္လွမ္းေရးသတင္း အခ်က္အလက္ေတြ၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ ပုန္းခိုႏိုင္ဖို႔ ဝပ္က်င္းေတြ၊ ေထာက္ပံ့ေၾကးေတြ၊ ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈ ေနရာထိုင္ခင္းေတြကို ပံ့ပိုးေပးတတ္ပါတယ္။ တခါတရံမွာ ေတာ္ လွန္ေရးသမားအခ်င္းခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္လႈပ္ရွားမႈေတြအတြက္ ဆက္သားတာဝန္ေတြကို ထမ္းေဆာင္ေပးတတ္ပါတယ္။ သြယ္ဝိုက္ ေထာက္ခံသူေတြကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေတြ၊ စြန္႔လႊတ္ေပးဆပ္ရမႈေတြကို ကိုယ္ခ်င္းစာနာၿပီး ေတာ္လွန္ေရးကို စိတ္ထဲက ေထာက္ခံေနသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔တေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးကို တိုက္႐ိုက္ပံ့ပိုးမႈ မရွိေပမယ့္ အာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြကိုလဲ တတ္ႏိုင္သမွ် ျငင္းဆန္ေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီလိုတိုက္႐ိုက္ေထာက္ခံသူေတြနဲ႔ သြယ္ဝိုက္ေထာက္ခံသူေတြ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႔အတူ ရွိေနတာဟာ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ၿဖိဳခြင္းမႈေတြကို ထိေရာက္မႈမရွိေအာင္ တားဆီးႏိုင္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္မွာ တိုက္႐ိုက္ေထာက္ခံမႈေကာ၊ သြယ္ဝိုက္ေထာက္ခံ မႈပါ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႔ လိုပါတယ္။ တိုက္႐ိုက္ေထာက္ခံမႈမရွိေသးပဲ သြယ္ဝိုက္ေထာက္ခံေနသူေတြကို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက မေစာ္ကားမိေစဖို႔ အထူးသတိထားရပါလိမ့္မယ္။ လူထုေထာက္ခံမႈဆိုတာ စည္း႐ံုးေရးနဲ႔ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို စနစ္တက် အေကာင္အထည္ေဖာ္ၿပီး ရယူရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အတင္းအၾကပ္ေထာက္ခံမႈ ယူလို႔ရတာမ်ဳိး မဟုတ္ ပါ။ လူထုရဲ႕ တိုက္႐ိုက္ေထာက္ခံမႈ၊ သြယ္ဝိုက္ေထာက္ခံမႈေတြ ရရွိဖို႔နဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးသမားအျဖစ္ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါဝင္လာဖို႔အ တြက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ယံုၾကည္မႈေတြ၊ တန္ဖိုးေတြ၊ အျမင္သေဘာထားေတြ၊ စိတ္ခံစားမႈေတြကို ေလ့လာဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းမွာ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ အယူအဆေတြ၊ ဘဝအျမင္ေတြ၊ ရည္မွန္း ခ်က္ေတြကို ေလ့လာဖို႔လဲ လိုအပ္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးမွာ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ အမ်ားျပည္သူေတြရဲ႕ အခန္းက႑ေတြက အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္တာမို႔ ေတာ္လွန္ေရး အတြက္ စည္း႐ံုးမႈမွာ intelligentsia နဲ႔ masses ဆိုၿပီး ႏွစ္ပိုင္းခြဲ စည္း႐ံုးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ကမၻာတဝွမ္းက ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ အစိုးရယႏၱရားအတြင္းက အလယ္အလတ္ ရာထူးအဆင့္ရွိသူေတြကို intelligentsia အခန္းက႑အေနနဲ႔ စည္း႐ံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္။ သူတို႔တေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြကို မဟာဗ်ဴဟာ အ ျမင္၊ အဖြဲ႔အစည္းေရးရာ အေတြ႔အၾကံဳနဲ႔ ပညာရပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္မႈေတြ ပံ့ပိုးေပးႏိုင္သူေတြ ျဖစ္တာမို႔ သီးျခားပေရာဂ်က္နဲ႔ စနစ္ တက် စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းမႈ လုပ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ Masses ဆိုတဲ့ အမ်ားျပည္သူေတြကို စည္း႐ံုးတဲ့အခါမွာလဲ ေတာ္လွန္ေရးသမား ေတြအေနနဲ႔ စနစ္တက် ေလွကားခ်ၿပီး စည္း႐ံုးဖို႔ လိုပါတယ္။ လူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေရခ်ိန္ေပၚ မူတည္ၿပီး အခ်ိန္အခါနဲ႔အညီ ခ်ိန္ကိုက္ လႈပ္ရွားဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ လူထုေထာက္ခံမႈ ရရွိဖို႔နဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ ေပၚထြက္လာဖို႔ စည္း႐ံုးလႈပ္ရွားမႈေတြမွာ နည္းလမ္း အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိေပမယ့္ ေအာင္ပြဲအတြက္ အသံုးဝင္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းေျခာက္ခုရွိပါတယ္။

Charismatic attraction ဆိုတဲ့ နည္းလမ္းကေတာ့ ေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးကို အသံုးျပဳၿပီး စည္း႐ံုးေရး ျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ဟာ လူထုနဲ႔ တသားတည္း ရွိႏိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ လူထုရဲ႕ အေတြး၊ လူထုရဲ႕ အျမင္နဲ႔ တထပ္တည္း က်ေနရပါမယ္။ လူထု ထဲမွာသာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲကို ရယူႏိုင္မယ့္ အင္အားရွိေနတယ္ဆိုတာ နားလည္ေနရပါမယ္။ ေခါင္းေဆာင္နဲ႔ လူထုအၾကားမွာ ကြင္းဆက္မျပတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ လက္ဆင့္ကမ္းေခါင္းေဆာင္မႈကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ရမယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ ရင္ ကြင္းဆက္ျပတ္သြားၿပီး ေတာ္လွန္ေရး ခါးဆက္ျပတ္ပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ထပ္နည္းလမ္းတခုကေတာ့ Esoteric appeals ျဖစ္ပါ တယ္။ ဒီနည္းလမ္းက ပညာတတ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို အာ႐ံုစိုက္စည္း႐ံုးမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုစည္း႐ံုးတဲ့အခါမွာ သီအိုရီသေဘာတရား ေတြနဲ႔ အယူအဆ၊ အေတြးအေခၚေတြ၊ အေျခအေနေတြကို သပ္သပ္ရပ္ရပ္နဲ႔ တိတိက်က် ရွင္းလင္းေဖာ္ျပဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

Exoteric appeals ဆိုတာကေတာ့ လူထုထဲမွာ အမွန္တကယ္ ခံစားေနရတဲ့ ဘဝအေျခအေနေတြကို မီးေမာင္းထိုးျပၿပီး စည္း႐ံုးလွံဳ႕ ေဆာ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူထုကို စည္း႐ံုးလွံဳ႕ေဆာ္မႈမွာ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ စားဝတ္ေနေရး၊ က်န္းမာေရး၊ အလုပ္လက္မဲ့ ျပႆနာ၊ လာဒ္ေပးလာဒ္ယူမႈေတြ၊ ေျမယာပိုင္ဆိုင္မႈေရးရာေတြကို အာ႐ံုစိုက္ရပါမယ္။ intelligentsia စည္း႐ံုးမႈမွာေတာ့ အလုပ္အ ကိုင္အခြင့္အလမ္းရွားပါးမႈ၊ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ပညာတတ္ေတြကို တန္ဖိုးမထားမႈ၊ အသိအမွတ္မျပဳမႈ စတာေတြကို အာ႐ံုစိုက္ေဖာ္ျပ ရပါမယ္။

စတုတၱနည္းလမ္းကေတာ့ လႈပ္ရွားမႈေတြကို ေျပာက္က်ားတိုက္ပြဲေတြ အေနနဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာပိုင္ ေတြအေနနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ရွားမႈေတြကို အျမစ္ျဖတ္ ႏွိမ္နင္းလို႔ မရႏိုင္ဘူးဆိုတာကို လူထုႀကီးကို အသိေပးႏိုင္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ပထမနည္းလမ္းကေတာ့ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ ဖိႏွိပ္မႈေတြကို မီးေမာင္းထိုးျပတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးနည္း လမ္းျဖစ္တဲ့ demonstration of potency ကေတာ့ အေရးႀကီးဆံုး အခ်က္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဆီမွာ တိုင္းျပည္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မယ့္ အရည္အခ်င္းနဲ႔ အလားအလာရွိတယ္လို႔ လူထုက မယံုၾကည္ရင္ လက္ရွိႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို မေက် နပ္ေပမယ့္ ေတာ္လွန္ေရးအေပၚမွာ စိတ္ေရာကိုယ္ပါ ေထာက္ခံမႈ မလုပ္ၾကပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဘက္က ဒီလိုအရည္အ ခ်င္းနဲ႔ အလားအလာကို လူထုကို ျပႏိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္။

(၂) ပတ္ဝန္းက်င္အေနအထား
ေတာ္လွန္ေရးေအာင္ျမင္မႈရဲ႕ ဒုတိယ ေသာ့ခ်က္ကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ရွားမႈ အေျခတည္ေနတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ physical aspect နဲ႔ human dimension ဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ဳိးရွိပါတယ္။ physical aspect အေနနဲ႔ နယ္ေျမအေနအ ထား၊ ရာသီဥတုအေျခအေန၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး၊ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ ေတြ ပါဝင္ၿပီး၊ human dimension ကေတာ့ လူဦးေရ၊ လူမႈအေဆာက္အအံု၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမႈ စတာေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

လူမႈအေဆာက္အအံုဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ အသက္ေသြးေၾကာျဖစ္ပါတယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ ေဒါင္လိုက္စုဖြဲ႔မႈနဲ႔ အလ်ားလိုက္ စုဖြဲ႔မႈ သ႑ာန္ႏွစ္မ်ဳိး ရွိပါတယ္။ ေဒါင္လိုက္အေနနဲ႔မွာ လူမ်ဳိးစုနဲ႔ ဘာသာေရးကြဲျပားမႈေတြ ရွိၿပီး၊ အလ်ားလိုက္ စုဖြဲ႔မႈမွာ လူတန္းစားအလႊာ အမ်ဳိးမ်ဳိး ကြဲျပားမႈေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ဒီလိုကြဲျပားမႈေတြနဲ႔ Societal cleavages ေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးေတြ ထြက္ေပၚလာရျခင္းရဲ႕ ပင္မအေၾကာင္းတရားေတြပါ။ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရးနဲ႔ အိုင္ဒီေယာ္ေလာ္ဂ်ီေတြ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းမွာ စတင္တဲ့အခါ ဒီလိုကြဲျပားမႈေတြကို တခုခ်င္း အာ႐ံုစိုက္ၿပီး သီးျခားဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရး အစီအစဥ္ေတြ လုပ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အုပ္စုခြဲၿပီး ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရး မလုပ္ပဲ အားလံုးကို ျခံဳငံုလုပ္လို႔ မရပါဘူး။ လူေတြရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈနဲ႔ တုန္႔ျပန္မႈေတြကို နားလည္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

အီသီးယိုးပီးယားမွာ လူေတြငတ္ေသတာ ၾကားရရင္ ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာေတြရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ သနားသလို ခံစားရေပမယ့္ အကူအညီေပးဖို႔ စိတ္ဝင္စားခ်င္မွ ဝင္စားပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာကေလးေလးတေယာက္ ေတာင္းစားေနတဲ့ ဓာတ္ပံုတပံုေၾကာင့္ ရင္ထဲမွာ ဆို႔နင့္ၿပီး ေတာ္လွန္ေရးသမား ျဖစ္လာသူေတြလဲ အမ်ားအျပားပါ။ Human touch ျဖစ္မွ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရးယႏၱရား ေအာင္ျမင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဝါဒ ျဖန္႔ခ်ိေရးယႏၱရားဆိုတာ စနစ္တက် အေကာင္အထည္ေဖာ္ရတာပါ။ ဒီက႑အားနည္းေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြကေတာ့ မလြဲမေသြ ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႔ၾကာမွာ အမွန္ပါပဲ။ Physical aspect တခုျဖစ္တဲ့ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ပဲ ေတာ္လွန္ေရးသ မားေတြက အားသန္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ရွိၿပီး ကိုယ္ေျပာခ်င္တာေတြပဲ စြပ္ၿပီးေျပာေန၊ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ေပးေန႐ံုနဲ႔ ေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္ပါ။ အိုင္တီ နည္းပညာေခတ္မွာ အီးေမးလ္အုပ္စုေတြ၊ ဘေလာ့ေတြနဲ႔ လူထုႀကီးကို သတင္းေတြေပးဖို႔ အလြန္အားသန္ၾကပါတယ္။

ဒီသတင္းစကားေတြဟာ လူဦးေရရဲ႕ ရာခိုင္ႏႈန္း ဘယ္ေလာက္ကို စီးဆင္းသြားႏိုင္မလဲ ဆိုတာရယ္၊ သတင္းစကားကို လက္ခံရရွိ သူ ေတြဆီက active support, passive support ဘယ္ေလာက္ထိ ရႏိုင္မလဲဆိုတာရယ္ကို တြက္ခ်က္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ပဲ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရးနဲ႔ သတင္းစကားေပးတာေတြက ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြအၾကားမွာပဲ ျပန္ၿပီး လည္ပတ္ေနတာဆိုရင္ေတာ့ အားနည္း ခ်က္ရွိေနပါၿပီ။ ျဖည့္ဆည္းရမယ့္ အခ်က္ျဖစ္ေနၿပီဆိုတာ နားလည္ရပါမယ္။ Human Dimension ျဖစ္တဲ့ လူမႈအေဆာက္အအံုကို ထည့္သြင္း မစဥ္းစားရင္ ေတာ္လွန္ေရး ေႏွာင့္ေႏွးပါလိမ့္မယ္။

(၃) အဖြဲ႔အစည္း
ေတာ္လွန္ေရးေအာင္ျမင္မႈရဲ႕ တတိယေသာ့ခ်က္ကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြ မွာ ဖြဲ႔စည္းမႈေရးရာအရ structural dimension ေတြျဖစ္တဲ့ Scope နဲ႔ Complexity ဆိုတာ ေတြရွိပါတယ္။ Scope ဆိုတာက ႏိုင္ငံေရး လႈပ္ရွားမႈေတြထဲမွာ အေရးပါတဲ့ ေနရာေတြကေန တက္တက္ႂကြႂကြ လုပ္ေနသူေတြျဖစ္တဲ့ ေကဒါေတြ၊ ေျမေအာက္ယူဂ်ီအုပ္စုေတြ၊ ေတာခိုပုန္ကန္ေနသူနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈရဲ႕ active supporters ေတြပါ။ Complexity ဆိုတာကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ စုဖြဲ႔မႈ သ႑ာန္ organizational structure ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္တေယာက္ဟာ organizational structure နဲ႔ ပတ္ သက္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြ ရွိေနဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ လူမ်ားေအာင္ လိုက္စည္း႐ံုးေန႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္လို႔ရတာ မဟုတ္ပါ။ ရွိတဲ့ လူကို ဘယ္က႑ေတြမွာ ဘာလုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြအတြက္ ဘယ္လိုတာဝန္ေတြေပးမွာလဲ ဆိုတာက အဓိက က်ပါတယ္။ တိုက္ခိုက္ေရး တာဝန္၊ ျမိဳ႕ျပေျပာက္က်ားတာဝန္၊ ဆက္သားတာဝန္၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးတာဝန္၊ ေထာက္ပံ့ေရးတာဝန္၊ သတင္းရယူစုေဆာင္းေရး တာဝန္၊ ျပန္ၾကားေရးတာဝန္၊ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရးတာဝန္၊ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္ လႈပ္ရွားမႈတာဝန္၊ မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ စီမံကိန္းေရးဆြဲေရး တာဝန္၊ ဘ႑ာေရး တာဝန္၊ တည္ေဆာက္စည္း႐ံုးေရး တာဝန္၊ ႏိုင္ငံျခားဆက္ဆံေရး တာဝန္ေတြမွာ ဘယ္လိုတာဝန္မွာ ဘယ္သူေတြနဲ႔ သင့္ေတာ္လဲဆိုတာ ခြဲျခားဆံုးျဖတ္ႏိုင္စြမ္း ရွိရပါမယ္။

ဒီေနရာမွာ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းကို သိသိသာသာ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္တေယာက္ရဲ႕ စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္တဲ့ အ ရည္အခ်င္းကို သူဦးေဆာင္ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းမွာ ဘယ္လိုရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ေတြ ခ်မွတ္ထားၿပီး၊ ဘယ္လို မဟာဗ်ဴဟာေတြနဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္ေခါင္းေဆာင္ေနတယ္ဆိုတာ အကဲျဖတ္ေလ့လာၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာ အခင္းအက်င္းနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္မႈမလုပ္ရင္ ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ urban-warfare strategy နဲ႔ conspiratorial strategy ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြအတြက္ Organizational complexity က နည္းႏိုင္သမွ် နည္းရပါမယ္။ ေသးငယ္ၿပီး လွ်ိဳ႕ဝွက္တဲ့ အစုအ ဖြဲ႔ေလးေတြကို ျဖန္႔က်ဲဖြဲ႔စည္းေပးရတဲ့အတြက္ပါ။ Protracted popular နဲ႔ military-focus strategies ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းက ေခါင္းေဆာင္ေတြကေတာ့ အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ သေဘာသဘာဝအရ Organization structure ကို ရွင္းရွင္းလင္း လင္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ရပါမယ္။ ဒီေနရာမွာ မဟာဗ်ဴဟာမ်ဳိးစံုကို ကိုင္စြဲေနတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အားလံုးမေရာ ယွက္ပစ္ မိေစဖို႔ သတိထားရပါမယ္။

ဥပမာ- Protracted popular strategy ကို ကိုင္စြဲမႈမွာ ျပည္သူ႔ဆက္ဆံေရးယႏၱရားေတြ အသံုးျပဳရပါတယ္။ နည္းပညာေတြ တိုးတက္ လာေတာ့ မီဒီယာေတြကို အသံုးျပဳရပါတယ္။ အဲဒီလို အသံုးျပဳမႈဟာ ကိုယ့္အဖြဲ႔အစည္းက အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ေနတဲ့ urban-warfare strategy နဲ႔ conspiratorial strategy အရ ေဖာ္ေဆာင္မႈေတြကို အေႏွာင့္အယွက္၊ အဟန္႔အတားေတြ မျဖစ္ေစဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ မီဒီယာနဲ႔ ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈကို ေရာစပ္လို႔ မရပါ။ ေပါင္းစပ္လိုက္တာနဲ႔ သတင္းလံုျခံဳေရး ထိခိုက္ပါတယ္။ မလို လားအပ္တဲ့ ဆိုးက်ဳိးေတြ အမ်ားႀကီး ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ လူအမ်ားက စိတ္ဓာတ္တက္ႂကြ ေထာက္ခံၿပီး ေတာ္လွန္ေရးထဲ ပါဝင္ လာဖို႔အတြက္ သတင္းတခုကို ထုတ္ျပန္တဲ့အခါနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈဓာတ္ပံုတပံုကို ထုတ္တင္ေပးတဲ့အခါ ဒီသတင္းနဲ႔ ပံုေတြထဲမွာ တျခားမ ဟာဗ်ဴဟာ ေဖာ္ေဆာင္ေရးကို ထိခိုက္ေစမယ့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ပါသြားႏိုင္မလားဆိုတာကို သတိျပဳစဥ္းစားၿပီးမွ လုပ္သင့္ ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ ေခါင္းေဆာင္ေတြအတြက္ အလြန္အေရးႀကီးတဲ့ စည္းတခုပါ။ ဒီစည္းကိုေက်ာ္ၿပီး ေခါင္းေဆာင္မႈရွိတဲ့ ေတာ္လွန္ ေရးတိုင္းမွာ strategic conflict ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြျဖစ္လာရင္ ေတာ္လွန္ေရး ထိေရာက္မႈမွာ အားနည္းတတ္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြအတြင္းမွာ သေဘာသဘာဝ ကြဲျပားမႈရွိေနတဲ့ အခါမွာေတာ့ တပ္ေပါင္းစုသ႑ာန္ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္ လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ စုေပါင္းေခါင္းေဆာင္မႈကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရပါတယ္။ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္လႈပ္ရွားမႈလို႔ ဆိုထားပါတယ္။ ေတာ္လွန္ ေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြ စုေပါင္းၿပီး လႈပ္ရွားမႈ လမ္းေၾကာင္းတခုေပၚမွာ ရလဒ္အေျချပဳ လႈပ္ရွားတာကို ဆိုလိုတာပါ။ အဖြဲ႔ေတြစုၿပီး လုပ္ ငန္းေဖာ္ေဆာင္မႈမပါတဲ့ ႏႈတ္ကတိ၊ ေၾကျငာခ်က္အေျချပဳ ညီညြတ္ေရးလႈပ္ရွားမႈကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါ။ ညီညြတ္ေရးဆိုတာ တိုက္ ပြဲရွိမွ ေပၚထြက္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုက္ပြဲမေဖာ္ေဆာင္ပဲ ညီညြတ္ေရးပဲ လုပ္ေနရင္ ေခါင္မိုးတခုေပၚမွာ ေခါင္မိုးတထပ္ ဆင့္ရင္းဆင့္ ရင္း ေခါင္မိုးဒဏ္ပိၿပီး အေဆာက္အဦး ၿပိဳက်တတ္ပါတယ္။ ေခါင္မိုးေတြနဲ႔ အုတ္ျမစ္ေတြအၾကားမွာ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ frame work ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႔ လိုပါတယ္။ ေခါင္မိုးေရာင္စံုေတြပဲ ရွိ႐ံုနဲ႔ အလုပ္ျဖစ္မွာ မဟုတ္တာကေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။ ကြင္း လယ္ေခါင္မွာ ထီးထီးႀကီးရွိေနတဲ့ အိမ္ႀကီးတလံုးေပၚမွာ ေခါင္မိုးေတြ တဆင့္ၿပီးတဆင့္ ထပ္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈထက္ ေျမလြတ္တဲ့ ေနရာ ေတြမွာ အုတ္ျမစ္ေတြ ခ်ၿပီး၊ အေဆာက္အဦးေတြ လိုက္တည္ေဆာက္ေပးၿပီးမွ ေခါင္းမိုးသစ္ေတြ တင္ေပးတာ၊ ေခါင္မိုးေတြအခ်င္းခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္ေပးတာက လက္ေတြ႔မွာ ပိုအသံုးဝင္ႏိုင္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ထပ္ အေရးပါတဲ့ အခ်က္တခုကေတာ့ အစိုးရယႏၱရားအတြင္းကို ထိုးေဖာက္ဝင္ ေရာက္မႈပါပဲ။ ရန္သူရဲ႕ အလယ္အလတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေဒါက္တိုင္ေတြကို ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မႈေတြ လုပ္တာထက္ အခြင့္သာသ လို စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းၿပီး သူ႔လူ ကိုယ့္ဘက္သားျဖစ္ေအာင္ စည္း႐ံုးႏိုင္မႈဟာ အခရာက်ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ တဲ့ critical information ကို ရႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီသတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ဘယ္လို စီမံခ်က္ေတြအတြက္ အသံုးျပဳမွာလဲ ဆိုတာက အေရးႀကီးပါေသးတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ “နင္က ငါ့ကို ဖြက္ၿပီး လုပ္ေနတယ္ေပါ့ေလ။ ဘယ္ရမလဲ။ နင္လုပ္တာ ငါ သိတယ္။ ငါဘယ္ေလာက္ထိ သိထားလဲ ေျပာရမလား” ဆိုၿပီး ရန္ျဖစ္ေနၾကတဲ့ ေလးတန္းေက်ာင္းသား ကစားပြဲ မဟုတ္ပါဘူး။ သ တင္းအခ်က္အလက္ဆိုတာမွာ ျပည္သူကို ထုတ္ျပန္ေပးရမယ့္ သတင္းအခ်က္အလက္၊ မဟာဗ်ဴဟာ ဆံုး့ဖတ္ခ်က္အတြက္ အေရး ပါတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္၊ လႈပ္ရွားမႈ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး စီမံခ်က္ေတြမွာ ထည့္သြင္းေရးဆြဲရမယ့္ သတင္းအခ်က္အ လက္ဆိုၿပီး သီးျခားရွိပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ Strategic Intelligence Process နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မူဝါဒေတြ မရွိပဲ ထင္ရာျမင္ရာ လုပ္ေနၾကရင္ ရန္သူအင္အားစုေတြအၾကားမွာ ေရရွည္ျမႈပ္ႏွံထားတဲ့ ကိုယ့္လူေတြကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို ထိ ခိုက္မႈေတြမ်ားလာရင္ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႔ ပူးေပါင္းခ်င္တဲ့ ရန္သူ႔ လူေတြက ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈ မရွိေတာ့ပဲ ေရွာင္ဖယ္မႈေတြ လုပ္သြား တတ္ပါတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ကို မဟာဗ်ဴဟာ သတင္းအခ်က္အလက္၊ နည္းဗ်ဴဟာ သတင္းအခ်က္နဲ႔ မီဒီယာသတင္း အ ခ်က္အလက္ ဆိုၿပီး ခြဲျခားႏိုင္ဖို႔က သတင္းနဲ႔ နည္းပညာေခတ္မွာ အေရးႀကီးဆံုး ပညာတရပ္ပါ။

သတင္းအခ်က္အလက္ တင္ျပမႈမွာ Source Reliability နဲ႔ Data Validity ႏွစ္ခ်က္ကိုပဲ အာ႐ံုစိုက္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ Intelligence Process မွာ
A. Reliable
B. Usually Reliable
C. Fairly Reliable
D. Not Usually Reliable
E. Unreliable
F. Cannot be Judged
ဆိုတဲ့ သေကၤတ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ သ႑ာန္ေတြနဲ႔ Source Reliabilityကို သံုးေလ့ရွိပါတယ္။

Data Validity ကိုေတာ့
1.Confirmed
2.Probably True
3.Possibly True
4.Doubtfully True
5.Improbable
6.Cannot be Judged
ဆိုတဲ့ သေကၤတေတြနဲ႔ သတင္းတင္ျပမႈ လုပ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

သတင္းတင္ျပမႈမွာ
(၁) သတင္းအမွတ္စဥ္
(၂) Source
(၃) သံုးသပ္ခ်က္
(၄) အေၾကာင္းအရာ
(၅)ေဖာ္ျပခ်က္ၿပီးဆံုး

ဆိုတဲ့ အခ်က္အလက္ပံုစံနဲ႔ သတင္းေပးမႈ၊ သတင္းတင္ျပမႈေတြ လုပ္ၾကရပါတယ္။ ဒီေတာ့ သတင္းကို လက္ခံရရွိသူတေယာက္ဟာ သတင္းသံုးသပ္ခ်က္မွာ 1 (2) ဆိုတဲ့ စာေၾကာင္းေလးတခုကို ေတြ႔တာနဲ႔ ဒီသတင္းကို ရရွိတဲ့ source က ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတယ္၊ သ တင္းအခ်က္အလက္ကေတာ့ မွန္ကန္ႏိုင္ေခ်မ်ားတယ္ဆိုတာ ခ်က္ခ်င္းသိသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္က ဘယ္လိုရတယ္၊ ဘယ္သူက ေျပာတယ္၊ ဘယ္လိုအေျခအေနမွာ ေျပာတယ္ ဆိုတာေတြကို critical information ေတြအတြက္ အသံုးမျပဳသင့္ပါဘူး။ သတင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မူဝါဒကို စနစ္တက်မခ်ရင္ ရန္သူယႏၱရားမွာ ကိုယ္ျမႇဳပ္ႏွံထားသူေတြကို ကိုယ္ကျပန္ၿပီး ေဖာ္ေကာင္လုပ္ေပးသလို ျဖစ္ တတ္ပါတယ္။ ရန္သူယႏၱရားထဲက ေတာ္လွန္ေရးကို ပူးေပါင္းလိုသူေတြက ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြအေပၚ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈ မရွိပဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ သိတာကို သိတယ္လို႔ ထားၿပီး မိနစ္ မဆိုင္းခင္ ေမ့သြားမယ့္ အေျခအေနတခုအတြက္ ေပးဆပ္ရမယ့္ ေနာက္ ဆက္တြဲတန္ဖိုးေတြကို မထုတ္ျပန္ခင္မွာ သတိထားဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။

(၄) ကြင္းဆက္မျပတ္မႈ
ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ စတုတၱအခ်က္ကေတာ့ ကြင္းဆက္မျပတ္မႈပါ။ လူထုနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္အၾကား၊ ေတာ္လွန္ေရးဦးေဆာင္မႈနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈ အဖြဲ႔ေတြအၾကား၊ လူထုနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးအၾကားမွာ ကြင္းဆက္ျပတ္ရင္ ေတာ္လွန္ေရး ခါးဆက္ ျပတ္ပါလိမ့္မယ္။ ကြင္းဆက္ျပတ္ၿပီး လႈပ္ရွားလိုင္းေတြ ပူးတာဟာ တပ္ေပါင္းစု ခ်ိတ္ဆက္လႈပ္ရွားမႈမွာ အလြန္ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနတခုပါ။

ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္တဲ့အခါ ကိုယ္နဲ႔ လႈပ္ရွားေနသူထဲက ေနာက္ထပ္မ်ဳိးဆက္တခုကို သိထားရပါ တယ္။ တိုက္႐ိုက္ခ်ိတ္ဆက္သူ အဖမ္းခံရရင္၊ ေပ်ာက္ဆံုးသြားရင္ ခ်က္ခ်င္းအေၾကာင္းၾကားၿပီး လိုအပ္တာေတြ ဆက္ၿပီး လုပ္ရပါမယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ရင္ ၾကားကကြင္းဆက္ေတြ ျပတ္သြားတဲ့အခါ ကြန္ယက္ေတြ ပ်က္ကုန္ပါတယ္။ လႈပ္ရွားေနသူေတြကိုလဲ ကိုယ္နဲ႔ ဆက္ သြယ္လို႔ မရေတာ့တဲ့အခါ၊ ကိုယ္က ဖမ္းဆီးခံရတဲ့အခါ ေနာက္က မ်ဳိးဆက္တခုကို ခ်ိတ္ဖို႔ ေျပာထားသင့္ပါတယ္။ မဟုတ္ရင္ ၾကားထဲ မွာ ကြင္းဆက္ျပတ္ၿပီး တျခားလႈပ္ရွားမႈလိုင္းေတြကို သြားခ်ိတ္တတ္ၾကပါတယ္။ လိုင္းေတြပူးၿပီး ေရွာ့ခ္ေတြ မိတတ္ပါတယ္။ ရန္သူရဲ႕ ေထာင္ေခ်ာက္ထဲ တပံုတပင္ႀကီး က်သြားတတ္ပါတယ္။ ကြင္းဆက္မျပတ္ဖို႔က ေတာ္လွန္ေရးမွာ အလြန္အေရးႀကီးပါတယ္။ ကြင္း ဆက္ျပတ္ၿပီး လိုင္းပူးတတ္မႈက ေတာ္လွန္ေရးႀကီး တခုလံုးကို ဖ်က္ဆီးပစ္တတ္ပါတယ္။ တဘက္က လိုင္းပူးလာရင္လဲ အပူးမခံဖို႔ အ ေရးႀကီးပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈကို တာဝန္ယူေနတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြ သတိျပဳရပါမယ္။ ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈ လုပ္ေနတာဟာ ႐ုပ္ရွင္မင္းသား လုပ္ေနတာ မဟုတ္ပါ။ မိတ္ဆက္လာသမွ် ေအာ္တိုျပန္ေရးေပးေနလို႔ မရသလို၊ စာနယ္ဇင္းအင္တာ ဗ်ဴးပြဲမွန္သမွ် လက္ခံေနလို႔ မရပါ။ အထူးသတိျပဳရမယ့္ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

(၅) ျပည္ပေထာက္ခံမႈ
ေတာ္လွန္ေရးတခုရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈေသာ့ခ်က္ေတြထဲမွာ ႏိုင္ငံတကာေထာက္ခံမႈက အေရးႀကီးပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာေထာက္ခံမႈ ဆိုတာ မွာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေထာက္ခံမႈ (Moral Support) ၊ ႏိုင္ငံေရးေထာက္ခံမႈ (Political Support)၊ ႐ုပ္ဝတၳဳပစၥည္းေထာက္ပံ့မႈ (Material Support) နဲ႔ နယ္ေျမေဒသ၊ အေျခစိုက္ စခန္း ပံ့ပိုးေပးမႈ (Sanctuary Support) ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ Moral support ဆိုတာက ႏိုင္ငံျခားအစိုးရ (သို႔မဟုတ္) ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းေတြက ဒီ ေတာ္လွန္ေရးကို ေထာက္ခံမႈကို စတိတ္မင့္ေတြ၊ ေၾကျငာခ်က္ေတြ တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Political support ဆိုတကာကေတာ့ ႏိုင္ငံရပ္ျခား အစိုးရေတြက ေတာ္လွန္ေရးအင္ အားစုေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ျပည့္မွီလာေအာင္ အကူအညီေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- ကုလသမဂၢမွာ ေဆြးေႏြးပြဲ ေတြျဖစ္လာေအာင္ ကူညီေပးတာမ်ဳိး စတာေတြပါ။ Material support ဆိုတာကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ ေငြေၾကး၊ လက္နက္ ပစၥည္းနဲ႔ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးမႈေတြကို ပံ့ပိုးေပးတာပါ။ Sanctuaries ဆိုတာကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို ေလ့က်င့္သင္ ၾကားေပးေရး၊ လက္နက္မ်ား သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းေရး၊ ေအာ္ပေရးရွင္းမ်ား စီမံေရးဆြဲေရးနဲ႔ ေခတၱဆုတ္ခြာလာႏိုင္မႈေတြအတြက္ လို အပ္မယ့္ နယ္ေျမေဒသ ပံ့ပိုးေပးထားျခင္းပါ။

ေတာ္လွန္ေရးတခုမွာ ဒီလိုႏိုင္ငံတကာေထာက္ခံမႈက အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ေအာင္ပြဲကို ႏိုင္ငံ တကာ ေထာက္ခံမႈတခုတည္းနဲ႔ ယူလို႔ မရပါ။ ႏိုင္ငံတကာ ေထာက္ခံမႈေနာက္ တေကာက္ေကာက္လိုက္ရင္း လူထုေထာက္ခံမႈနဲ႔ ေဝး ကြာသြားလို႔ က်႐ွံဳးေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ အမ်ားအျပားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဟင္းတခုမွာ အစပ္အဟပ္တည့္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဆားမပါတဲ့ ဟင္းကို အရသာမရွိဘူးဆိုၿပီး ဆားေတြအမ်ားႀကီး ျဖဴးလိုက္ေတာ့ စားလို႔ မရေတာ့တဲ့ ဟင္းပဲ ထြက္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာေထာက္ ခံမႈကို မရွိမျဖစ္ဆိုၿပီး၊ ေနရာတကာမွာ ႏိုင္ငံတကာကင္ပိန္းပဲ လုပ္ေနၾကရင္ေတာ့ က်န္တဲ့က႑ေတြမွာ ဟန္ခ်က္ပ်က္ၿပီး၊ ၾကန္႔ၾကာ ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးပဲ ထြက္လာမွာ အေသအခ်ာပါ။

(၆) အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ တုန္႔ျပန္မႈေျခလွမ္းမ်ား
ေတာ္လွန္ေရးတခုရဲ႕ ေအာင္ျမင္ေရးေသာ့ခ်က္မွာ ေနာက္ဆံုးအေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ တုန္႔ျပန္မႈေတြ ျဖစ္ပါ တယ္။ တဘက္ရဲ႕ ေျခလွမ္းေတြကို ႀကိဳၿပီး သံုးသပ္ေလ့လာေနရပါမယ္။ သားေကာင္နဲ႔ မုဆိုး အျပန္အလွန္ ေခ်ာင္းေနၾကတာ ျဖစ္ပါ တယ္။ သားေကာင္ျဖစ္လိုက္၊ မုဆိုးျဖစ္လိုက္၊ ေျပးလိုက္၊ လိုက္လိုက္နဲ႔ အသက္နဲ႔ ဘဝေတြကို ထပ္ၿပီး ကစားေနၾကတဲ့ ပြဲပါ။ ေတာ ေခ်ာက္တာကို ထေျပးၿပီး ေထာင္ေခ်ာက္ထဲ တိုးဝင္တဲ့ သားေကာင္ေတြလို ျပဳမူလို႔ မရပါဘူး။ ဆိုင္းတီးေပးတိုင္း ထကၾကရမယ့္ ေမ်ာက္ကပြဲလဲ မဟုတ္ပါဘူး။ ရန္သူရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ၊ နည္းဗ်ဴဟာေတြ၊ ပရိယာယ္ေတြ၊ ေျခလွမ္းေတြကို ေသခ်ာသံုးသပ္ၿပီးမွ ေျခလွမ္း တလွမ္းခ်င္းကို သတိနဲ႔ တိုးဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။ ရန္သူရဲ႕ တုန္႔ျပန္မႈေတြ၊ ေျခလွမ္းေတြကို အကဲမျဖတ္ႏိုင္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးဟာ က် ဆံုးေလ့ရွိပါတယ္။

ရန္သူကို တိုက္မယ္၊ တိုက္မယ္နဲ႔ အလံေထာင္ေနရင္း ေနာက္လွည့္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ လူထုေထာက္ခံမႈရေအာင္လဲ ျပည့္ျပည့္ဝဝ မ လုပ္ထား၊ ပတ္ဝန္းက်င္ အေနအထားကလဲ မဟန္၊ စနစ္တက် စုဖြဲ႔ထားမႈေတြကလဲ မရွိ၊ ကြင္းဆက္ေတြကလဲ ျပတ္ေတာက္၊ ႏိုင္ငံတ ကာ ေထာက္ခံမႈ ဆိုတာကလဲ ဟန္ျပေထာက္ခံမႈဆိုသလို ျဖစ္ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ ကမၻာတဝွမ္းမွာ အမ်ားႀကီးပါပဲ။

နိဂံုး
နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ အခုဒီေဆာင္းပါးဟာ ေတာ္လွန္ေရးေတြရဲ႕ အလားအလာ၊ ေအာင္ျမင္မႈ အတိုင္းအတာေတြကို ဆန္းစစ္ဖို႔အတြက္ စစ္ ဦးစီးတကၠသိုလ္ေတြ၊ စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရး သင္တန္းေက်ာင္းေတြ၊ စစ္ေရးေလ့လာတဲ့ သုေတသန အဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ အသံုး ျပဳတဲ့ BARD O’NEILL’S FRAMEWORK ကို အေျခခံၿပီး၊ ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ အေျခအေနေတြ၊ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ ရန္ေတြ၊ သင္ခန္းစာယူစရာ အခ်က္အလက္ေတြကို ေယဘုယ်အေနနဲ႔ ေပါင္းစပ္တင္ျပ ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ မည္သည့္ ေတာ္လွန္ ေရးကိုမွ ဆန္းစစ္ေလ့လာခ်က္ ျပဳလုပ္ထားျခင္း မရွိပါဘူး။ ဆန္းစစ္ေလ့လာခ်က္ေတြလုပ္တဲ့အခါ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ေတြ ကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီး အလားအလာကို ေကာက္ခ်က္ခ်မွတ္ခ်က္ေပးရပါတယ္။ ဒီမွတ္ခ်က္ေတြ မေပးလိုပါ။ မတရားတဲ့ စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္ ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြအတြက္ တစံုတရာအက်ဳိးေက်းဇူး ရွိေစရန္သာ ေမွ်ာ္လင့္မိပါေၾကာင္း။

ခင္မမမ်ဳိး
(၁ဝ၊ ၁၊ ၂ဝ၁ဝ)

ရည္ညႊန္းကိုးကား
Applegate, Melissa (2002) Preparing for Asymmetry: As Seen Through the Lens of Joint Vision 2020. Carlisle, PA: Strategic Studies Institute.
Dubik, James M. (2003) “Effects-based Decisions and Actions.” Military Review, 83: p. 33-36. (January-February 2003.)
Gurr, Ted Robert. (1970) Why Men Rebel. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Hatch, Mary Jo.(1997) Organization Theory: Modern, Symbolic, and Postmodern Perspectives. Oxford: Oxford University Press
Mann, Edward C., Endersby, Gary and Searle, Thomas R.(2002) Thinking Effects: Effects-Based Methodology for Joint Operations. Maxwell Air Force Base, AL, Air University Press. (CADRE paper, no. 15).
Mintzberg, Henry. (1994) The Rise and Fall of Strategic Planning. New York: The Free Press.
O’Neill, Bard E. (1990) Insurgency and Terrorism: Inside Modern Revolutionary Warfare. Dulles, VA: Brassey’s Inc.
O’Neill, Bard E., William R. Heaton, Donald J. Alberts, Vincente Collazo-Davila, Richard MacLeod, Don Mansfield, James Miller, and Paul Viotti. (1980) Insurgency in the Modern World. CO: Westview Press, 1980.
Roper, Daniel S. (2004) A Dual-edged Sword: Operational Risk and “Efficiency”-Based Operations (EBO). Fort
Leavenworth, KS, School of Advanced Military Studies, 2004, 62 p.
Tse-Tung, Mao. (1961) On Guerilla Warfare. New York, NY: Fredrick A. Praeger Inc., 1961.
U.S. Department of Defense (2003) Military Transformation: A Strategic Approach. Washington, DC: Office of the Secretary of Defense. Fall 2003.

တ႐ုတ္ျပည္ ဒုသမၼတႏွင့္ တ႐ုတ္ ေခါင္းေဆာင္မႈအေၾကာင္း

ဘိုဘိုေက်ာ္ၿငိမ္း | တနလၤာေန႔၊ ဇန္နဝါရီလ ၀၄ ရက္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ၁၆ နာရီ ၅၀ မိနစ္ ေဆာင္းပါး


က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ လူ႔သမိုင္းတြင္ အေရးပါေသာ ႏိုင္ငံႀကီး ၂ ႏိုင္ငံျဖစ္သည့္ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယတို႔ႏွင့္ မိုင္ေပါင္းမ်ားစြာ နယ္နိမိတ္ဆက္စပ္လ်က္ရွိသည္။ ထိုေၾကာင့္ ထို ၂ ႏိုင္ငံႏွင့္ ဆက္ဆံေရးသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြက္ အေရးႀကီးပါသည္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ တ႐ုတ္ျပည္ၾကီးသည္ တ႐ုိန္ထိုး တိုးတက္လ်က္ ရွိပါသည္။ ထို႔ျပင္ နအဖ စစ္အစိုးရကိုလည္း က်ားကန္ေပးထားပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ဦးေဆာင္လ်က္ ရွိေသာ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေၾကာင္း သိထားသင့္ေပသည္။ ေလ့လာကၽြမ္းက်င္သင့္သည္။ ေခတ္ပညာတတ္ လူငယ္မ်ား တ႐ုတ္အေရး ကၽြမ္္းက်င္သူမ်ား ျဖစ္ေစရန္ႏွင့္ တ႐ုတ္အေရးကို စိတ္ဝင္စား ေစခ်င္သည့္ ေစတနာႏွင့္ ဒီေဆာင္းပါးကို ေရးရျခင္းပါ။
တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံ မဟုတ္ပါ။ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီက အုပ္စိုးေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္၍ သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္ မရွိပါ။ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားက သိခြင့္ေပးသေလာက္သာ အျပင္ကမၻာၾကီးအေနႏွင့္ သိခြင့္ ရၾကပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအတြင္း ပကတိျဖစ္ရပ္မ်ားကို အလံုးစံု သိခြင့္မရွိၾကပါ။ သို႔ေသာ္ ေမာ္စီတုန္းလက္ထက္ ထက္စာလွ်င္ လြန္စြာပင္ တိုးတက္ၿပီဟု ေျပာႏိုင္ပါသည္။

ဂ်ပန္၊ ကိုးရီးယား၊ ျမန္မာႏွင့္ ကမၻားဒီယား စသည့္ ၄ ႏိုင္ငံသို႔ ခရီးထြက္လာေသာ တ႐ုတ္ဒုသမၼတ ရွီက်င္းဖ်င္သည္ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားတြင္ ဗဟို (Central) ေနရာ တာဝန္ယူရန္ ရာထားသည့္ ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယေန႔ တ႐ုတ္ျပည္ၾကီး၏ ေခါင္းေဆာင္ေရြးခ်ယ္မႈစနစ္အရ (အပ)ပေရာဂ မ်ားကင္းခဲ႕ေသာ္ - ၂ဝ၁၂ တြင္က်င္းပမည္႔ ပါတီညီလာတြင္ ဗဟိုေခါင္းေဆာင္-တနည္းအားျဖင္႕ သမၼတျဖစ္လာ မည္႕သူျဖစ္ပါသည္။ ေအာက္တိုဘာ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္တြင္က်င္းခဲ႕ေသာ (၁၇)ၾကိမ္ေျမာက္ပါတီညီလာခံက ေရြးခ်ယ္ခဲ႕ျခင္းျဖစ္သည္။ တနည္းအားျဖင္႕ (၂၁)ရာစုႏွစ္ ကြန္ျမဳနစ္စံနစ္၏ အိမ္ေရွ႕မင္းသားျဖစ္ေပသည္။ ထိုေၾကာင္႕လက္ရွိ သမၼတ ဟူက်င္ေတာင္ လက္ေအာက္တြင္ အလုပ္သင္သေဘာ (၅)ႏွစ္ သက္တမ္း ဒုသမၼတရာထူးကို တာဝန္ယူထားရသည္။ ျပီးခဲ႕သည္႕ ခရီးစဥ္ မွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံႏွင္႕ဆက္ဆံရမည္႕ အာရွႏိုင္ငံမ်ားကိုကြင္းဆင္းေလ႕လာ၍ ထိုႏိုင္ငံ႕ ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင္႕ အကြ်မ္းတဝင္ျဖစ္ေအာင္ဆက္ဆံျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

ဤေနရာတြင္ အေမရိကန္စနစ္ႏွင့္ တ႐ုတ္စနစ္ ကြာျခားမႈကို ၾကားျဖတ္တင္ျပပါရေစ။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံအတြက္ အတုယူစရာမ်ား ရွိလုိ႔ပါ။ အေမရိကန္စနစ္ေအာက္မွာ ေခါင္းေဆာင္တဦးကို စနစ္တက် ပိုးေမြးသလို (ေမြး) ယူသည္ဆိုသည္မွာ မရွိပါ။ အေမရိကန္စနစ္မွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး (Executive) ၊ တရားဥပေဒတည္ေဆာက္ေရး (Legislative) ၊ တရားေရး (judicial) ဟူ၍ ခြဲျခားထားၿပီး ဤမ႑ိဳင္ ၃ ခုကို တခုႏွင့္တခု ခ်ိတ္ဆက္ကာ ထိန္းေပးထားပါသည္။ Check & Balance ဟု ေခၚၾကပါသည္။ အေမရိကန္ သမၼတ လက္ထဲတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာကို အပ္ထားၿပီး၊ သမၼတသည္ စစ္တပ္၏ အၾကီးအကဲ Commander in Chief လည္း ျဖစ္ပါသည္။

အေမရိကန္စနစ္သည္ လူတဦးခ်င္းဝါဒ Individualism ကို အားေပးသည္။ အေမရိကန္စံနစ္၏ အားသာခ်က္မွာ လူထုက ေခါင္းေဆာင္ကို ေရြးခ်ယ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲ အတြက္ campaign ဟုေခၚေသာ သမၼတေလာင္းအျဖစ္ေရြးေကာက္ခံရဖို႔အတြက္ တႏွစ္ခန္႔ ၾကိဳးစားရပါသည္။ မိမိ၏ ပါတီေခါင္းေဆာင္ ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္မွ၊ တခါ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီႏွင့္ ရီပတ္ဘလီကင္ ပါတီေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦး ယွဥ္ၿပိဳင္ရသည္။ Third Party ဟုေခၚေသာ တျခား တတိယကိုယ္စားလွယ္မ်ားရွိေသာ္လည္း ပါတီၾကီး ၂ ခု၏ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားသာ သမၼတ ျဖစ္လာၾကပါသည္။

တႏွစ္ေက်ာ္ Campaign သည္ သမၼတျဖစ္ရန္ အၾကိဳတိုက္ပြဲျဖစ္၍ လူတဦး၏ အရည္အခ်င္းကို (စစ္ထုတ္) ျခင္းဟု ယူဆႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ႏိုင္ငံေရးတိုက္ပြဲသည္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္မဆိုင္။ ဥပမာ သမၼတ George W Bush သည္ အေတြ႔အၾကံဳ မရွိ႐ုံမက မိမိလိုခ်င္ရာကို ေခါင္းမာစြာ မစဥ္းစား၊ မဆင္ျခင္အီရတ္ကို မတရား စစ္ဝင္ တိုက္ခဲ့ပါသည္။ စီးပြားေရးတြင္လည္း ေလာဘီရစ္(lobbyists) မ်ားကိုဆြဲခန္႔ခဲ့သည့္အတြက္ မထိန္းႏိုင္ မသိမ္းႏိုင္ စီးပြားေရးကပ္စိုက္ခဲ့ရသည္။ လူညံ့တဦး သမၼတျဖစ္လာပါက စံနစ္က အေတြ႔အႀကံဳ ရွိမႈကို ဦးစားမေပးေသာေၾကာင့္ တိုင္းျပည္နာ ႏိုင္ပါသည္။

အေမရိကန္စနစ္က (လူ) ကို (လူထု) က ေရြးသည္။ (လူ) ၏ အရည္အခ်င္းကို (ယံု)သည္။ အလုပ္က (သင္) လိမ့္မည္ဟု လက္ခံသည္။

တ႐ုတ္ကေျပာင္းျပန္

တ႐ုတ္စံနစ္တြင္ အဓိကသည္ တ႐ုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ျဖစ္သည္။

ပါတီတည္ၿမဲေရးသည္ ပထမျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္ကို ျပည္သူက ေရြးခြင့္မရွိ၊ ပါတီက ေရြးသည္။ ပါတီေအာက္တြင္မွ အစိုးရ (အုပ္ခ်ဳပ္ေရး) အမ်ဳိးသားကြန္ကရက္ (ဥပေဒျပဳေရး) ႏွင့္ စစ္တပ္ ရွိသည္။ ထူးဆန္းသည္မွာ စစ္တပ္သည္ အစိုးရေအာက္တြင္ မရွိပါ။ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးသည္ စာေရးႀကီး သာသာပဲ ျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ျပည္ စစ္ေကာ္မရွင္က စစ္တပ္ကိစၥအားလံုးအတြက္ တာဝန္ရွိသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ျပည္တြင္ အဓိက ၃ ေနရာရွိသည္။

(၁) ပါတီေခါင္းေဆာင္

(၂) အစိုးရေခါင္းေဆာင္

(၃) စစ္ေကာ္မရွင္ေခါင္းေဆာင္

မွတ္ခ်က္။ ။ ဤစံနစ္ကိုေနာင္မွ အေသးစိတ္တင္ျပပါမည္။

ယေန႔သမၼတ ဟူက်င္ေတာင္တို႔ကို 4th Generation Leadership ဟု ေခၚပါသည္။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ အာဏာတည္ၿမဲေရးအတြက္ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္က အာဏာတည္ေဆာက္ေရးႏွင့္ အာဏာလႊဲေျပာင္းေရးကို စံနစ္တက် တည္ေဆာက္သြားပါသည္။

အဓိကက်ေသာ တည္ေဆာက္မႈ (၂) ခုမွာ တဦးတေယာက္ထဲ အာဏာတည္ေဆာက္ေရးထက္ Collective Leadership ဟုေခၚေသာ စုေပါင္းေခါင္းေဆာင္ မႈကို တည္ေဆာက္ရမည္။ ဤစုေပါင္းေခါင္းေဆာင္မႈ၏ အလယ္တြင္ အဓိကက်ေသာ central ဗဟိုပုဂၢိဳလ္ ရွိရမည္။

ထို႔ျပင္ စုေပါင္းေခါင္းေဆာင္ တဆက္ၿပီးလွ်င္ ေနာက္တဆက္ကို (အာဏာ) လဲႊေပးရမည္။ ဒါမွ တ႐ုတ္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏ တိုင္းျပည္ထူေထာင္ေရး တည္ၿငိမ္၍ ဆက္တိုက္တိုးတက္မႈ ရွိမည္။ stability ရွိ၍ Continuity ရွိမည္ဟု ဆိုလိုသည္ပါ။

ထို႔ေၾကာင့္ အဓိကပုဂၢိဳလ္ Central အျဖစ္ အေရြးခံရသူသည္ …

(၁) ပါတီအေထြေထြ အတြင္းေရးမႉး (ပါတီရာထူး)

(၂) သမၼတ (အုပ္ခ်ဳပ္ေရး)

(၃) စစ္ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ (စစ္တပ္)

ဤ ၃ ေနရာလံုးကို ဆက္ခံရန္ ပါတီက ေရြးေကာက္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ သက္တမ္း ၂ ႀကိမ္သာ ခံစားခြင့္ရွိသည္။ သက္တမ္း ၂ ႀကိမ္ၿပီးလွ်င္ ေနာက္တဆက္ Next Generation ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို လႊဲေပးရပါမည္။

Generation ေခတ္တဆက္ တဆက္ေခါင္းေဆာင္ဆိုတာ ဘာလဲ။

ေမာ္စီတုန္းလက္ထက္က အာဏာလက္လႊဲရန္ အစီအစဥ္ process မရွိခဲ့ပါ။ ေမာ္စီတုန္းသည္ ဘုရားတဆူ တမွ် အာဏာရွိသည့္ အာဏာရွင္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပထမ လူေလ်ာက္ခ်ီ Li Shaoqi ၊ ေနာက္ လင္ေျပာင္ Lin Biao ယဥ္ေက်းမႈ ေတာ္လွန္ေရး အထြတ္ထိဋ္ေရာက္စဥ္က (၄)ဦးဂိုဏ္းမွ ဝန္ဟုန္ဝန္ (Wang Hongwen) တို႔ကို ရည္မွန္းခဲ႕သည္။ ေနာက္ဆံုးေသခါနီးတြင္ဟြာဂူဖံုး (Hua Guofeng)။ သို႔ေသာ္ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္က (Deng Xiaoping) ေနာက္ဆံုး အာဏာယူႏိုင္ခဲ့သည္။

ဤသည္မွာ အာဏာရွင္လက္ေအာက္တြင္ အာဏာရွင္မ်ားသည္ အာဏာကို လက္မလႊတ္ရဲဘဲ အာဏာကို က်စ္က်စ္ပါေအာင္ ဆုပ္ကိုင္ၿပီး ေသၾကသည္ ခ်ည္းျဖစ္၍ ထို႔ေၾကာင့္ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္က သူ မေသခင္မွာ ရာထူးမ်ားကို လက္လႊဲေပးၿပီး အာဏာကူးေျပာင္းမႈကို စံနစ္တက်ျဖစ္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ရာက ယခုလို Generation Leadership ဟု ေခၚသည့္ စုေပါင္းေခါင္းေဆာင္မႈ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ …

1st Generation ပထမေခတ္/အဆက္ - ေမာ္စီတုန္း

2nd Generation ဒုတိယေခတ္/အဆက္ - တိန္႔ေရွာက္ဖိန္

3rd Generation တတိယေခတ္/အဆက္ - က်န္ဇီမင္း

4th Generation စတၳဳတေခတ္/အဆက္ - ဟူက်င္ေတာင္

5th Generation ပဥၥမေခတ္/အဆက္- ရွီက်င္းဖ်င္ (ေရြးခ်ယ္ရန္ ရာထားခံရသူ)

ပါတီလူၾကီးမ်ား (Party Elders)

တ႐ုတ္ျပည္ၾကီး၏ စုေပါင္းေခါင္းေဆာင္မႈစံနစ္ေအာက္တြင္ အာဏာရွိသည္႕လက္တဆုပ္စာ လူတစုက ဗဟိိုလူ central person ကို ဝန္းရံေပးၾကသည္။ ထုိလူမ်ားသည္ ၁ဝ ႏွစ္ အုပ္ခ်ဳပ္၊ ၁ဝ ႏွစ္ျပည့္သည့္အခါ ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္ေပး၊ ေနာက္တအုပ္တက္ေပါ႕။

လူတစုျပီး တစု ေျပာင္းလဲ အုပ္ခ်ဳပ္သြားၾကမည္။ သို႔ေသာ္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ က အာဏာတည္ျမဲလ်က္ရွိရန္ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္ က စီစဥ္ခဲ႕သည္ပါ။ သို႔ေသာ္ ပါတီလူၾကီးမ်ား (Party Elders) က Reform ဟုေခၚေသာ ျပန္လည္ျပင္စင္ေရး လမ္းစဥ္ကို လိုက္နာသူ သစၥာရွိ သူမ်ားကိုသာေရြးရန္ စီစဥ္ခဲ႕ျပန္သည္။္

ဤေနရာတြင္ အေရးၾကီးသည့္ျဖစ္စဥ္ process လုပ္ငန္းစဥ္ တခု ရွိသည္။ အာဏာႏွင့္ ရာထူးကုိ လက္လႊတ္ေပးရသည့္ လူၾကီးမ်ားသည္ ေပ်ာက္မသြားၾကပါ။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ အတြင္း ဆက္လက္ ရပ္တည္လ်က္ ရွိသည့္အျပင္ Elders ဟုေခၚသည့္ ပါတီလူၾကီးမ်ား ျဖစ္လာၾကၿပီး ပါတီ၏ လမ္းစဥ္၊ ပါတီေခါင္းေဆာင္သစ္၊ မ်ားကို ေရြးရာတြင္ အေရးပါသည္။

တဖက္က (အေကာင္းဘက္က) ၾကည့္လွ်င္ တသက္လံုး ႏိုင္ငံေရးလုပ္လာၾကသည့္ ဝါရင့္ ႏိုင္ငံေရး သမားၾကီးမ်ားက ထိမ္းေက်ာင္းေပးေနသျဖင့္ တိုင္းျပည္အတြက္ အက်ဳိးရွိသည္ဟု ဆိုႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ တျခားတဖက္က ၾကည့္လွ်င္ ထိုလူၾကီးမ်ားသည္ အေရအတြက္မည္မွ်ႏွင့္ မည္သူမ်ားျဖစ္သည္ကို တ႐ုတ္ျပည္အေၾကာင္း ေလ့လာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားပင္ မသိၾကပါ။ အေၾကာင္းအရင္းက တ႐ုတ္ျပည္သည္ အာဏာရွင္ စနစ္ကို က်င္႕သံုးဆဲျဖစ္ေသာေၾကာင့္ လူအသိမခံ၊ ေျဗာင္မေၾကညာရဲဘဲ အာဏာရွိသူမ်ားကသာ ႀကိတ္လုပ္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။

ဤ လူၾကီးစနစ္သည္ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္လက္ထက္တြင္ ေပၚလာသည္။ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္သည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ စကတည္းက ပါခဲ့သည့္အျပင္ ေတာ္လွန္ေရးတြင္ ေတာက္ေလွ်ာက္ တာဝန္ယူခဲ့ရၿပီးသဘာရင္႕ရာဇဝင္ ရွိသည့္ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ခဲ့သျဖင့္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီအျပင္ စစ္တပ္အတြင္းမွာပါ ၾသဇာရွိသည္။ တိန္ေရွာက္ဖိိန္ေနာက္ က်န္ဇီမင္း၊ ယခု ဟူက်င္ေတာင္ လက္ထက္က်ေတာ့ က်န္ဇီမင္းသည္ တိန္ေလွ်ာင္ဖိန္ကဲ့သို႔ ရာဇဝင္မရွိပါ။ က်န္ဇီမင္းက တိန္ေရွာက္ဖိန္လိုတျခားရာထူးမ်ားကို ဖယ္ေပး ေသာ္လည္း၊ စစ္ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ ရာထူးကို ဆက္ကိုင္ရန္ ၾကိဳးစားခဲ့သည္။ မရမွ ေနာက္ဆံုး လႊဲေပးခဲ့ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ က်န္ဇီမင္းႏွင့္ ဟူက်င္ေတာင္သည္ မသင့္တင့္ (သို႔) အၿပိဳင္ဟု ပညာရွင္မ်ားက သတ္မွတ္ၾကသည္။

(မွတ္ခ်က္။ က်န္ဇီမင္းႏွင့္ ဟူက်င္ေတာင္ႏွစ္ေယာက္စလံုးကို တိန္ေရွာက္ဖိန္ကေရြးခဲ႕ျခင္းျဖစ္သည္)

၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ဟူက်င္ေတာင္က 5th Generation မ်ားကို အာဏာလႊဲၿပီးရင္ Elders မ်ားထဲတြင္ ၿပိဳင္ဘက္မ်ား ျဖစ္လာမည္။ မည္သူကမွ မည္သူလူၾကီးEldersျဖစ္ရမည္၊ မည္သို႔ေရြးခ်ယ္မည္ကို မသိရေသးသည့္ အတြက္ ေရွ႕မွာ ျပႆနာ ျဖစ္ႏိုင္သည္။

က်န္ဇီမင္းကို Elders မ်ားက ေရြးသည္ကုိ က်န္ဇီမင္းပင္ မသိခဲ့ပါ။ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္သည္ ပထမ ဟူေရာင္ဘန္း (Hua YaoBang) ႏွင့္ ေက်ာက္က်ိယန္ Zhao Ziyang တို႔ကို သူ႔ေနာက္ ဆက္ခံရန္ ေရြးခဲ့သည္။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ တီအန္မင္ရင္ျပင္ ေက်ာင္းသားမ်ား အေရးေတာ္ပံုၾကီးတြင္ ေက်ာက္က်ိယန္သည္ ေက်ာင္းသားမ်ား ဘက္လိုက္သည္္ဆိုၿပီး အဖမ္းခံရသည္။ ထိုစဥ္က Li Peng လီပင္း က ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ (တ႐ုတ္ စိန္လြြင္ေပါ့) ။ လီပင္း က တိန္႔ေရွာက္ဖိန္ႏွင့္ လူၾကီးမ်ားကို တင္ျပၿပီး ဖမ္းမိန္႔ရမွသာ ဖမ္းဆီး ႏိုင္ခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆက္ခံရန္ လူေရြးသည့္အခါ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ လူၾကီးအဖြဲ႔ ျဖစ္သည့္ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္ Deng Xiaoping ၊ Chen Yun ၊ Li Xiannian ၊ Peng Zhen ၊ Deng Yingchao ၊ Yan ShangKun ၊ Wang Zhen ၊ Bo Yibo တို႔သည္ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္ ေနအိမ္တြင္ ၅ နာရီၾကာ ေတြ႔ဆံုခဲ့ၾကသည္။

ဤလူၾကီးမ်ားကပဲ တ႐ုတ္ေက်ာင္းသားမ်ားကို ႏွိမ္နင္းရန္ အမိန္႔ (ပစ္မိန္႔) ကို ေပးရာတြင္အေရးပါခဲ့သည္။ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေစာေမာင္ကို ဖယ္ရွားရန္ ၎တို႔၏အေဖၾကီး ဦးေနဝင္းက အမိန္႔ ေပးခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရွိသလိုေပါ့။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီး စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္သည္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေစာေမာင္ျဖစ္ေသာ္လည္း စစ္တပ္ကို အမွန္တကယ္ ကိုင္ထားသည္မွာ ဦးေနဝင္းပင္။

(မွတ္ခ်က္) နဝတ ေခတ္တြင္ ဦးေနဝင္းသည္ မည္သည့္ရာထူးမွ မယူသည့္အျပင္ ေန႔တဓူဝ အုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ ေဝးသြားသည္။ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္၏ အဓိက ရည္စူးခ်က္မွာ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ တည္ၿမဲေရး ထို႔ေၾကာင့္ ပါတီဝင္ ျဖစ္႐ုံမက ခ်ဳပ္ကိုင္စရာ ပါတီရွိသည္။ မဆလက ၈၈၈၈ အေရးအခင္းႏွင့္ ျပည္သူမ်ားက လက္မခံ ေတာ့သည့္ အတြက္ ဇတ္သိမ္းခဲ႕ရျပီ။ ဦးေနဝင္း၏ ေက်ာ႐ိုးကစစ္တပ္၊ တိန္႔ေရွာက္ဖိန္၏ ေက်ာ႐ိုးသည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီျဖစ္ သည္ကို သတိျပဳေစခ်င္သည္။တီအန္မင္ ေက်ာင္းသားအေရးေတာ္ၾကီး ၿဖိဳးခြင္အၿပီး ေက်ာက္က်ိယန္(Zhao Ziyang) ျပဳတ္က်ၿပီးေသာ္လည္း သူ႔ကို ေထာက္ခံသည့္ ပါတီဝင္ေဟာင္းမ်ားက ပါတီစည္းေဝးပြဲ မွတ္တမ္းမ်ားကို ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ခိုးထုတ္ၾကၿပီး ၂ဝဝ၁ ခုႏွစ္တြင္ တီအန္မင္ စာတမ္းမ်ား Tiananmen Papers ဆိုသည့္ စာမ်က္ႏွာ ၅ဝဝ ေက်ာ္ စာအုပ္တအုပ္ကို အေမရိကားတြင္ ထုတ္ေဝခဲ႕သည္။ အင္မတန္ ဖတ္၍ေကာင္းသည့္ စာအုပ္ပါ။ စာမ်က္ႏွာက ၃ဝ၈ တြင္ လူၾကီးမ်ားက က်န္ဇီမင္းကို ခန္႔ျခင္း The Elders Appoint Jiang Zemin ဆိုသည့္ အခန္းတြင္ အစည္းအေဝး မွတ္တမ္းမ်ားက တဆင့္ မည္သို႔ စဥ္းစားေရြးခ်ယ္ခဲ့ၾကသည္ကို အေသးစိတ္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။

ထိုသို႔ေသာ စာအုပ္မ်ဳိးမ်ား ေပၚလာသျဖင့္ တ႐ုတ္လူၾကီးမ်ားအေၾကာင္း သိခဲ့ရေသာ္လည္း ယခု လူၾကီးမ်ားသည္ မည္သူမ်ားလဲ၊ မည္သို႔ေရြးသလဲ၊ မည္ေရြ႔မည္မွ် အာဏာရွိသလဲဆိုသည္ကို အတိအက် သိသူ မရွိသေလာက္ပါ။ ဘီဘီစီ သတင္းေထာက္ အျဖစ္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဆာင္ရြက္ခဲ႕ျပီး မၾကာေသးခင္ကမွ တ႐ုတ္ျပည္ၾကီးတြင္(၃)ႏွစ္ေက်ာ္အယ္ဂ်ာဇီးယား Al Jazeera သတင္းေထာက္ အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႕သူ တိုနီခ်န္းဆိုသူက ေဆြးေႏြးတင္ျပခဲ႕သည္။

တ႐ုတ္စံနစ္တြင္ ေခါင္းေဆာင္ကို ျပည္သူေတြက ေရြးခ်ယ္ခြင္႕ရွိသည္မဟုတ္။ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ေတြ က ေရြးခ်ယ္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီသည္ တပါတီ အာဏာရွင္ စံနစ္ျဖစ္႐ုံမက အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စီးပြားေရး အားလံုးကို ခ်ဳဳပ္ကိုင္ထားသည္႕အတြက္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ပိုးေမြးသကဲ႕သို႔ေမြးႏိုင္ ေပသည္။ ေမာ္စီ တံုးႏွင္႕ ယဥ္ေက်းမႈေတာ္လွန္ေရးေခတ္က ေတာ္လွန္ေရးကို သစၥာရွိမည္႕သူမ်ားကို ေရြးသည္။ တိ္န္႔ေရွာက္ဖိန္ ေနာက္ပိုင္းေခတ္ၾကေတာ႕ Reformဟုေခၚေသာ စီးပြားေရး ျပန္လည္ျပင္ဆင္မႈကို သစၥာရွိသူမ်ားကို ေရြးေစသည္။ မီးမ်ားမီးႏိုင္ ေရမ်ားေရႏိုင္ စံနစ္ပင္ ျဖစ္သည္။ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီအတြင္းတြင္လည္း ေျပာင္းလဲလ်က္ရွိပါသည္။

တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအတြက္ ေခါင္းအၾကီးဆံုးျပႆနာမ်ားမွာ ဆင္းရဲခ်မ္းသာျပႆနာ ျမိဳ႕နဲ႔ နယ္မ်ားအၾကား ကြာျခားမႈ တိုးတက္ေသာအေရွ႕ဖက္ျခမ္း ႏွင္႕ ျပည္တြင္းပိုင္း ကြာျခားမႈ ႏွင္႕ Internal Migration ဟုေခၚေသာ နယ္မ်ားမွအေရွ႕ျခမ္းၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားသို႔ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ ေရႊ႔ေျပာင္းမႈတို႔ျဖစ္ၾက၍ အၾကီးဆံုးျပႆနာမွာ လဘ္စားမႈျဖစ္ေပသည္။

ဆက္လက္ေဖၚျပပါမည္။

ဆက္လက္၍ 5th generation ျဖစ္ရာထားျခင္းခံရေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား 6th generation ေခါင္းေဆာင္မ်ား အျဖစ္ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ရန္ တန္းစီထားျပီးေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေၾကာင္းႏွင္႕ ပါတီတြင္း အင္အားအဖြဲ႕စု Factions and groups မ်ားအေၾကာင္းကို ဆက္လက္တင္ျပေဆြးေႏြးသြားပါမည္။



ရည္ညႊန္း References

The Tiananmen Papers

Mao Last Revolution

China fifth generation leaders come of age by Cheng Li

China’s Leadership, fifth generation by Cheng Li and John L. Thorton.

ရြာတဲ့မိုးနဲ ့ခံတဲ့အိုး

ၿငိမ္းေဝ | ဗုဒၶဟူးေန႔၊ ဒီဇင္ဘာလ ၃၀ ရက္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ၁၂ နာရီ ၄၅ မိနစ္ ေဆာင္းပါး


ကြယ္လြန္သူ ကဗ်ာဆရာ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္က “ေမာင္ေခ်ာႏြယ္အတု” ဆိုၿပီး ကဗ်ာစာအုပ္ တအုပ္ ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္အစစ္က ေမာင္ေခ်ာႏြယ္အတုတေယာက္ ဖန္တီးၿပီး ကဗ်ာဖတ္သူကို စကားေျပာတဲ့ သေဘာပဲေပါ့။ ဟုတ္ပါတယ္။ ကဗ်ာဆိုတာက အစစ္ကိုတုပရတဲ့ အႏုပညာပစၥည္းပါ။ လူ႔ဘဝ အစစ္အမွန္ကေနၿပီး ေရာင္ျပန္ဟပ္ထားတဲ့ ဘဝရဲ႕ အရိပ္၊ ကိုယ္ပြားတခုပါပဲ။ ဒါကို ကဗ်ာဆရာက အတုကို အတုမွန္းမသိရေအာင္ အစစ္လိုပဲ ခံစားလက္ခံလာရေအာင္၊ ကဗ်ာဖတ္သူရဲ႕ရင္ထဲ အနက္႐ႈိင္းဆံုးအထိ ေရာက္ေအာင္ ဥပမာ၊ ဥပေမယ်ေတြသံုးၿပီး တင္စားခ်က္ေတြသံုးၿပီး ေျပာတဲ့နည္းပါ။ ဒီေနရာမွာ ကဗ်ာဆရာက အစြန္းေတြကို လြတ္ေအာင္ေရွာင္ႏုိင္ေလ ကဗ်ာက ပိုၿပီး ရသေျမာက္၊ ထိခ်က္ျပင္းေလေလပါပဲ။

အစြန္းေတြက္ို ေျပာပါဆိုရင္ အလြန္အက်ဴး ထိန္ဝွက္လြန္းတာမ်ဳိးနဲ႔ အလြန္႐ုိးအလြန္းတာမ်ဳိးေတြကို ေျပာတာပါ။ ဒါေတြကို ကဗ်ာဆရာက အပိုအလိုမရွိ၊ တနည္းအားျဖင့္ မဇၥ်ိမ ပဋိပဋာက်ေအာင္ဖြဲ႔ရင္ အဲဒီကဗ်ာဟာ ထိေရာက္ေအာင္ျမင္လာရမွာပါပဲ။

က်ေနာ္တို႔ႏုိင္ငံမွာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရယ္လို႔ ေပၚေပါက္လာတာ ၁၉၇ဝ ခုႏွစ္ေလာက္ကစၿပီး ေရတြက္မယ္ဆိုရင္ ႏွစ္ ၃ဝ ေက်ာ္ပါၿပီ။ အခုဆိုရင္ ေခတ္ေပၚလြန္ဆိုတာေတြလည္း ရွိေနပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ၾကဳံၾကိဳက္လို႔ ေျပာစရာေလးတခုေတာ့ ေျပာလိုက္ခ်င္ပါေသးတယ္။ စာေရးဆရာေအာင္သင္းနဲ႔ လြတ္လပ္ေသာ အာရွအသံ (RFA) တို႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခန္းလုပ္တဲ့အခါ ဆရာေအာင္သင္းက ေခတ္ေပၚကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စကား ေျပာခဲ့တာ ရွိပါတယ္။ စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ သူက ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆိုတာ အေျခအျမစ္မခိုင္တဲ့ စာေပေရပြက္ကေလးတခုသာ ျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့သေဘာ သြယ္ဝုိက္ၿပီး ေျပာပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္မို႔ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆိုတာ ေရပြက္ကေလး တပြက္မွ်သာ ျဖစ္တာမို႔ မၾကာခင္ ေပ်ာက္သြားမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီကိစၥ အေလာင္းအစား လုပ္မလားဆိုတဲ့အထိ ေျပာပါတယ္။ ဒါကိုၾကားေတာ့ က်ေနာ္ ၿပံဳးမိတယ္။ သူက ဒီလိုေျပာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ျမန္မာျပည္က ထြက္သမွ် မဂၢဇင္းတိုင္းလိုလိုမွာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေတြခ်ည္း တမိုးလံုးေဖ်ာက္ဆိတ္ျဖစ္ေနတာ သူမသိဘူးနဲ႔ တူပါရဲ႕။ ၿပီးေတာ့ ေခတ္ေပၚကဗ်ာက အသက္ဝင္လႈပ္ရွားလာတာ ေတာ္ေတာ္ေလးေတာင္ လူလားေျမာက္ေနၿပီပဲ။ က်ေနာ္က သူ႔ရဲ႕အျမင္ကို မေျပာဖို႔ ကန္႔ကြက္တဲ့သေဘာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူ႔အျမင္ကိုပဲ သေဘာမတူတာပါ။ ေအးေလ ဒါကေတာ့ လြတ္လပ္စြာ သေဘာကြဲလြဲၾကတဲ့ သေဘာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ လွပစြာ ျငင္းခုန္ၾကရမွာေပါ့။

အခုဆိုရင္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆိုင္ရာ လကၡဏာရပ္ေတြလည္း အေတာ္အတန္ ျပည့္စံုသေလာက္ ျပည့္စံုေအာင္ ေျပာခဲ့ၾကၿပီးပါၿပီ။ ဒီအထဲက က်ေနာ္ စိတ္ဝင္စားတဲ့ လကၡဏာတခု ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ေခတ္ၿပိဳင္ရင္ခုန္သံကို ေဖာ္ျပတဲ့ လကၡဏာပါပဲ။ ''ေခတ္ၿပိဳင္ရင္ခုန္သံ'' ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ဆရာဒဂုန္တာရာက စတင္သံုးစြဲလိုက္တာပါ။ ဒီလကၡဏာကို ထင္ထင္ရွားရွား သက္ေသျပႏုိင္တဲ့ ကဗ်ာတပုဒ္ကို က်ေနာ္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။ အမွတ္အသားမြဲၾကံလို႔ ဒီကဗ်ာဟာ ဘယ္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာလဲဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္ မသိပါဘူး။ ေရးတဲ့သူက ကဗ်ာဆရာ ကြန္စစ္ေကာင္း ဆိုတာကိုေတာ့ က်ေနာ္ အေသအခ်ာ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။

ဖဲဝိုင္း

အျပင္ဘက္မွာ
ကေလးေတြ ေဆာ့ကစားေနၾကတာလား
ရန္ျဖစ္ေနၾကတာလား
သူတို႔ စိတ္မဝင္စားၾကဘူး။

ကုလားဖန္ထိုးတယ္၊ ဖဲခ်ပ္ေဝတယ္
တခ်ပ္ခ်င္း ပြတ္ၾကည့္ၾကတယ္
အလိုရမၼက္
တဏွာ
မနာလိုမႈ။

ဆက္ၿပီး ပြတ္ၾကည့္ၾကတယ္
မုသာဝါဒ
အဆိပ္
ဓားေျမာင္။

အိမ္ေျမႇာင္စုတ္ထိုးသံေတြ ၾကားတယ္
သူတို႔ ေကာက္ခ်င္သလို
အတိတ္နိမိတ္ ေကာက္ယူတယ္။

ဘုရားရွိခိုးသံ ဂါထာရြတ္သံေတြ ၾကားတယ္
သူတို႔ ေကာက္ခ်င္သလို
အဓိပၸာယ္ေကာက္ယူတယ္။

သီခ်င္းဆိုတဲ့လူက ဆိုတယ္
ဒူးႏွံ႔တဲ့လူက ႏွံ႔တယ္
ဖဲခ်ပ္ကို ဆက္ၿပီး ပြတ္ၾကည့္ၾကတယ္
ေလာဘ၊ ေမာဟ
ေမာဟ၊ ေလာဘ။

ဂ်ဳိကာမ်ား ပါလာလို႔ကေတာ့
ၿပံဳးလို႔ေပ်ာ္လို႔
သူတို႔ ကိုယ္က်င့္တရားေတြ အားလံုးကို
အဲဒီ ဂ်ဳိကာခ်ပ္ထဲ အတင္းထုိးထည့္
လိုသလို အသံုးျပဳႏိုင္ဖို႔
နံေဘးလူ မသိေအာင္ ၾကံလို႔စည္လို႔။

ကေလးေတြ စာေအာ္က်က္သံၾကားတယ္
သူတို ့စိတ္မဝင္စားၾကဘူး၊
ငွက္ဆိုးထိုးသံၾကားတယ္
သူတို ့စိတ္မဝင္စားၾကဘူး။

ေလခြ်န္တဲ့သူက ခြ်န္တယ္
ရြဲ႕ၿပံဳး ၿပံဳးတဲ့သူက ၿပံဳးတယ္
ေတာက္ေခါက္တဲ့လူက ေခါက္တယ္၊
တေယာက္က
ေအာက္ဖဲတခ်ပ္ ဆြဲယူတယ္
ျဖန္းကနဲ ႐ုိက္ၾကည့္တယ္
အတၱ။

ေနာက္တေယာက္က
ေအာက္ဖဲတခ်ပ္ ဆြဲယူတယ္
ျဖန္းကနဲ ႐ုိက္ၾကည့္တယ္
ေဒါသ။

ညဥ့္္နက္သထက္ နက္လာၿပီ
ၾကည့္ၿပီးသား ဖဲခ်ပ္ေတြကိုပဲ
အရသာခံၿပီး
ျပန္ပြတ္ၾကည့္ေနၾကျပန္တယ္
အတၱ၊ ေဒါသ၊ မေစၦရ
မေစၦရ၊ ေဒါသ၊ အတၱ။ ။

ကြန္စစ္ေကာင္း

က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ခ်စ္ခင္ေလးစားရတဲ့ ကြယ္လြန္သူ စာဆိုၾကီး ဆရာတင္မိုးကလည္း ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ထဲမွာ ''ဖဲသံုးခ်ပ္'' ဆိုတဲ့ ကဗ်ာတပုဒ္ ေရးခဲ့ပါေသးတယ္။ အခု ကြန္စစ္ေကာင္း ေရးတဲ့ကဗ်ာနဲ႔ ဦးတည္ခ်က္ခ်င္း တူပါတယ္။ ေစတနာလည္း ဒါပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ မတူတဲ့အခ်က္က ဆရာတင္မိုးက “ေခတ္စမ္းလြန္ဟန္” နဲ႔ ေရးၿပီး ဆရာကြန္စစ္ေကာင္းကေတာ့ “ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟန္” နဲ႔ ေရးတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။

''ဖဲဝိုင္း'' ကဗ်ာမွာ ဖဲထိုင္႐ုိက္ေနၾကတဲ့ ဖဲသမားေတြရဲ႕ အျပဳအမူ စိတ္ေနစိတ္ထားကို ေရးထားပါတယ္။ ဒါေတြကို အလိုရမၼက္၊ တဏွာ၊ မနာလိုမႈ၊ မုသာဝါဒ၊ အဆိပ္၊ ဓားေျမာင္၊ ေလာဘ၊ ေမာဟ၊ အတၱ၊ ေဒါသ၊ မေစၦရ ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြနဲ႔ ခ်ဳပ္ၿပီး ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႔ၾကရမွာပါ။ တခုမွ ေကာင္းတာ မပါပါဘူး။

ဒီလို မေကာင္းတဲ့စိတ္ေတြ မိုးမႊန္ေနၾကတာဆိုေတာ့ အျပင္ဘက္က ကေလးေတြရဲ႕ အျပဳအမူ၊ ဓေလ့စ႐ုိက္၊ သေဘာသဘာဝ၊ လိုအပ္ခ်က္ .. ဒါေတြက္ို သူတို႔ ဂ႐ုမျပဳအားေတာ့ပါဘူး။ လက္ခံခံစား နားလည္ႏိုင္စြမ္း မရွိႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဘုရားရွိခိုးသံ၊ ဂါထာရြတ္သံ၊ အိမ္ေျမႇာင္စုတ္ထိုးသံေတြကိုလည္း သူတို႔ ေကာက္ခ်င္တဲ့ အဓိပၸာယ္နဲ႔ ေကာက္ယူၿပီး သံေဝဂမရ၊ တရားမရႏုိင္ၾကပါဘူး။ ယုတ္စြအဆံုး ငွက္ဆိုးထိုးသံ ၾကားရတာကိုေတာင္မွ သူတို႔အတြက္ အႏၲရာယ္ တစံုတရာ က်ေရာက္ေတာ့မယ့္ လကၡဏာအျဖစ္ သူတို႔ သတိျပဳႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဝွက္ဖဲ၊ ေအာက္ဖဲ၊ ဂ်ဳိကာဖဲ အစရွိတဲ့ လွ်ဳိ႕ဝွက္ေကာက္က်စ္တဲ့နည္းနဲ႔ တဦးအေပၚတဦး လက္ဦးမႈရယူၿပီး ၿပိဳင္ဘက္ေတြ၊ ဇာတ္တူသားေတြကို နင္းဖို႔ေခ်ဖို႔ တခုထဲကိုပဲ သဲသဲမဲမဲ စဥ္းစားေနၾကသူေတြ ျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္း ''ဖဲဝိုင္း'' ကဗ်ာမွာ ေတြ႔ၾကရမွာပါ။

ဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ''ဖဲဝိုင္း'' ကဗ်ာကို ဖတ္ေနရင္းမွာပဲ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေခတ္ၿပိဳင္ဘဝထဲမွာ ''ဖဲဝိုင္း'' ထဲက ဖဲထိုင္႐ိုက္ေနၾကတဲ့ ဖဲသမားေတြရဲ႕ အျပဳအမူ စိတ္ေနစိတ္ထားအတိုင္း တေသြမတိမ္းရွိတဲ့၊ တထပ္ထဲက်တဲ့ လူေတြကို ေျပးျမင္ရေတာ့တာေပါ့။ ပညာေရး၊ ဘာသာေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ျဖဴစင္မွ်တေရး အစရွိတဲ့ ေလာကပါလတရား ဟူသမွ်ကို ေဘးခ်ိပ္ၿပီး တျခားလူမေျပာနဲ႔ ဇာတ္တူသားစားဖို႔ကိုေတာင္ ဝန္မေလးတတ္ၾကတဲ့ သူေတြဟာ ဘယ္သူေတြလဲဆိုတဲ့အသိ က်ေနာ္တို႔ေခါင္းထဲ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ေရာက္လာရေတာ့တာေပါ့။

ဆရာကြန္စစ္ေကာင္းကေတာ့ က်ေနာ္တို႔အေပၚ ကဗ်ာမိုးေရေတြ ရြာခ်ေပးလိုက္တာပါပဲ။ ေခတ္ၿပိဳင္ရင္ခုန္သံတခ်ဳိ႕ကို ကဗ်ာနဲ႔ေပးလုိက္တာပါပဲ။ က်ေနာ္တို႔ကသာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေတြးေခၚခံစားႏုိင္မႈ ေရအိုးနဲ႔ ခံယူၿပီး ကဗ်ာမိုးေရ ကဗ်ာရသကို ေဖာ္ယူခပ္သံုးႏုိင္ၾကရမွာပါ။

ဒါပါပဲ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာတပုဒ္ရဲ႕ အတိမ္အနက္၊ အထိမ္အဝွက္ကို က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေခတ္ၿပိဳင္အေျခအေနမ်ားနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ခံစားၿပီး က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ အေတြးလက္တံ ရွည္ရင္ရွည္သေလာက္ ကဗ်ာ့ရသကို ခံစားႏုိင္ၾကမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ကဗ်ာဝါသနာအိုးမ်ားအဖို႔ ''ရြာတဲ့မိုးနဲ႔ ခံတဲ့အိုး'' အေပၚ မူတည္ၿပီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာမ်ားရဲ႕ ရာဝဇင္ေရး အခန္းက႑ကို မွန္ကန္စြာ နားလည္ႏုိင္ၾကလိမ့္မယ္လို႔ေတာ့ က်ေနာ္ ယူဆမိပါတယ္။

ဘယ္လိုေဖာက္ထြက္ၾကမလဲ ႏိုင္ငံေရးစစ္တမ္း (၁ဝ)

ဘိုဘိုေက်ာ္ၿငိမ္း | အဂၤါေန႔၊ ဇန္နဝါရီလ ၀၅ ရက္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ၁၇ နာရီ ၅၄ မိနစ္


ႏုိင္ငံေရးမွာ (အင္အား) မရွိဘဲ (လႈပ္ရွား) ရခက္ပါတယ္။ (ရလဒ္) ရေအာင္ လႈပ္ရွားမႈျဖစ္ေစ၊ ၾကိဳးစားမႈျဖစ္ေစ၊ ဖန္တီးရခက္ပါတယ္။ ယေန႔ ျမန္မာ့ႏုိင္ေရး ေလာကမွာ လက္နက္အားကိုးနဲ႔ (အင္အား) ယူထားတဲ့ နအဖ- ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ လူထုေထာက္ခံမႈကို (အင္အား) ယူထားတဲ့ NLD ႏုိင္ငံေရးပါတီ ဒီ ၂ အုပ္စုပဲ အဓိက ရပ္တည္လ်က္ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ္တမ္း လူထုေထာက္ခံအားေပးတာက လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္ႏုိင္တာ တနည္းအားျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ လမ္းေၾကာင္းေပၚ တင္ပို႔ေပးႏုိင္တာ စစ္တပ္နဲ႔ ေဒၚစုပဲ ရွိပါတယ္။ က်န္တဲ့ အဖြဲ႔ငယ္ေလးေတြ ဝင္ၿပိဳင္တယ္၊ ဝင္မၿပိဳင္ဘူးဆိုတာ ထိေရာက္မႈဘက္က ၾကည့္ရင္ မေျပာျပေလာက္ပါဘူး။

ဥပမာ ဦးသုေဝတို႔ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္မယ္လို႔ ေၾကျငာထားပါတယ္။ ဒါ (ကြက္လပ္) ဝင္ျဖည့္ထားတာ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲ ပံုသ႑ာန္ကုိ မေျပာင္းလဲႏုိင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေလဟာနယ္ Vaccum မျဖစ္ရေအာင္ (ကြက္လပ္) ဝင္ျဖည့္ထားတာပဲ။ ေလဟာနယ္ မျဖစ္ေစဖို႔ ျဖစ္တာေၾကာင့္ အေရးပါေပမယ့္ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္ေလာက္ေအာင္ (အင္အား) မရွိဘူး။ NLD နဲ႔ ေဒၚစုရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ကမွ အေျပာင္းအလဲကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးႏုိင္တာပါ။
ဘာေၾကာင့္ (ကြက္လပ္) ျဖည့္တာဟာ အေျပာင္းအလဲ မျဖစ္ႏုိင္ေပမယ့္ အေရးပါတယ္ဆိုတာကိုက်ေတာ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေဆြးေႏြးတင္ျပပါ့မယ္။

က်ေနာ့္အျမင္အရ NLD နဲ႔ ေဒၚစုဟာ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဝင္လည္း ရတယ္၊ မဝင္လည္း ရတယ္။ ဝင္မယ္ မဝင္ဘူး ေရြးတဲ့ေနရာမွာ ကိုယ္ေနရာ အယူမွန္ဖို႔ပဲ လိုတယ္ ထင္မိတယ္။ ေရွ႕မွာ တင္ျပခဲ့တဲ့အတိုင္း က်ေနာ္က ဝင္ေစခ်င္တယ္။ ဝင္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး နယ္ပယ္ကို ဝင္လုေစခ်င္တယ္။

ဒီေနရာမွာ အျငင္းပြားစရာေလးေတြ ရွိတယ္။ အဓိက ထိေရာက္တဲ့ အျငင္းပြားခ်က္က လုပ္ႏုိင္တဲ့ (လူ) ေတြ မရွိေတာ့ဘူး။ ဘယ္သူေတြနဲ႔ လုပ္မွာလဲ? လို႔ ေမးလာႏုိင္စရာ ရွိတယ္။

အမွန္ပဲ လက္ရွိ အေျခအေနကို ေယဘုယ်အရ သံုးသပ္ရင္ လူေတြ မရွိေတာ့ဘူး။ လူေတြေၾကာက္ကုန္ၿပီလို႔ ယူဆစရာ ရွိတယ္။ ႏုိင္ငံေရးမွာ အေရးၾကီးဆံုး သင္ခန္းစာတခု ရွိတယ္။ ကိုယ့္လူမ်ဳိးအေၾကာင္း ကိုယ္သိဖို႔တဲ့။ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာေတြဟာ ေသြးပူဖို႔ လိုတယ္။ က်ေနာ္နားလည္သေလာက္ ေျပာရရင္ စစ္အစိုးရကို မုန္းတဲ့ မေက်နပ္တဲ့သူေတြက အမ်ားစုပါ။ ဒါေပမဲ့ ဒို႔ကေတာ့ (စ) မလုပ္ဘူး။ (လုပ္) ရင္ဝင္ပါမယ့္ (သူ) ေတြက (အမ်ားစု) ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါသူတို႔ အျပစ္မဟုတ္ (ခံ)ရပါမ်ားေတာ့ လူရည္လည္သြားၿပီ ဆိုရမယ္။ ေဒၚစုနဲ႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ တင္ဦးတုိ႔လည္း အခ်ဳပ္အေႏွာင္က မလြတ္။ လႈပ္ရွားႏုိင္တဲ့ ျပည္တြင္းက NLD CEC နဲ႔ ျပည္ပေခါင္းေဆာင္ ေနရာယူထားၿပီး ဘာလုပ္ရမွန္းမသိတဲ့ NCGUB တို႔ေၾကာင့္လို႔ သံုးသပ္မိတယ္။

ေနာက္တခ်က္ ျမင္မိတာက Non Violence လို႔ေခၚတဲ့ အၾကမ္းမဖက္ေရး Idealism အေတြးအေခၚၾကီးက ေခတ္စားလာေတာ့၊ (လူ) ေတြ Non Violence သမားေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကေရာ။ အဝိုင္းထဲ ေလးေထာင့္သြင္းလို႔ မရသလို သဘာဝနဲ႔ ဆန္႔က်င္တဲ့ အေတြးအေခၚၾကီး တခုကို ႐ိုက္သြင္းလိုက္ေတာ့ ဟိုမက် ဒီမက် ဘဝ ေရာက္ကုန္တယ္လို႔ ျမင္မိတယ္။ ဘယ္ႏုိင္ငံမဆို ႏုိင္ငံေရးဆိုတာက စြန္႔စားမႈေလး အရိပ္အေယာင္ ျပလာရင္ေတာင္ လူေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈကို ရလာၿပီး (အရွိန္) ရလာကာ (အရွိန္) က တဆင့္ (တြန္းအား) အင္အားကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီး ေအာင္ျမင္မႈဆိုတာ (ထြက္ေပၚ) လာတာပဲ။

ႏုိင္ငံေရးရဲ႕ ဗဟိုအခ်က္က (အင္အား) ျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံေရးဆိုတာ Risk လို႔ေခၚတဲ့ (စြန္႔စား) မႈ ရွိစၿမဲပဲ။ စြန္႔စားမႈရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ (စြန္႔လႊတ္မႈ) Sacrifice ဆိုတာ အရိပ္ပမာ ဒြန္တြဲလ်က္ရွိတယ္။ ဒီ ၂ ခ်က္ကို ေပၚေအာင္လို႔ Conviction လို႔ေခၚတဲ့ (ယံုၾကည္မႈ) က တြန္းပို႔ရတာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ႏုိင္ငံေရးမွာ ယံုၾကည္မႈ Conviction ရွိရမယ္လို႔ က်ေနာ္ ရဲရဲဆိုရဲတာပါ။ ဒီမိုကေရစီ မရွင္သန္ႏုိင္တဲ့ အာဏာရွင္ေအာက္မွာ ႏုိင္ငံေရးလုပ္ဖို႔ (ယံုၾကည္ခ်က္) က ပိုအေရးၾကီးလာတာေပါ့။ ယံုၾကည္ခ်က္ဆိုရာမွာ ဝါဒေရးယံုၾကည္ခ်က္ Political Conviction ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ႏုိင္ငံေရးဝါဒ Political Idealism ကိုပဲ မဆိုလိုပါ။ အမ်ဳိးသားေရး Nationalism ၊ လြတ္လပ္ေရး Freedom စတဲ့ ငါ့လူမ်ဳိး ငါ့တုိင္းျပည္ လြတ္လပ္မႈ ရွိရမယ္၊ တိုးတက္မႈရွိရမယ္ ဆိုတာေတြဟာလည္း စြန္႔လႊတ္မႈနဲ႔ စြန္႔စားမႈကို တြန္းပို႔ေပးတဲ့ အင္အား Energy ယံုၾကည္ခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္တယ္။ လက္ဝဲဝါဒေတြကို မွီၿပီးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လက်ာ္ဝါဒကို မွီၿပီးပဲျဖစ္ျဖစ္ တိုင္းျပည္နဲ႔ လူမ်ဳိးကို ခ်စ္တဲ့စိတ္ကို အရင္းျပဳတဲ့ (ယံုၾကည္မႈ) ဟာလည္း ျပင္းထန္တဲ့၊ ျဖဴစင္တဲ့ ယံုၾကည္မႈပဲ။

က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ ဝါဒစြဲကို အားမကိုးဘဲ အမ်ဳိးသားစိတ္ Nationalism ကိုပဲ အေျချပဳၿပီး အားလံုးကို ဆြဲေခၚသြားတာပဲ မဟုတ္လား? က်ေနာ္တို႔ ရာဇဝင္မွာ အေလာင္းဘုရား၊ တ႐ုတ္ျပည္က ေမာ္စီတုန္း၊ က်ဴးဘားက ကက္စ္ထ႐ို၊ အေမရိကန္က ေဂ်ာ့ဝါရွင္တန္တို႔ အားလံုးဟာ မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ကို အေျခခံၿပီး (စြန္႔စား) ခဲ့ၾကတာပဲ မဟုတ္လား? ႏုိင္မယ္ဆိုတာ ေသခ်ာလို႔ စြန္႔စားခဲ့ၾကသည္မဟုတ္။ တုိင္းျပည္ခ်စ္စိတ္နဲ႔ ယံုၾကည္ခ်က္ အတူတူလူနည္းစု - စုေပါင္း၍ ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ရဲရာက - တိုက္ပြဲေတြမွာ ေအာင္ျမင္မႈ ရလာတာေၾကာင့္ - လူနည္းစုက လူအမ်ားစု ျဖစ္လာၿပီး လူထုရဲ႕ ေထာက္ခံမႈကိုရမွ - ေအာင္ျမင္မႈကို ရခဲ့ၾကတာပဲ မဟုတ္လား။

သိပၸံပညာမွာ F=ma ဆိုတဲ့ Equation (ညီမွ်ျခင္း) ရွိတာပဲ။ ေရြ႔ရွားမႈမရွိရင္ Mass (ျဒပ္ထု) ရွိတာေတာင္ Acceleration (အရွိန္) မရွိတာေၾကာင့္ Force (အင္အား) ဟာ Zero (သုည) မွာပဲ က်န္ခဲ့ရမွာေပါ့။
ဒါေၾကာင့္ လက္ရွိအားျဖင့္ လူေတြဟာ ေၾကာက္ေနၿပီလို႔ ယူဆစရာရွိေပမယ့္၊ လႈပ္ရွားမႈရွိလာလို႔ အရွိန္ရွိလာရင္ Mass လူအုပ္ၾကီးလည္း မ်ားလာၿပီ။ တခ်ိန္မွာ ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း Fear ဆိုတာကို ေက်ာ္ႏုိင္တာေပါ့။

လြယ္သလား?
လြယ္သလား? လို႔ေမးလာရင္ မလြယ္ဘူးလို႔ ေျဖရမွာပဲ။ မဆလ ေခတ္က (၈၈၈၈) ၈ ေလးလံုး ျဖစ္ႏုိင္မယ္လို႔ ဆိုၾကရင္ ဝိုင္းအရယ္ခံရမွာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အေျခအေနနဲ႔ အခ်ိန္အခါက ေပးလာတာေၾကာင့္ ၈ ေလးလံုး ျဖစ္ခဲ့ရတယ္။ မထင္မွတ္တဲ့ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ ႐ိုက္ပြဲကေလးက (စ) ခဲ့တာပဲ မဟုတ္လား? ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲကို အေျခခံၿပီး ႏုိင္ငံေရး (အေျခအေန) ဖန္တီးယူႏုိင္ရင္ (အီရန္ ေရြးေကာက္ပြဲ) မွာလို အခ်ိန္အခါ မွန္သြားရင္ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေန ေျပာင္းလဲႏုိင္တာေပါ့။

N = m a
(Newton and Law of Motion)=(mass)(acceleration)

ေနာက္တနည္း က်န္ေသးတယ္။
က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြရဲ႕ အက်င့္တခု က်န္ေသးတယ္။ အဲဒါ ျမန္မာအမ်ားစုဟာ အဖြဲ႔အစည္းေထာင္ၿပီး (အဖြဲ႔အစည္း) နဲ႔ တိုက္တာထက္ (လူ)(ပုဂၢိဳလ္) ကို ၾကည္ညိဳၿပီး (တိုက္) ခ်င္တဲ့ (အက်င့္) ရွိၾကတယ္လို႔ ျမင္မိတယ္။ လြတ္လပ္ေရးေခတ္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၊ ဒီမိုကေရစီေခတ္မွာ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ဦးႏု၊ အခုေခတ္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တနည္းျဖင့္ သူရဲေကာင္းကို ကိုးကြယ္တဲ့အက်င့္ ရွိၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ားဟာ Institutional Loyalty ဆိုတာကို နားမလည္ၾကဘူး။ Institutional Power ကို နားလည္ဖို႔ ပိုေဝးေသးတာေပါ့။

ႏုိင္ငံေရးအေဆာက္အဦး Political Institutional နဲ႔ Infrastructure ရွိမွ သူ႔ေနရာနဲ႔သူ သူ႔တာဝန္နဲ႔သူ လုပ္ႏုိင္တာေတြ ေပၚလာၿပီး အားလံုး ကိုယ့္တာဝန္ ကိုယ္ေက်မွ ကိုယ့္အဖြဲ႔အစည္း ၾကီးထြားၿပီး (အင္အား) ရွိလာမွ စစ္တပ္က အေလးထား ဂ႐ုျပဳလာရမွာေပါ့။

အခ်ိန္ၾကာလာေတာ့ (လုပ္စား) ႏုိင္ငံေရးေတြကပဲ ေရပန္းစားလာၾကၿပီး ဒိုနာ အလႉရွင္ေတြမွာ ပိုက္ဆံေတာင္းေကာင္းေအာင္ ဖြဲ႔ထားတဲ့ Interest Group - အက်ဳိးရွင္အုပ္စုေတြပဲ ေငြရ ရွင္သန္လာခဲ့ၾကတာပါ။ အားလံုးဟာ Grass-root ေအာက္ေျခ စည္း႐ံုးေရး ႏုိင္ငံေရးကို ေမ့ကုန္ၾကၿပီး ပလို႔ဂ်ိ ဆိုၿပီး Elite Politicians - အခြင့္ထူးခံ ေရေပၚစီ ႏုိင္ငံေရးေပၚပင္ ႏုိင္ငံေရးဘက္ ေရာက္ကုန္ၾကေရာ။

ျပည္တြင္းမွာေတာ့ ေဒၚစုဟာ Institution - ေဒၚစုဟာ ေတာ္လွန္ေရးပဲ။ ဒါေၾကာင့္ နအဖ က အေၾကာင္း အမ်ဳိးမ်ဳိးရွာၿပီး ေဒၚစုကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာေပါ့။ ဒါကို ေကာင္းေကာင္း သေဘာေပါက္တဲ့ ေဒၚစုက - ယက္ေတာရဲ႕ ေကာင္းက်ဳိးေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ (အခြင့္အေရး) နဲ႔ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ အေမရိကန္ေပၚလစီကုိ ကိုင္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး နယ္ပယ္ထြင္ၿပီး လႈပ္ရွားလ်က္ရွိတယ္။

ဒါ ေဒၚစုတဦးထဲ ကစားႏုိင္တဲ့ ႏုိင္ငံေရး က်ားကစားကြက္ပဲ။ သိမ္ေမြ႔တဲ့ အေျခအေနေၾကာင့္ ဒါထက္ပိုၿပီး ေဆြးေႏြးခြင့္ မရွိပါ။

စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ျမန္မာျပည္အနာဂတ္ ေရြးေကာက္ပြဲ

ခင္မမမ်ဳိး
Monday, November 30, 2009

ဒီစကားလံုးဟာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး ေဆြး ေႏြးပြဲေတြ၊ မီဒီယာေတြ၊ စာတမ္းဖတ္ပြဲေတြမွာ ေရပန္းအ ေတာ္စားေနတဲ့ စကားလံုးတခုပါ။ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခ ခံဥပေဒကို အေျခတည္ၿပီး ထြက္ေပၚလာမွာျဖစ္တဲ့ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဆြးေႏြးၾက၊ ျငင္းခံုၾက၊ သ ေဘာထားေတြဖလွယ္ၾကနဲ႔မို႔ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ ႏိုင္ငံေရး ေလာကတခုလံုးမွာ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အသံ ေတြ အမ်ားအျပား ထြက္ေပၚေနပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ ဆိုတာ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ အေရးပါ တဲ့ အခ်က္တခု ျဖစ္တာေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို အား ေပး ေထက္ခံသင့္တယ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္သင့္တယ္၊ ပါလီမန္ထဲေရာက္မွ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈေတြ လုပ္သင့္တယ္လို႔ အဆိုျပဳသူေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ၊ ပါတီေထာင္ခြင့္ေတြ ထြက္ေပၚလာေသးတာ မရွိေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္မယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြအေနနဲ႔ စည္း႐ံုးလႈံ႕ေဆာ္ မႈေတြကလဲ ျပည္တြင္းမွာ ေပၚထြက္ေနပါတယ္။ တၿပိဳင္နက္တည္းမွာတင္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ဳိးေက်းဇူးကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့အခ်က္ကို ဆုပ္ကိုင္ၿပီး ျပည္သူလူထုနဲ႔ ႏိုင္ငံေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြ ပူးေပါင္းအ ေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ ပြဲဆန္႔က်င္ေရး ကင္ပိန္းေတြကလဲ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ စကားလံုးအရ ကြဲျပားမႈအခ်က္ႏွစ္ခုကို သတိျပဳမိဖို႔ လိုပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံအားေပးသင့္တယ္လို႔ အဆိုရွိ သူမ်ားက ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးကိုပဲ အသံုးျပဳထားပါတယ္။ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ သ႐ုပ္မွန္ျဖစ္တဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ထည့္သြင္းအသံုးျပဳထားတာ မရွိပါဘူး။ ဒီလိုပဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဆန္႔က်င္ကန္႔ကြက္သူမ်ားကလဲ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဆန္႔က်င္တာျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းျပည္တျပည္ရဲ႕ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမႈမွာ အေရးပါတဲ့ စစ္မွန္ေသာေရြး ေကာက္ပြဲဆိုတာကို ဆန္႔က်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေတာ့ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဘာေၾကာင့္ ေထာက္ခံသင့္သလဲ၊ အာဏာ ရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ဘာေၾကာင့္ ကန္႔ကြက္သင့္သလဲဆိုတာ ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

ေရြးေကာက္ပြဲဆိုရာဝယ္

ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ မဲေပးျခင္း ဆိုတာ ကိုယ္စားျပဳဒီမိုကေရစီ (Representative Democracy ) နဲ႔ အမ်ားဆံုး ဆက္ႏြယ္ေနပါတယ္။ ကိုယ္စားျပဳျခင္း (representation) ဆိုတာကို ႏိုင္ငံေရးရွဳေထာင့္ကေန အနက္အဓိပၸာယ္ျပန္ဆိုတဲ့အခါ လူအမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး၊ လူတဦးတေယာက္ကေန (သို႔မဟုတ္) လူတစုကေန ရပ္တည္တာ၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ျပဳလုပ္တာလို႔ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။ ကိုယ္ စားျပဳ ဒီမိုကေရစီဆိုတာကေတာ့ အစိုးရနဲ႔ ျပည္သူေတြအၾကားမွာ ကိုယ္စားျပဳမႈဆိုတဲ့ သေဘာတရား ပါဝင္လာတဲ့အတြက္ အစိုးရဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ဆႏၵသေဘာေတြနဲ႔ အက်ဳိးစီးပြားကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္တခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ လံုေလာက္တဲ့ အေျခအေန (sufficient condition) မဟုတ္ရင္ေတာင္ လိုအပ္တဲ့ အေျခအေန (necessary condition) တခုျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ရဲ႕ အေရးအႀကီးဆံုး ႏွလံုးသား ျဖစ္တယ္လို႔ ေတြးျမင္ယူဆသူေတြလဲ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဒီအေတြးအျမင္ကို ေရာင္ျပန္ဟပ္ေစတဲ့ အယူအဆေတြကို Joseph Schumpeter ေရးသားတဲ့ Capitalism, Socialism, Democracy (1942) စာအုပ္ထဲမွာ အတိအက် ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ ျပည္သူေတြက သူတို႔ကို အုပ္ ခ်ဳပ္မယ့္သူေတြကို လက္ခံျခင္း၊ ကန္႔ကြက္ျခင္း ျဖစ္တယ္လို႔ သူက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ အဆိုကိုလက္ခံၿပီး ဒီမိုကရက္တစ္အစိုး ရဆိုတာကို ေရြးေကာက္ပြဲျပဳလုပ္ေပးတဲ့ အစိုးရအေနနဲ႔သာ ယံုၾကည္ေရးသားၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသီအိုရီပညာရွင္ေတြ အမ်ားအျပားပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အာဏာရွင္အစိုးရေတြကလဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပလာၿပီး ဒီမိုကေရစီအစိုးရေတြအေနနဲ႔ အသြင္ေဆာင္လာတဲ့ အခါ မွာက်ေတာ့ အတုနဲ႔ အစစ္ကို ခြဲျခားႏိုင္ဖို႔အတြက္ စစ္မွန္ေသာေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ သေဘာတရားက ထပ္မံထြက္ေပၚလာရပါေတာ့ တယ္။

စစ္မွန္ေသာေရြးေကာက္ပြဲ

စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာကို တိုင္းတာဖို႔အတြက္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအၾကား၊ အဖြဲ႔အစည္းေတြအၾကား ၿပိဳင္ဆိုင္မႈရွိတဲ့ ေရြး ေကာက္ပြဲျဖစ္ျခင္း၊ မျဖစ္ျခင္းက အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္တခုျဖစ္ပါတယ္။ တပါတီစနစ္ကို တပါတီအာဏာရွင္စနစ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ပံု ေဖာ္ျခင္းဟာ ဒီအခ်က္နဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။ အၿပိဳင္အဆိုင္ ကင္းမဲ့ေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပဳလုပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို စစ္မွန္ေသာ ေရြး ေကာက္ပြဲလို႔ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမဟုတ္တဲ့ ေရြးေကာက္ခံရၿပီး တက္လာတဲ့ အစိုးရဟာလဲ အာဏာရွင္ အစိုးရပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအစိုးရရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ကိုလဲ အာဏာရွင္စနစ္လို႔ပဲ သတ္မွတ္ေခၚဆိုႏိုင္ပါတယ္။ တ ကယ္ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာက တျခားႏိုင္ငံေရးဆက္ဆံေရး လမ္းေၾကာင္းေတြလိုပဲ အစိုးရနဲ႔လူထုအၾကား၊ ေရေပၚဆီႏိုင္ငံေရး သမားေတြနဲ႔ အမ်ားျပည္သူေတြၾကားမွာ တဦးနဲ႔ တဦးလႊမ္းမိုးခြင့္ကို ႀကိဳးပမ္အားထုတ္ၾကရတဲ့ ႏွစ္လမ္းသြားပံုသ႑ာန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အၿပိဳင္အဆိုင္ရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြရဲ႕ အဓိက လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကေတာ့

(၁) ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားကို ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားျခင္း
ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ျပည္သူ႔ေရးရာဌာနေတြမွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားတြကို ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားျခင္း တမ်ဳိးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္မယ့္ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို ကနဦး ေရြးခ်ယ္ၾကရပါတယ္။ ဒီႏိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ ျပည္သူ႔ေရးရာ ဌာနေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာေတြ၊ အေတြးအၾကံဳေတြ ရွိေနဖို႔ လိုအပ္သလို လူထုဆက္ဆံေရးမွာလဲ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား ျဖစ္ရပါမယ္။ ဒီႏိုင္ငံေရးသမားေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာလဲ သက္ဆိုင္ရာ က႑အလိုက္ ကၽြမ္းက်င္သူေတြ ရွိရပါမယ္။ ျပည္သူ႔ေရးရာဌာနတခုကို ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း၊ မွန္မွန္ကန္ကန္ တာဝန္ယူႏိုင္မႈဆိုတာ ကမၻာ့ အျမင့္ဆံုး ေတာင္ေတြကိုတက္တာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။ ေတာင္ထိပ္ေရာက္သြားတဲ့ ေတာင္တက္သမားေတြကိုပဲ လူအမ်ားကမွတ္မိ ခ်ီး က်ဴးတတ္ၾကတယ္။ စံခ်ိန္တင္တတ္ၾကတယ္။ ဒီေတာင္တက္သမားတေယာက္ ေတာင္ထိပ္ ေရာက္သြားဖို႔ ဇြဲလံု႔လဝီရိယ၊ သတၱိနဲ႔ စိတ္ခြန္အားေတြလိုအပ္သလို၊ စနစ္တက်ပံ့ပိုးေပးႏိုင္တဲ့ crew member ေလးရာေက်ာ္လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္ကြယ္မွာ ပံ့ပိုးမႈေတြမ ပါပဲ ကမၻာ့အျမင့္ဆံုးေတာင္ေတြရဲ႕ ေတာင္ထိပ္ေတြကိုေရာက္သြားတဲ့ ေတာင္တက္သမားေတြ အေတာ္နည္းပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးသမားဆိုတာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ျပည္သူ႔ေရးရာဌာနတခုခုကို တာဝန္ယူရမယ့္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ဘယ္သူမွ က႑စံုမွာ နက္နက္နဲနဲ မကၽြမ္းက်င္ႏိုင္ပါ။ က႑စံုမွာ ကၽြမ္းက်င္သူေတြကို စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းကသာ ကၽြမ္းက်င္သေယာင္ ေယာင္ျဖစ္ေနတဲ့ အရည္အခ်င္းထက္ ပိုတန္ဖိုးရွိပါတယ္။ ဒီအရည္အခ်င္းမွာ အားနည္းေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အရွံဳးနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရတတ္သလို၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ႏိုင္ခဲ့ရင္လဲ လက္ေတြ႔လုပ္ငန္း ေဆာင္တာေတြက်ရင္ ကေသာင္းက နင္းျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အစိုးရအဖြဲ႔တခုမွာ တာဝန္ယူဖို႔ ေမွ်ာ္မွန္းတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားမွာ ေရြးေကာက္ခံခဲ့ရရင္ သက္ဆိုင္ရာ နယ္ေျမမွာ ထမ္းေဆာင္ရမယ့္ တာဝန္ေတြ၊ အစိုးရအဖြဲ႔ ေကာ္မတီေတြမွာ ပါဝင္တဲ့အခါ ကိုယ့္ပခံုးေပၚ ေရာက္လာႏိုင္မယ့္ တာဝန္ေတြ၊ အစိုးရဝန္ ႀကီးဌာနေတြကို တာဝန္ယူဖြဲ႔စည္းတဲ့အခါ ဝန္ႀကီးဌာန ယႏၱရားလည္ပတ္ပံုေတြ၊ ကိုယ္ပိုင္႐ံုးမွာ ဘယ္လိုအေတြ႔အၾကံဳနဲ႔ ဘယ္လိုအသိ ပညာရွိတဲ့ လူေတြ လိုအပ္တယ္ ဆိုတာေတြကို သိရွိေနဖို႔ အလြန္အေရးႀကီးပါတယ္။

တခ်ဳိ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ေတာ္လွန္ေရးကေန ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမႈေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ဳိးမွာ ပါလီမန္ေတြထဲမွာ ျပႆ နာေတြ တက္ေလ့ရွိတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားကေန အမတ္ျဖစ္လာသူေတြကလဲ ေတာ္လွန္ေရးကို စြန္႔လႊတ္ေပးဆပ္အနစ္နာခံၿပီး အႏိုင္ရေအာင္ႏႊဲလာတာဆိုတဲ့ မာနေတြ ရွိတယ္။ အာဏာရွင္ေဟာင္းလက္ထက္က ဗ်ဴ႐ိုကရက္ လူတန္းစားေတြကလဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဌာနေတြကို စီမံခန္႔ခြဲတာကို အေတြ႔အၾကံဳေတြ ရွိလာတာဆိုတဲ့ မာနေတြရွိတယ္။ ပညာရွင္ေတြကလဲ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတနဲ႔ ျပည့္စံု သူေတြဆိုတဲ့ မာနရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္ေတြ႔မွာက်ေတာ့ ဘယ္သူမွ မျပည့္စံုပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ အေတြ႔အၾကံဳ ဆိုတာကလဲ Conventional Politics အေတြ႔အၾကံဳ မဟုတ္ပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ျဖစ္တာနဲ႔ ဝန္ႀကီးဌာနတခုကို ဦးေဆာင္ စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းရွိေနပါၿပီလို႔ ဘယ္သူမွ တထစ္ခ် မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ ဒီလိုပဲ ဗ်ဴ႐ိုကရက္ေတြအတြက္ကလဲ သူတို႔ဆီရွိခဲ့တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ စီမံခန္႔ခြဲေရးပံုစံေတြဟာ စနစ္သစ္နဲ႔အညီ ေျပာင္းလဲမႈေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္ဆိုတာ နားလည္လက္ခံရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြဘက္ကလဲ စာေတြ႔နဲ႔လက္ေတြ႔ အျမဲတမ္းထပ္တူမက်ႏိုင္ဘူးဆိုတာကို လက္ခံရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကက အေရြး ေကာက္ခံကိုယ္စားလွယ္ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကို ဘယ္လို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာက အစိုးရအဖြဲ႔ ဝင္ေတြ၊ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္ေတြအတြက္ အေရးႀကီးဆံုးပါပဲ။ ဒါကိုပဲ အာ႐ံုစိုက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုနားလည္မႈမရွိတဲ့ အစိုးရအဖြဲ႔ေတြ အကြဲကြဲအျပဲျပဲနဲ႔ အပ်က္ပ်က္အယြင္းယြင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ဖဆပလ အစိုးရလက္ ထက္က ဦး၊ ဗိုလ္၊ သခင္ အကြဲအျပဲေတြနဲ႔ ဂိုဏ္းဖြဲ႔မႈေတြဟာ ဒီလိုအာ႐ံုစိုက္မႈ အားနည္းလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္အထိမွာလဲ ဒီလို “မင္းကဘာလဲ၊ ငါက ဘာလဲ“ ဆိုတာေတြက ႏိုင္ငံေရးေလာကေတြမွာ ရွိေနၾကဆဲပဲ။ အေၾကာင္းအရာကိစၥတခုကို ေဆြးေႏြးေန တုန္းမွာ မင္းကဘာလဲလို႔ တဘက္လူကို မေမးခင္၊ ေျပာေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာမွာ ဒီေမးခြန္းေမးဖို႔ လိုအပ္သလားဆိုတာ အရင္စဥ္း စားသင့္ပါတယ္။ ငါက ဘာ၊ ဘယ္လိုလုပ္ခဲ့တာ၊ ဘာေတြ ေပးဆပ္ခဲ့တာေတြ မေျပာခင္ ေဆြးေႏြးတဲ့အေၾကာင္းအရာနဲ႔ ဒါက ဆက္စပ္ သလားဆိုတာ အရင္စဥ္းစားၾကည့္သင့္ပါတယ္။ ဒီလိုစဥ္းစားမႈေတြသာ ႀကိဳရွိမယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြရဲ႕ အခ်ိန္တဝက္ ေက်ာ္ သက္သာၿပီး၊ ဘာလုပ္သင့္လဲဆိုတာကို ဦးတည္သြားႏိုင္မွာ အေသအခ်ာပါပဲ။

(၂) အစိုးရဖြဲ႔စည္းျခင္း
စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ တျခားလုပ္ငန္းတာဝန္တရပ္ကေတာ့ အစိုးရဖြဲ႔စည္းျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္၊ ျပင္သစ္နဲ႔ ဗင္နီဇြဲလား ႏိုင္ငံတို႔မွာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အစိုးရအဖြဲ႔ေတြကို တိုက္႐ိုက္ေရြးခ်ယ္ ေပၚေပါက္လာေစပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ႏိုင္ငံေတြမွာက်ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အစိုးရဖြဲ႔စည္းျခင္းကို လႊမ္းမိုးသက္ေရာက္မႈရွိေစပါတယ္။ ပါတီစံု၊ ဝါဒစံု အေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အၾကားမွာ အာဏာခြဲေဝမႈေတြအတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ အေရးႀကီးတဲ့ လိုအပ္ခ်က္တရပ္ပါ။

(၃) ကိုယ္စားျပဳမႈေဖာ္ေဆာင္ျခင္း
စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။ ေရြးေကာက္ခံကိုယ္စားလွယ္ေတြဟာ လူထုရဲ႕ ဆႏၵသေဘာထားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးတဲ့ လူထုကိုယ္စားလွယ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကေန ေပၚထြက္လာတဲ့ အစိုးရဟာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုလံုးကို ကိယ္စားျပဳထားတဲ့ microcosm လို႔ ပညာရွင္မ်ားက သတ္မွတ္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

(၄) မူဝါဒမ်ားကို လႊမ္းမိုးထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
အစိုးရေတြဟာ အာဏာရွင္စနစ္ အစိုးရေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ အစြန္းေရာက္မူဝါဒေတြ၊ ျပည္သူ႔သေဘာထား အမွန္နဲ႔ မကိုက္ညီတဲ့ မူဝါဒေတြ၊ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကိုသာ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္တဲ့ မူဝါဒေတြကို ျပဌာန္းတတ္ပါတယ္။ စစ္မွန္တဲ့ ေရြး ေကာက္ပြဲေတြဟာ လူထုကိုကိုယ္စားျပဳတဲ့ အစိုးရေတြကို ေပၚထြက္လာေစႏိုင္တာေၾကာင့္ ဒီလို မူဝါဒေရးရာကို အာဏာနဲ႔ အလြဲသံုး စားျပဳ လုပ္မႈေတြကို တားဆီးေပးႏိုင္ပါတယ္။

(၅) ျပည္သူလူထုအား ႏိုင္ငံေရးအသိပညာ ျဖန္႔ျဖဴးေပးျခင္း
စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲတခု မေပၚထြက္လာခင္မွာ အေရြးခံမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြအတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့ စည္း႐ံုးေရးကာလ တခုရွိဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒီကာလေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ အေရြးခံမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ေတြနဲ႔ ပတ္ သက္ၿပီး သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုသတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ထုတ္ေပးႏိုင္ဖို႔ အတြက္ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြအားလံုးမွာ တန္းတူညီမွ် အခြင့္အေရးေတြ ရွိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္ခင္ကာလမွာ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ လြတ္လပ္စြာစည္း႐ံုးေဟာေျပာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္ေတြကို လက္ရွိအစိုးရက ကန္႔သတ္ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ေတြရွိရင္၊ လက္ရွိအစိုးရရဲ႕ မူဝါဒနဲ႔ သေဘာထားေတြကိုပဲ စာနယ္ဇင္း၊ သတင္း၊ မီဒီယာေတြကေန ျဖန္႔ေဝတယ္ဆိုရင္ ဒီလိုအေျခအ ေနမ်ဳိးမွာ ထြက္ေပၚလာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ မဟုတ္ဘူးလို႔ အခိုင္အမာ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

(၆) Legitimacy တည္ေဆာက္ႏိုင္ျခင္း
Legitimacy ဆိုတာ လက္တင္စကား legitimare ကေန ဆင္းသက္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ အဓိပၸာယ္ကေတာ့ to make lawful (တရားဝင္ျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း) ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ျဖစ္၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲပဲ ျဖစ္ျဖစ္ Legitimacy ကို အတိုင္းအတာတခုအထိ တည္ေဆာက္ႏိုင္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြမွာ အာဏာရွင္ေတြဟာ သူတို႔ ကိုယ္တိုင္ပါဝင္တဲ့ အစိုးရေတြပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ သူတို႔ ႀကိဳးကိုင္ထားတဲ့ အစိုးရေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ အစိုးရသစ္ေတြရဲ႕ legitimacy ရဖို႔အတြက္ ေရြး ေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဆိုတာ ဒီလုပ္ငန္းေဆာင္တာေပၚမွာ အဓိကဗဟိုျပဳၿပီး ထြက္ ေပၚလာၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို ဒီအခ်က္ေတြနဲ႔ ရည္ညႊန္းေျပာဆို ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲတခုရဲ႕ စစ္မွန္ျခင္း၊ အတုအေယာင္ ျဖစ္ျခင္းေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျပဳလုပ္ပံုေပၚမွာ မူတည္ေနတာေၾကာင့္ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးကို အသံုးျပဳၿပီး သတ္မွတ္ တိုင္းတာလာၾကပါတယ္။ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာကေတာ့ electoral process ကို တန္းတူညီမွ်အားလံုးပါဝင္ခြင့္ ရွိမႈ၊ မဲလံုျခံဳမႈနဲ႔ လြတ္လပ္စြာ မဲေပးခြင့္ စတာေတြနဲ႔ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ မဲခိုးမႈေတြ၊ မဲလိမ္မႈေတြ၊ လြတ္လပ္စြာ မဲေပးခြင့္မရွိေအာင္ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္ သားေတြ က ၿခိမ္းေခ်ာက္ေႏွာင့္ယွက္မႈေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြကေန ေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြကို လြတ္လြပ္လပ္လပ္ ေရြး ခ်ယ္ႏိုင္ခြင့္ မရွိေအာင္ ပိတ္ပင္တားျမစ္မႈေတြရွိေနတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို စစ္မွန္တဲ့ေရြးေကာက္ပြဲလို႔ မေခၚဆိုႏိုင္ပါဘူး။ အာဏာရွင္ေတြ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ဒီလိုသြင္ျပင္လကၡဏာ၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ရွိေနတတ္ပါတယ္။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ အတိုက္အခံအင္အားစု အက္ေၾကာင္းမ်ား

အာဏာရွင္ေတြ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲလို႔ လူအမ်ားက အသိအမွတ္ မျပဳၾကပါဘူး။ ေရွ႕ပိုင္းမွာ ဆိုခဲ့သလိုပဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ မဲခိုးမႈေတြ၊ မဲလိမ္မႈေတြ၊ ၿခိမ္းေခ်ာက္ေႏွာင့္ယွက္မႈေတြ၊ ပိတ္ပင္တားျမစ္မႈေတြ အတိုင္း အတာတခုအထိ ရွိေနတတ္လို႔ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္လဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကေတာ့ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္ေနဆဲပဲ ျဖစ္ပါ တယ္။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုေပၚထြက္ေနရလဲ။ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာရျခင္းဟာ အာဏာရွင္ေတြအတြက္ အက်ဳိး ေက်းဇူးေတြ ရွိေနေစလို႔ပါပဲ။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Gandhi နဲ႔ Peuter တို႔က အာဏာာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အတိုက္အခံ အင္အားစု ေတြကို အေတြးအေခၚ စစ္ပြဲအသြင္သ႑ာန္နဲ႔ အစိတ္စိတ္အႁမြာႁမြာ ကြဲသြားေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္လို႔ ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ (၁၉၄၆) ကေန (၂ဝဝ၆) ခုႏွစ္ အထိ ႏွစ္ေပါင္းေျခာက္ဆယ္ကာလအတြင္းမွာ ကမၻာတဝွမ္းမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို ေလ့လာၿပီးမွ ဒီအခ်က္ ကို သူတို႔ဆိုခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆိုဟာ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အတိုက္အခံ အင္အားစုေတြ အၾကားမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အက္ေၾကာင္းေတြနဲ႔ ႏွိဳင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္ အင္မတန္ေတာ္တည့္မွန္ကန္တဲ့ အဆိုတရပ္လို႔ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။

အာဏာရွင္ကို ဆန္႔က်င္ေနၾကတဲ့ အတိုက္အခံအင္အားစု ဆိုတာမွာကလဲ လူအမ်ဳိးမ်ဳိး၊ စိတ္အေထြေထြ ရွိပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ကက်ေတာ့ အာဏာရွင္ကို ဆန္႔က်င္တယ္ဆိုတာက ကိုယ့္မွာ အာဏာမရႏိုင္တဲ့အတြက္ ဆန္႔က်င္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိဘမ်ဳိး႐ိုးေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ပညာအရည္အခ်င္းေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေငြေၾကးျပည့္စံုတာေၾကာင့္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လူအမ်ားၾကားမွာ ေရပန္းစားတာေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ မိမိ ကိုယ္ကို ပါလီမန္အမတ္ျဖစ္သင့္တယ္လို႔ အလိုလိုေနရင္းအထင္ႀကီး ဘဝင္ျမင့္ေနသူေတြ အတိုက္အခံေလာကထဲမွာ ရွိတတ္ပါ တယ္။ အာဏာရွင္က ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပေပးတဲ့အခါ ဒီလိုလူမ်ဳိးေတြကို ႏွစ္ခါေခၚစရာ မလိုပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ ကို ေကာက္ခါငင္ခါ ေထာက္ခံၾကေတာ့တာပါပဲ။ တခ်ဳိ႕ အတိုက္အခံေတြက်ေတာ့လဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာတတ္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသ ေဘာသဘာဝမွာ ပါေနၾကရင္း လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးမွာ ႐ုန္းရင္းကန္ရင္း အားကုန္ပင္ပန္းလာတာရွိပါတယ္။ “ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ သြား ရင္ေတာ့ အာဏာရွင္အစိုးရဟာ political legitimacy ျဖစ္သြားေတာ့မွာပါ။ တို႔ ဆက္တိုက္လို႔လဲ ဘာထူးမွာလဲ။ မျဖစ္မေန ေလွ်ာက္ရ ေတာ့မယ့္ ခင္းၿပီးသားလမ္းမွာပဲ တက္ေလွ်ာက္လိုက္ေတာ့မယ္” လို႔ ယူဆလာတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလို စိတ္ဓာတ္က်ေနသူေတြဆီက လဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံမႈေတြ ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။

မိမိပညာ၊ မိမိအရည္အခ်င္းေတြနဲ႔ ဘဝရပ္တည္ေနတာမဟုတ္ပဲ ႏိုင္ငံတကာအကူအညီနဲ႔ ရပ္တည္ေနရတာဆိုရင္ ပိုဆိုးတတ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ ျပည္ပအေျခစိုက္ အတိုက္အခံ အင္အားစုရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြတိုင္းမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ အေတာ္ဂ ယက္႐ိုက္ေစတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးကာလေတြမွာ ျပည္ပႏိုင္ငံေတြ၊ အန္ဂ်ီအိုေတြက ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို ေထာက္ပံ့ကူ ညီေပးၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ေပၚထြက္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ “ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးသြားရင္ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈေတြမ်ား ရပ္သြားေလမလား” ဆိုတဲ့ အေတြးက အင္အားစုေတြကို ကိုင္လႈပ္လာပါေတာ့တယ္။ တျခားဘဝ ရပ္တည္မႈနဲ႔ အသက္ေမြးဝမ္း ေက်ာင္း အတြက္ကလဲ ျပင္ဆင္ထားတာ အားနည္းတဲ့အခါမွာက်ေတာ့ ေပၚလစီေျပာင္း၊ ဘက္ေျပာင္းသြားတဲ့ အန္ဂ်ီအိုေတြနဲ႔ ဆက္ သြယ္လႈပ္ရွားေနရသူေတြ ၾကားညပ္ပါေတာ့တယ္။ ဘဝရပ္တည္ေရးကတဖက္၊ ႏိုင္ငံေရးရပ္တည္ခ်က္ကတဖက္ လြန္ဆြဲလာတဲ့အခါ မွာ ႏိုင္ငံေရးရပ္တည္ခ်က္ကို ဦးစားေပးေရြးခ်ယ္သူေတြ ရွိလာသလို၊ ဘဝရပ္တည္ေရးကို ဦးစားေပးေရြးခ်ယ္သူေတြ ရွိလာပါေတာ့ တယ္။ ဒီလိုလူေတြဆီကေနလဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ ေထာက္ခံေရး အဆိုေတြ ထြက္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ကြဲအက္ႏိုင္တဲ့ အက္ေၾကာင္းတခုကေတာ့ ပညာရွင္ေတြ၊ ေလ့လာသူေတြဆီမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေျခအေန၊ အေၾကာင္း ေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပည္ပအတိုက္အခံ အင္အားစုေတြဟာ ပညာရွင္ေတြကို အသိအမွတ္ျပဳမႈ အလြန္အားနည္းပါတယ္။ ဘယ္ကဘယ္ လို ထြက္လာမွန္းမသိခဲ့တဲ့ ပညာတတ္ေတြ ေဖာက္ျပန္တတ္တယ္၊ မယံုရဘူးဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြ၊ သီအိုရီေတြကို ဂ႐ုမစိုက္ဘူး၊ လက္ေတြ႔လုပ္လာတာ ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြက တခါတရံ ေတာ္လွန္ေရးအသိုင္းအဝိုင္းမွာ အလြန္ႀကီးစိုးပါတယ္။ တိုးတက္ေျပာင္းလဲ လာတဲ့ ကမၻာႀကီးမွာ သီအိုရီအေျခခံမပါပဲ ထြက္ေပၚလာခဲ့တဲ့ လက္ေတြ႔အလုပ္ေတြ အေတာ္နည္းေနပါၿပီ။ ေငြေၾကးဝန္ေဆာင္မႈအ တြက္ သံုးေနၾကတဲ့ ဘဏ္ကတ္ေတြဟာ သခ်ၤာသီအိုရီေတြေပၚမွာ အေျခခံထားပါတယ္။ ေသာက္သံုးေနၾကတဲ့ ေရသန္႔ေတြ၊ အခ်ိဳရည္ ေတြရဲ႕ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္မွာ ဓာတုေဗဒသီအိုရီေတြကို အေျခခံထားပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဒီမိုကေရစီေတာ္လွန္ေရး၊ ကြန္ျမဴနစ္ေတာ္ လွန္ေရး ဆိုတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာေတာင္ ဒီမိုကေရစီဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚ သီအိုရီေတြ၊ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒသီအိုရီေတြေပၚ အေျခခံၿပီး ေပၚထြက္လာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မာ့စ္က သီအိုရီေတြ အမ်ားႀကီးပါတဲ့ စာအုပ္ေတြ ေရးခဲ့တယ္။ Adam Smith က စီးပြားေရး သီအိုရီေတြပါတဲ့ စာအုပ္ကို ေရးခဲ့တယ္။ သူတို႔က လက္ေတြ႔အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တာ မဟုတ္ပါ။ ဒီသီအိုရီေတြကို ကိုင္စြဲၿပီး လက္ေတြ႔အေကာင္အထည္ေဖာ္သူေတြက ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ သီအိုရီနဲ႔ လက္ေတြ႔နဲ႔ကို ခြဲျခားဖယ္ထုတ္ေနစရာ မလိုအပ္ပါ။ သီအိုရီသမားေတြဘက္ကလဲ လိုအပ္မယ္ထင္တာကို ပညာ ရပ္ေတြေပၚမွာ အေျခခံၿပီး ေျပာစရာရွိတာေျပာ၊ ေရးစရာရွိတာ ေရးလိုက္႐ံုပဲ ရွိပါတယ္။ ဒါကို လူေတြ လိုက္လုပ္ရမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ စရာ မလိုအပ္ပါ။ ယူသင့္တာယူ၊ ပယ္သင့္တာ ပယ္ၾက႐ံုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ေလာကမွာ လူေတြဆိုတာကလဲ မလိုတဲ့အလုပ္ေတြကိုမွ ဇာခ်ဲ႕ခ်င္ၾကပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြ၊ သီအိုရီကၽြမ္းက်င္သူေတြကလဲ သူပဲတတ္၊ သူပဲသိသလိုလို မာနေတြရွိတတ္ၾကတယ္။ ကိုယ့္ ကိုယ္ကို တကယ့္ ေရေပၚဆီေတြလို အေတြးေတြ ဝင္ၿပီး ဘဝျမင့္တတ္ၾကတယ္။ သူတပါးကို မသိသလို၊ မတတ္သလို ဆက္ဆံခ်င္ တတ္ၾကတယ္။ လူေတြမွာကလဲ ဘဝျမင့္စိတ္ရွိသလို၊ အငံု႔စိတ္ေတြရွိတတ္ၾကတယ္။ လက္ေတြ႔မပါတဲ့ ပညာရွင္ကလဲ အေတြ႔အၾကံဳ မရွိတာကို ကိုယ့္ကိုကိုသိၿပီး အငံု႔စိတ္ရွိတယ္။ လက္ေတြ႔ပဲရွိၿပီး စာေတြ႔နည္းသူကလဲ သီအိုရီသမားေတြ ေျပာတိုင္းလက္ခံရမွာလား ဆိုၿပီး မိမိမွာ စာေတြ႔အားနည္းတာကို အငံု႔စိတ္ရွိတယ္။ အဲဒီမွာတင္ မာနေတြ၊ အငံု႔စိတ္ေတြ တိုက္ခတ္မိၾကၿပီး သည္းမခံႏိုင္သူေတြ ကလဲ ေဘးထြက္ထိုင္တယ္။ “ငါ့ကို ဒီလိုလုပ္ရလား“ ဆိုၿပီး မာနနဲ႔ မခံခ်င္စိတ္ေတြ ေရာေထြးလာသူေတြက်ေတာ့ ရန္သူနဲ႔ သြားေပါင္း သူကလဲ ေပါင္းတယ္။ ရန္သူနဲ႔မေပါင္းပဲ တစင္ေထာင္သူကလဲ ေထာင္တယ္။ ဒါေတြဟာ အငံု႔စိတ္နဲ႔ ဘတျပန္က်ားတျပန္ ခြဲျခားမႈေတြ၊ ပညာ၊ အေတြ႔အၾကံဳေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မာနေတြ၊ ရန္သူရဲ႕ သပ္လွ်ိဳေသြးခြဲမႈေတြ၊ ရန္သူ႔ဘက္ေတာ္သားေတြ ပါဝင္လာတာေတြ အားလံုး ေပါင္းဆံုသြားလို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အတိုက္အခံအင္အားစုေတြကို ျဖိဳခြဲပစ္ႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္။ ဒါကို ေလးေလးနက္နက္ သတိျပဳမိၿပီး အတိုက္အခံအင္အားစုေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚ ညီညြတ္ၾကဖို႔ လိုတယ္။ ညီညြတ္ေရးဆိုတာမွာလဲ ဒီစကား လံုးဆိုလိုက္တာနဲ႔ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ႀကီးေတြ၊ တပ္ေပါင္းစုႀကီးေတြပဲ သြားျမင္ေနတတ္ၾကတာ ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္တရပ္လို႔ပဲ ဆိုရမွာပါပဲ။ ဒီလိုနဲ႔ ညီညြတ္ဖို႔ တပ္ေပါင္းစုႀကီးေတြ ထပ္ေထာင္ၾက၊ ကြဲၾကျပဲၾက၊ ဟိုအဖြဲ႔ေပၚလာ၊ ဒီအဖြဲ႔ေပၚလာနဲ႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာေအာင္ မၿပီးႏိုင္တဲ့ အဖြဲ႔တည္ေထာင္ေရး သံသရာစက္ဝန္းႀကီးေတြ လည္ေနၾကေတာ့တာပဲ။ လူေတြကလဲ ဟိုအဖြဲ႔ၾကည့္လဲ ဒီလူ၊ ဒီအဖြဲ႔ၾကည့္လဲ ဟိုလူပဲ လည္ေနတတ္ၾကတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြရဲ႕ ညီညြတ္ေရးဆိုတာ တိုက္ပြဲရွိမွ ထြက္ေပၚ လာတာ ျဖစ္တယ္။ တိုက္ပြဲမရွိပဲ ညီညြတ္ေရးလုပ္ေနရင္ေတာ့ အဖြဲ႔ဥကၠ႒လုေနၾက၊ အဖြဲ႔နာမည္ ေရြးေနၾကတာနဲ႔တင္ အခ်ိန္ကုန္ေနၾကမွာပဲ။ အဓိကက စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႔က်င္ေရးဆိုတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚမွာ ညီညြတ္ဖို႔ပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚမွာ အ ေျခခံၿပီးမွ တိုက္ပြဲဝင္လမ္းေၾကာင္းဆိုတာ ခ်မွတ္လို႔ရတာျဖစ္တယ္။ တခ်ဳိ႕က ဒီလိုအေတြးအေခၚမ်ဳိး ရွိေနလို႔ အတိုက္အခံျဖစ္ေနတာ ေပါ့လို႔ ဆိုခ်င္ဆိုၾကမယ္။ တကယ္ျပန္ဆန္းစစ္ၾကည့္ပါ။ ဒီလိုအေတြးအေခၚေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ လမ္းစဥ္ေတြကို တကယ္ပဲခ်မွတ္ လုပ္ ကိုင္ေနၾကသလား၊ မိမိတို႔ပါတီ၊ မိမိတို႔အဖြဲ႔အစည္း ရပ္တည္ေရးကိုပဲ ဦးစားေပးေနၾကသလားဆိုတာ ျပန္ဆန္းစစ္ၾကည့္ဖို႔ လိုေနၿပီျဖစ္ တယ္။ ေျမေပၚ ေျမေအာက္၊ မီဒီယာအစရွိၿပီး လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ ကြဲျပားမႈဆိုတာက နားလည္လက္ခံလို႔ ရေပမယ့္ စစ္အာဏာရွင္စ နစ္ကို သက္ဆိုးရွည္ေစတဲ့ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြ ျဖစ္မသြားေစဖို႔ သတိျပဳမိဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ မ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာ လို အပ္ေနတဲ့ ညီညြတ္ေရးဆိုတာက ဒီလို ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚ ညီညြတ္ေရးကိုဆိုလိုတာ ျဖစ္တယ္။ အဖြဲ႔ဖြဲ႔ေရး သံသရာစက္ ဝန္းထဲမွာ တဝဲလည္လည္ ပတ္ခ်ာလည္ေနတာကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ဘူး။

ေတာ္လွန္ေရးထဲမွာ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ေဘာင္ျပန္ခတ္ထားၾကတဲ့ အယူအဆေတြနဲ႔ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မႈေတြကို ေတာ္လွန္ေရး အေတြးအ ေခၚကသာ ေက်ာ္လႊားႏိုင္လိမ့္မယ္။ “တို႔ကေတာ့ ရွစ္ေလးလံုးအုပ္စုေတြ၊ တို႔ကေတာ့ ေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ၊ တို႔ကေတာ့ ဒီပဲယင္းအုပ္စု၊ တို႔ကေတာ့ အန္အယ္ဒီ၊ တို႔ကေတာ့ ေက်ာင္းသား၊ တို႔ကေတာ့” ဆိုတဲ့ ေဘာင္ခတ္မႈေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ စည္း ႐ံုးေရးကို က်ဆင္းေစတဲ့ အခ်က္ေတြဆိုတာ သတိျပဳသင့္တဲ့ အခ်ိန္ေရာက္ေနၿပီျဖစ္တယ္။ ဒီလိုေဘာင္ခတ္လိုက္တာနဲ႔ အသြင္မတူ ေတြကို စည္းဝိုင္းျပင္ကို တြန္းပို႔လိုက္သလို ျဖစ္သြားတတ္တယ္။ ေတာ္လွန္ေရးမွာ ေပးဆပ္ခဲ့မႈဆိုတာေတြကို သူမ်ားေတြကသာ တ ေလးတစား ဆံုးျဖတ္ေပးမွာျဖစ္တယ္။ ကိုယ္က ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဘယ္ေလာက္လုပ္ခဲ့တာ၊ ဘယ္လိုေပးဆပ္ခဲ့ရတာဆိုၿပီး လိုက္ေျပာေန ရင္ လူအ႐ိုအေသ တန္တတ္တယ္။ ကမၻာ့ေတာ္လွန္ေရးသမိုင္းတေလွ်ာက္မွာ လူမသိ၊ သူမသိ အသက္ေပးဆပ္စြန္႔လႊတ္ ခဲ့ၾကသူေတြ က အမ်ားႀကီးပဲ ျဖစ္တယ္။ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရးမွာ ဆက္သားေလးေတြအေနနဲ႔ တာဝန္ေက်ခဲ့ၾကတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြ ဘယ္ ေလာက္ အေရအတြက္အထိ ဖက္ဆစ္လက္ထဲ က်ေရာက္ခဲ့သလဲ။ လူမသိ၊ သူမသိ ေသခဲ့ၾကသလဲဆိုတာ ဘယ္သူမွ မေျပာႏိုင္ဘူး။

ဒါေပမယ့္ ဒီလိုေပးဆပ္မႈကို သူတို႔ ေက်နပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ေသႏိုင္မယ့္အလုပ္မွန္းသိရဲ႕နဲ႔ ေက်ေက်နပ္နပ္ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ကိုယ္သတ္ မွတ္တဲ့ တန္ဖိုး၊ ကိုယ္ယံုၾကည္တဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ကိုယ္ေရြးခ်ယ္တဲ့ ရပ္တည္ခ်က္အတြက္ ကိုယ့္ရဲ႕ေပးဆပ္မႈေတြကို မိမိကိုယ္ကို ေက် နပ္ဂုဏ္ယူေနဖို႔က အေရးႀကီးဆံုး မဟုတ္ဘူးလား။ လူတကာကို လိုက္ေျပာၿပီး၊ “မင္းတို႔နဲ႔ ငါက မတူဘူးေနာ္။ ငါက ဘယ္လိုလုပ္ခဲ့ တာ။ ဘယ္လိုေပးဆပ္ခဲ့တာ၊ မင္းတို႔ငါနဲ႔လာမယွဥ္နဲ႔” လို႔ လိုက္ယွဥ္ျပေနစရာ မလိုအပ္ဘူး။ ဒါေတြဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေဘာင္ခတ္ လိုက္တာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေဘာင္ခတ္လိုက္တာနဲ႔ လူထုစည္း႐ံုးေရးမွာ အခက္အခဲေတြ ျဖစ္လာတတ္သလို၊ ကိုယ္ပါဝင္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးႀကီးတခုလံုးရဲ႕ ပံုရိပ္လဲ က်ဆင္းတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးကို တကယ္တန္ဖိုးထားတယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္ေၾကာင့္ ေတာ္ လွန္ေရးမွာ လူသစ္တေယာက္မေရာက္လာရင္ေတာင္ ရွိၿပီးသားလူေတြ မဆံုးရွံဳးေစသင့္ဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ စည္း႐ံုးေရးကို မထိ ခိုက္ေစသင့္ဘူး။ တိတိက်က်ဆိုရရင္ groups ေတြ ေပၚထြက္လာမႈဟာ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဘာင္ခတ္ၿပီး ပိတ္မိေနတဲ့ အုပ္စုေတြ မျဖစ္ေစဖို႔ကိုလဲ သတိထားသင့္ၾကတယ္။

အဓိကကေတာ့ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဟာ အထည္ႀကီးပ်က္ႏိုင္ငံေရးမဟုတ္။ တခ်ိန္က ေအာင္ျမင္ခဲ့တာေလးေတြကို သာယာေန႐ံုနဲ႔ ေအာင္ ပြဲရမွာမဟုတ္။ လက္ရွိအေျခအေနမွာ၊ လက္ရွိ လူသူအင္အား၊ လက္ရွိေတာ္လွန္ေရးေရစီးေၾကာင္းေတြနဲ႔ ဘာလုပ္ဖို႔ လိုတယ္ဆိုတာ ကို ဦးစားေပးၾကဖို႔ အခ်ိန္တန္ေနပါၿပီ။ ေဘာင္ခတ္မႈေတြေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚေတြကို မထိခိုက္မိေစဖို႔ အေရးႀကီးပါ တယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ ညီညြတ္ေရးမွာ ျပည္သူတရပ္လံုး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာ ေစေရးကသာ အဓိ က ပန္းတိုင္ျဖစ္သင့္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ အက္ေၾကာင္းေတြအတြက္ သတိထားၿပီးျပင္ဆင္ ထားသင့္ပါတယ္။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ေဒါက္တိုင္ၿပိဳလဲမႈ ထိန္းသိမ္းျခင္း

စစ္အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြက အာဏာရွင္ေတြဟာ သူတို႔အာဏာတည္ျမဲဖို႔အတြက္ စစ္တပ္ကို အာဏာရွင္ေဒါက္တိုင္ေတြအျဖစ္ အသံုး ခ်ရပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ အာဏာရွင္သက္တမ္းေတြ ၾကာလာတဲ့အခါ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ ပင္မေဒါက္တိုင္ေတြျဖစ္တဲ့ စစ္တပ္အတြင္းမွာ မေက်နပ္မႈေတြ၊ ကြဲလြဲမႈေတြေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ဒီေဒါက္တိုင္ေတြ ၿပိဳလဲရင္ အာဏာရွင္စနစ္ ၿပိဳလဲႏိုင္တာေၾကာင့္ အာဏာရွင္ေတြ ဟာ တပ္မေတာ္နဲ႔ စစ္အာဏာရွင္အစိုးရအၾကားက မေက်လည္မႈ ျပႆနာရပ္ေတြကို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပၿပီး ေျဖ ရွင္းေလ့ရွိတယ္လို႔ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Geddes က ဆိုထားခဲ့ဖူးပါတယ္။ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြအတြက္ေတာ့ စစ္တပ္ဆိုတာ အာဏာ ရွင္ေတြရဲ႕ coercive power ကို ထိန္းသိမ္းေပးႏိုင္တဲ့ အဓိကေဒါက္တိုင္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။

၁၉ ရာစုကာလေတြမွာ ကမၻာနဲ႔အဝွမ္းမွာ စစ္တပ္ဆိုတာ သီးျခား political institution တရပ္အေနနဲ႔ ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံ တႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခန္းက႑မွာ တပ္မေတာ္ မပါဝင္မွာ စိုးရိမ္စရာအေၾကာင္းကို မရွိပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တပ္မေတာ္ ဆို တာကိုက ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး အင္စတီက်ဴးရွင္း တရပ္ ျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက တပ္မေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑ကို က႑သံုးမ်ဳိးခြဲျခားၿပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပထမတမ်ဳိးကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအတြက္ စစ္ေရးဆိုင္ရာ instrument တခုအ ေနနဲ႔ပါ။ တပ္မေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ကာကြယ္ရပါမယ္။ ဒီအတြက္ ႏိုင္ငံတိုင္းလိုလိုမွာ တပ္မေတာ္ဆိုတာ ရွိပါတယ္။ တပ္မေတာ္သားေတြဆိုတာကိုလဲ ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ ျပည္သူလူထုကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေနသူမ်ားအျဖစ္ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ လူ ထုက တေလးတစားရွိပါတယ္။ ဘယ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပါလီမန္ထဲမွာမွ တပ္မေတာ္သားေတြ မပါဝင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လဲ လူေတြက သူတို႔ရဲ႕ ရပ္ တည္မႈနဲ႔ အခန္းက႑ကို အသိအမွတ္ျပဳထားၾကပါတယ္။ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြမွာသာ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ လက္ကိုင္တုတ္ျဖစ္ရတဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြအတြက္ လူထုကယူၾကံဳးမရ ခံစားၾကရပါတယ္။ ျပည္သူေတြရဲ႕ အေသြးအသားထဲက ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ တပ္မ ေတာ္သားေတြဟာ ျပည္သူကို ဒုကၡေပးေနတဲ့ စစ္အာဏာရွင္ေတြဘက္ကို ေသနတ္ေျပာင္းမလွည့္ပဲ မိဘျပည္သူေတြဘက္ကိုမွ ေသ နတ္ေျပာင္း လွည့္ရက္ေလျခင္းလို႔ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ၾကရပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္မွာ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ေနာက္ထပ္အခန္းက႑တခုကေတာ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး တာဝန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ႏိုင္ငံရဲ႕ တပ္ မေတာ္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ အမိန္႔နာခံမႈ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ရာထူးအဆင့္အတန္းသတ္မွတ္ တာဝန္ယူမႈဆိုတာ ရွိပါတယ္။ ဒီအခ်က္ႏွစ္ခ်က္ဟာ အ ေရးေပၚ အေျခအေနေတြမွာ operational efficiency ကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အေရးေပၚ သဘာဝေဘးအႏၱ ရာယ္ေတြ က်ေရာက္လာတဲ့အခါေတြမွာ ကယ္ဆယ္ေရးတာဝန္ေတြ၊ ရိကၡာျဖန္႔ျဖဴးေရး တာဝန္ေတြကို တပ္မေတာ္ကို တာဝန္ေပးေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး ဖ႐ိုဖရဲ ျဖစ္ေနရတဲ့ အခါမွာလဲ တပ္မေတာ္က တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးတာဝန္ကို ယူရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီတာဝန္ကို အသံုးျပဳၿပီး တပ္မေတာ္ကို အာဏာရွင္ေတြက ျပန္အသံုးခ်တတ္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ တရား ဥပေဒ စိုးမိုးေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ဒီျပႆနာေတြရဲ႕ အရင္းအျမစ္ကို စဥ္းစားေဖာ္ထုတ္ၿပီး ေတြးေတာ ဆင္ျခင္ မႈေတြ ျပဳရပါမယ္။ အမွန္နဲ႔အမွားကို ေဖာ္ထုတ္ရပါမယ္။ ဒီေနရာမွာ တရားဥပေဒဆိုတာကိုလဲ ထည့္သြင္းစဥ္းစား ၾကည့္ဖို႔ လိုအပ္လွ ပါတယ္။ ဘယ္လို တရားဥပေဒလဲ။ မတရားမႈေတြကေန ဥပေဒျဖစ္ေနတာလား။ ပုန္ကန္ထႂကြမႈေတြ၊ လူထုတိုက္ပြဲေတြ ဆိုတာက ေကာ ဘာေၾကာင့္ ေပၚထြက္ေနရတာလဲ။ မတရားတဲ့ဥေပေဒကို ပုန္ကန္ေနၾကတာလား၊ တရားတဲ့ဥပေဒကို ပုန္ကန္ေနၾကတာလား ဆိုတာ ဆင္ျခင္မိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ လူထုတိုက္ပြဲေတြျဖစ္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ တပ္မေတာ္သားေတြမွာ အ႐ိုးစြဲေအာင္ ႐ိုက္သြင္းခံထားရတဲ့ အမိန္႔နာခံတတ္မႈနဲ႔ လူသားပီသစြာ စဥ္းစားေတြးေခၚဆင္ျခင္မႈ ႏွစ္ခုအၾကားမွာ ပ႗ိပကၡျဖစ္ရေတာ့တာပါပဲ။ ဒီလြန္ဆြဲပြဲေတြထဲမွာ တခါ တရံမွာ အမိန္႔နာခံတတ္မႈက အႏိုင္ရသြားပါတယ္။ တခါတရံမွာ စဥ္းစားေတြးေခၚဆင္ျခင္မႈက အႏိုင္ရသြားပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြ ကို ေတာ္လွန္ၾကတဲ့ လူထုေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ တပ္မေတာ္က ျပည္သူေတြဘက္ကို ရပ္တည္လိုက္တယ္ဆိုတာမ်ဳိးေတြဟာ စဥ္းစား ေတြးေခၚ ဆင္ျခင္မႈက အႏိုင္ရသြားတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္အမိန္႔ေပးတဲ့အတိုင္း ဦးလည္မသုန္ တာဝန္ေက်ပြန္တယ္ဆိုတာ ကေတာ့ အမိန္႔နာခံမႈက အႏိုင္ရသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အေရးႀကီးဆံုးက ဘယ္ႏွစ္ဘက္ဆိုတာေတြထက္ တာဝန္က တရား ဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာကို စတင္စဥ္းစားမိဖို႔ပါပဲ။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာမွာကလဲ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ အမိန္႔ကိုနာခံမွပဲ တရား ဥပေဒ စိုးမိုးေရး ျဖစ္လာႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျပည္သူလူထုဘက္က ရပ္တည္ၿပီး ျပည္သူ႔ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ အေျမာ္အျမင္ရွိၿပီး၊ ဆင္ျခင္တံုတရားရွိတဲ့ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္က ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာလဲ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးတာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္လို႔ ရတယ္ဆိုတာ စစ္မွန္တဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြ သိရွိေနဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ တပ္မေတာ္ထဲမွာ အခ်ိန္တန္ရင္ လူသားပီသစြာ အေျမာ္အျမင္ရွိရွိ ဆံုးျဖတ္ေရြးခ်ယ္မယ့္ တပ္မေတာ္သားေတြ ရွိတယ္ဆိုတာကိုလဲ သေဘာေပါက္သိ ျမင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြက်င္းပၿပီး၊ စစ္တပ္နဲ႔ ျပည္သူအၾကား သေဘာထားကြဲလြဲမႈ ပံုသ႑ာန္ေတြျဖစ္ေအာင္ ထပ္မံျပဳလုပ္တတ္ၾကပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑တရပ္ကေတာ့ တပ္မေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အေရးပါတဲ့ မူဝါဒေတြမွာ instrument policy အေနနဲ႔ ရွိေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အစိုးရအဖြဲ႔ကမွ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရး၊ စစ္မဟာဗ်ဴဟာအခင္း အက်င္းနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒေတြမွာ တပ္မေတာ္အႀကီးအကဲေတြကို မတိုင္ပင္မညႇိႏႈိင္းပဲ မူဝါဒေတြ မခ်မွတ္ၾကပါဘူး။ ခ်မွတ္လို႔လဲ မရ ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံႀကီးတခုျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာေတာင္ ပင္တဂြန္လို႔ေခၚတဲ့ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ အမ်ဳိးသားလံုျခံဳေရး ေကာင္စီ၊ ကြန္ဂရက္အတြင္းက Armed Services Committee ေတြကတဆင့္ အေမရိကန္တပ္မေတာ္ရဲ႕ ပါဝါက်င့္သံုးလႊမ္းမိုးမႈေတြ ရွိေနတာျဖစ္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံေရးရာေတြအတြက္ insider group ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့အခန္း က႑ေတြရဲ႕ strategic expertise နဲ႔ technical knowledge ေတြကို ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ တခုတည္းေသာ အင္စတီက်ဴးရွင္းႀကီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ ျပည္သူဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ျဖစ္တည္မႈ ႀတိဂံသ႑ာန္ကို ပညာရွင္ေတြက ေဖာ္က်ဴဳး ထားၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ဟာ အစိုးရအဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ ပါဝင္ၿပီး၊ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑သစ္ကို ေတာင္းဆိုေနစရာ မလိုအပ္ ပါဘူး။ သူ႔ဘာသာသူ ဘုရားဒကာမို႔ ဘုရားဒကာႀကီး၊ ရပ္ရြာလူႀကီးလို႔ တေလးတစား သတ္မွတ္ထားတာကို အေနမတတ္၊ အထိုင္ မတတ္နဲ႔ ရြာထဲလွည့္ၿပီး ၾကက္ဝိုင္းလဲ လူႀကီးလုပ္ခ်င္၊ ဖဲဝိုင္းလဲ လူႀကီးလုပ္ခ်င္၊ အရက္ဝိုင္းလဲ လူႀကီးလုပ္ခ်င္၊ ကေလးေတြကစားတဲ့ ေက်ာက္ဒိုးဝိုင္းလဲ ပါလိုက္ခ်င္ခ်င္ လုပ္ေနလို႔ ရွိသမွ်သိကၡာက်ၿပီး ပါေလရာလူႀကီးလို႔ လူအ႐ိုအေသတန္ ကုန္တာေတြ ျဖစ္တတ္ပါ တယ္။ ကိုယ့္အဆင့္နဲ႔ ကိုယ့္ေနရာကို သိဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။ နအဖစစ္အာဏာရွင္ေတြက ေရးဆြဲအတည္ျပဳထားတဲ့ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒဟာ ဆိုရင္ “ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑တြင္ တပ္မေတာ္ပါဝင္ေရး” ဆိုတဲ့ စကားလံုးႀကီးကို သံုးၿပီး တပ္မေတာ္က မူလေနရာယူထားတဲ့ ဘုရားဒကာ၊ ရပ္ရြာလူႀကီး အခန္းက႑ကို ပါေလရာ လူႀကီးက႑ကို ေလွ်ာ့ခ်လိုက္တာသာ ျဖစ္ ပါတယ္။ အစိုးရ၊ ျပည္သူ၊ တပ္မေတာ္ဆိုတဲ့ ႀတိဂံသ႑ာန္ျဖစ္တည္မႈကို ျပယ္ပ်က္ေစၿပီး၊ အစိုးရေနရာမွာ တပ္မေတာ္ကို ေျချဖတ္၊ လက္ျဖတ္ၿပီး ထည့္သြင္းလိုက္ျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအခါမွာ တပ္မေတာ္ရဲ႕ မူလရပ္တည္ခ်က္နဲ႔ ပင္မတာဝန္ေတြလဲပ်က္၊ တပ္မေတာ္နဲ႔ ျပည္သူအၾကား၊ တပ္မေတာ္နဲ႔ အစိုးရအၾကား က အျပန္အလွန္အသိအမွတ္ျပဳမႈနဲ႔ ေလးစားမႈေတြလဲ ပ်က္ျပယ္႐ွဳပ္ေထြးကုန္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး၊ လံုျခံဳေရးအ တြက္ မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ဓာတ္နဲ႔ တပ္မေတာ္ထဲဝင္လာတဲ့ ႏိုင္ငံ့သားေကာင္းရတနာေတြဟာလဲ ကိုယ္ကျပရမွာ မဟုတ္တဲ့ စင္ေပၚမွာ အာ ဏာရွင္ေတြ ႀကိဳးဆြဲတဲ့ ႐ုပ္ေသးေလးအျဖစ္ တက္ကၾကရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပရိသတ္ရဲ႕ ခဲနဲ႔ ေပါက္မႈေတြ၊ တံေထြးနဲ႔ ေထြးမႈေတြ ကို ၾကားထဲကေန ခံၾကရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို႐ုပ္ေသးဘဝေရာက္ၿပီးမွ မိမိနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ပင္မတာဝန္ေတြကို ျပန္ၿပီး တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ျပန္ေတာ့လဲ မိခင္တပ္မေတာ္ႀကီးအတြင္းမွာ ကိုယ္နဲ႔ ေက်ာင္းအတူတူဆင္းခဲ့သူေတြကို အထက္လူႀကီးေတြအေနနဲ႔ ဆက္ ဆံရတာေတြ၊ သေဘာသဘာဝမတူတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္တခုမွာ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ျပန္ညႇိရတာေတြနဲ႔ လူကန္႔လန္႔ေတြဘဝကို က် ေရာက္ၾကရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ တပ္မေတာ္သားေတြ ႏိုင္ငံေရးဝါသနာမပါရဘူး၊ ႏိုင္ငံေရး မလုပ္ရဘူးလို႔ ဆိုလိုေနတာ မဟုတ္ပါ။ ဝါသနာပါရင္ တပ္က ထြက္ၿပီး ႏိုင္ငံေရးသမားဘဝကို အျပည့္အဝခံယူလို႔ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ အၾကား ေရာက္ေနမွာကေတာ့ အျမင္မေတာ္၊ ဆင္ေတာ္နဲ႔ခေလာက္ဆိုသလိုပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ တပ္မေတာ္သား ကိုယ္စားလွယ္ဆို တာကိုက အင္အားျပမႈ အေနအထားတခု ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုေဆြးေႏြးခြင့္၊ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ အေျခခံသေဘာတ ရားေတြ လႊမ္းျခံဳေနတဲ့ ပါလီမန္နဲ႔ သင့္ေလ်ာ္မႈ မရွိပါဘူး။ မအပ္စပ္ပါဘူး။ အင္အားအတူတူညီမွ်ၿပီး အတူတကြ ကစားေနၾကတဲ့ က ေလးေတြအၾကားမွာ ဗလေတာင့္ေတာင့္၊ အင္အားႀကီးႀကီး လူႀကီးတေယာက္ကို ေတြ႔လိုက္ရရင္ ဒီလူႀကီးကို လူ႔အဖြဲ႔အစည္းက ဘယ္ လိုျမင္ပါသလဲ။ ဒီလူႀကီးဟာ က်ပ္မျပည့္တဲ့ လူႀကီးျဖစ္ႏိုင္ဖို႔က ရာခိုင္ႏွဳန္းေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္ မဟုတ္ပါလား။ ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ သားေတြကို ႏိုင္ငံေရးမလုပ္ရဘူးလို႔ ဆိုလိုတာမဟုတ္ေၾကာင္း ဆိုတာျဖစ္ပါတယ္။ က်ပ္မျပည့္တဲ့လူႀကီး မျဖစ္ေစဖို႔ အင္အားအေရခြံ ကိုခြာၿပီး ႐ိုးရွင္းစြာ ႏိုင္ငံေရးကစားကြင္းထဲကို ဝင္လာသင့္ပါတယ္။

ဒါျဖင့္ရင္ နအဖစစ္အုပ္စုေတြဟာ ႐ိုးရွင္းစြာ အရပ္သားပါတီသစ္ေထာင္ၿပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲထဲ ဝင္လာတာမဟုတ္ပဲ ဘာျဖစ္လို႔ ကလိမ္ ကက်စ္ဥာဏ္ေတြသံုးၿပီး ႏိုင္ငံေရးအာဏာရဖို႔ လုပ္ေနၾကရသလဲ ဆိုတာကို စဥ္းစားၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဘာလို႔ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္မႈ မလုပ္ရဲသလဲ။ အေျဖက ရွင္းပါတယ္။ ဆင္ျဖဴရဲ႕မ်က္ႏွာကို ဆင္မည္းက မၾကည့္ဝံ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္ သူလူထုအေပၚ ႐ိုးသားေျဖာင့္မတ္စြာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈမရွိခဲ့ပါဘူး။ မတရားမႈေတြကို ဥပေဒျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြား ေရးဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကိုမလုပ္ဘဲ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ သားစဥ္ေျမးဆက္၊ ေဆြေတာ္မ်ဳိးေတာ္ ေကာင္းစားေရးကိုသာ အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာ့မ်ဳိးဆက္ေတြရဲ႕ ပညာေရးကိုစနစ္တက် အကြက္ခ်ၿပီး ဖ်က္ဆီးထားခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ က်န္း မာေရးကို အေလးမထားတာေၾကာင့္ နအဖလက္ေအာက္မွာ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် မေႂကြသင့္ဘဲ ေႂကြေနရတဲ့ အသက္ပန္းေလးေတြ အမ်ား ႀကီးပါပဲ။ ဒါေတြကို သူတို႔သိေနၾကပါတယ္။ ပါးစပ္ကေနသာ ႏိုင္ငံေတာ္တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကို လုပ္ေပးေနတယ္လို႔ ထြက္ဆိုေနေပ မယ့္ ဒီစကားေတြ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ သူတို႔ကိုသူတို႔ သိေနၾကပါတယ္။ လူဆိုတာက မွန္မွန္ကန္ကန္ လုပ္ေနသူေတြဆိုရင္ ျပတ္ျပတ္ သားသား ဘာကိုမွရင္ဆိုင္ရမွာ မစိုးရိမ္ေပမယ့္ ခုိးေၾကာင္ခိုးဝွက္လုပ္ထားသူေတြက်ေတာ့ အလိမ္ေတြေပၚမွာေၾကာက္ၿပီး ဟိုဖံုး၊ ဒီဖိ လုပ္တာ၊ လူေတြကို မ႐ိုးမသားဆက္ဆံတာေတြ လုပ္တတ္ပါတယ္။ ဘယ္သူကမွ ရန္မရွာပဲနဲ႔ ရန္လိုေနတတ္ပါတယ္။ စိုးရိမ္စိတ္၊ ေၾကာက္ရြံ႕စိတ္၊ တဘက္သားကို မယံုၾကည္စိတ္ေတြနဲ႔ပဲ လူေတြကို ဆက္ဆံတတ္ပါတယ္။

နအဖစစ္အာဏာရွင္ေတြမွာလဲ ဒီလကၡဏာေတြ အမ်ားႀကီး ေတြ႔ရပါတယ္။ သူတို႔ မေကာင္းျပဳခဲ့တဲ့ကံေတြ သူတို႔ဆီ ျပန္လာမွာကို စိုး ရိမ္စိတ္ေတြ၊ သားစဥ္ေျမးဆက္ ေဆြေတာ္မ်ဳိးေတာ္ ေကာင္းစားေရးအတြက္ စုေဆာင္းထားတဲ့ ဥစၥာပစၥည္းေတြနဲ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း ေတြ ဆံုးရွံဳးသြားမွာကို ေၾကာက္ရြံ႕စိတ္ေတြ၊ လူတဦးနဲ႔တဦး အျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိတဲ့ ယဥ္ေက်းတဲ့လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းမွာ မေနဖူးပဲ မုဆိုးဘဝနဲ႔ သားေကာင္လိုက္ပစ္ေနတဲ့ ဘဝမွာပဲ ေနဖူးတာေၾကာင့္ သားေကာင္တလွည့္ျဖစ္လာမွာကို စိုးရြံ႕စိတ္ေတြက သူတို႔ရဲ႕ စိတ္ အစဥ္ေတြကို လႊမ္းမိုးပါေတာ့တယ္။ ဒီအခါမွာ ပါလီမန္ထဲမွာျဖင့္ သူတို႔ရဲ႕ လက္ေအာက္ငယ္သား ႐ုပ္ေသးႀကိဳးဆြဲေလးေတြ ပါေနရင္ ေတာ့ ဒီလိုေၾကာက္လန္႔ရမႈေတြ ေလ်ာ့တန္ေကာင္းပါရဲ႕ဆိုတဲ့ အေတြးေတြနဲ႔ မၾကံေကာင္း၊ မစည္ရာ တပ္မေတာ္ႀကီးတရပ္လံုး သမိုင္း အဆက္ဆက္ သိကၡာက်ေစမယ့္၊ ပါလီမန္ထဲ တပ္မေတာ္သားေတြ သြတ္သြင္းတဲ့ အစီအစဥ္ႀကီးကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ၾကေတာ့ တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔နဲ႔ သူတို႔သားစဥ္ေျမးဆက္ေတြရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အနာဂတ္ႀကီးကို ပံုဖ်က္ဖို႔ႀကိဳးစားေန ၾကသူမ်ားပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။ သူတို႔ရဲ႕ မဟာစီမံကိန္းႀကီးမွာ တပ္မေတာ္ သားေကာင္းရတနာေတြ အသံုးခ်ခံၾကရပါမယ္။

ႏိုင္ငံတကာ အရပ္ရပ္က အဆင့္ျမင့္ တပ္မေတာ္ ေတြဆိုတာက သူ႔အဆင့္အတန္းနဲ႔သူ သီးျခားရပ္တည္ၿပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုရင္ တပ္ မေတာ္သားေတြဟာ မဲေတာင္ေပးခြင့္မရွိပါဘူး။ ဒါမွလဲ ဘက္လိုက္မႈကင္းၿပီး၊ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အေရးအႀကီးဆံုး က႑ျဖစ္တဲ့ ကာကြယ္ ေရးက႑နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးက႑မွာ အျပည့္အဝ အာ႐ံုစိုက္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မွာမို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ကူးေျပာင္းမႈမွာဆိုရင္ အရပ္ဘက္-စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးကို စနစ္တက် ျပန္တည္ေဆာက္ရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ပို ၿပီးေတာင္ သီးျခားရပ္တည္သင့္ပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ မွန္ကန္တဲ့အနာဂတ္ အခန္းက႑အတြက္ အေျမာ္အျမင္ရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္ေတြ ျခယ္လွယ္ပံုသြင္းတာကို လက္မခံပဲ ျပည္သူလူထုနဲ႔ လက္တြဲသင့္ပါတယ္။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ legitimacy

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ေပၚထြက္လာရတဲ့ ေနာက္ထပ္အေၾကာင္းရင္းတခုကေတာ့ legitimacy (တရားဝင္ခြင့္) ကိစၥရပ္ပဲ ျဖစ္ ပါတယ္။ legitimacy ဆိုတာမွာ ျပည္တြင္းနဲ႔ ျပည္ပ ႏွစ္မ်ဳိးရွိပါတယ္။ ျပည္တြင္းတရားဝင္ခြင့္ ရွဳေထာင့္ကေန ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အာ ဏာရွင္ေတြဟာ အာဏာကို ဆုပ္ကိုင္ထားရတာ၊ ကိုယ္လိုရာ ဖန္တီးေဆာင္ရြက္ေနရတာေတြကို အင္မတန္ေပ်ာ္ရႊင္ႏွစ္သက္ၿပီး သာ ယာၾကပါတယ္။ အာဏာနဲ႔ေငြေၾကးဆိုတာ လူေတြရဲ႕စိတ္ေတြကို ၁၈ဝ ဒီဂရီေတာင္ ေျပာင္းလဲပစ္ႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။ လူသားဆိုတာက လဲ ဦးေႏွာက္နဲ႔ စိတ္ခံစားမႈေတြနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ ထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဝမ္းနည္းစရာရွိရင္လဲ ပယ္ပယ္နယ္နယ္ ငိုေႂကြးလိုက္ ရမွ၊ ခံစားလိုက္ရမွ ျဖစ္တတ္သလို သာယာစရာ၊ ဝမ္းသာစရာေတြရွိရင္လဲ အျပတ္အသတ္ကို အရာရာေမ့ၿပီး သေဘာေတြ႔ မေနာေခြ႔ တတ္ၾကတာ မဟုတ္ပါလား။ ဒီေတာ့ အာဏာရွင္ေတြကလဲ လူသားေတြမို႔ အာဏာေတြ၊ အာဏာနဲ႔တြဲလာတဲ့ ေငြေၾကးအရွိန္အဝါေတြ ကို သေဘာေတြ႔လာၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အာဏာကို ဒီအတိုင္းပဲ ဆုပ္ကိုင္ထားမယ္ဆိုရင္ ျပည္တြင္းမွာေကာ၊ ျပည္ပမွာပါ တ ရားဝင္အစိုးရျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို သေဘာေပါက္ၾကပါတယ္။ ဒီအတြက္ ရွဥ့္လဲေလွ်ာက္သာ၊ ပ်ားလဲစြဲသာျဖစ္ေအာင္ လူေသ အေလာင္းကို ေမွာ္သြင္းၿပီး ရွင္ေအာင္လုပ္ထားတဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာေတာ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သ ရဲႀကီးၿပီး သဘက္ျဖစ္သြားရင္ မႏိုင္မွာစိုးတဲ့အတြက္ ထိန္းညႇိေရး၊ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားေတြကိုလဲ စီမံထည့္သြင္းၾကရျပန္ပါတယ္။ ႐ုပ္ ေသးႀကိဳးဆြဲျဖစ္ဖို႔အတြက္ စစ္ဗိုလ္တမတ္သားလဲ ထည့္ရ၊ အက်ဳိးေမွ်ာ္လို႔ ေညာင္ေရေလာင္းေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြကိုလဲ အတင္းေရြးေကာက္ပြဲဝင္ခိုင္းရ၊ တပ္မေတာ္သားေတြက ျပည္သူေတြနဲ႔ေပါင္းသြားမွာ စိုးရိမ္ရေသးတဲ့အတြက္ တျခားေမြးထားတဲ့ ရပ္ ကြက္ထဲက လူမိုက္၊ လူေတ ေမြးစားသားေလးေတြကိုလဲ ခ်ီးေျမႇာက္ရ၊ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ စည္း႐ံုးခိုင္းရ၊ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ဖို႔ ဆု ေတာ္လာဘ္ေတာ္ေတြေပးရ၊ ကိုယ့္ပညာနဲ႔ကိုယ္ တကမၻာလံုးဘယ္မွာေနေန တင့္တင့္တယ္တယ္ ေအးေအးလူလူေနႏိုင္ေပမယ့္ ေျမႇာက္ပင့္ ခိုင္းစားခံရတာကိုမွ ဂုဏ္ယူခ်င္ေနၾကတဲ့ ပညာရွင္တပိုင္း၊ ဗ်ဴ႐ိုကရက္ေပါက္စတပိုင္းေတြကို ေျမႇာက္ပင့္ေပးၿပီး ေရြး ေကာက္ပြဲကို လူေတြေထာက္ခံခ်င္လာေအာင္ ေျပာခိုင္း၊ ဆိုခိုင္းရနဲ႔ ျဖစ္ေနေတာ့တာပါပဲ။

ဒါေတြက ျမန္မာျပည္က အာဏာရွင္ေတြတင္မဟုတ္ပါဘူး။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ၊ အာရွအလယ္ပိုင္းေဒသ၊ အာဖရိကေဒသနဲ႔ လက္တင္အေမရိက ႏိုင္ငံမ်ားစြာက အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ဒီလိုလကၡဏာရပ္ေတြ အမ်ားႀကီး ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေရြးေကာက္ ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရမွာ ကိုယ့္ဘက္ေတာ္သားေတြ အမ်ားအျပားပါဝင္လာေအာင္ နည္းမ်ဳိးစံုနဲ႔ ႀကိဳးပမ္းယူတတ္ၾကတာ အာဏာရွင္ တိုင္းလိုလိုပါ။ ဒါမွလဲ သူတို႔ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ စိတ္ေအးရမွာ ျဖစ္လို႔ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာျပည္အာဏာရွင္လို ႐ုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ ဖြဲ႔စည္းပံုဥပေဒထဲ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ အခ်က္ေတြ ဆြဲထည့္ၿပီး၊ မဲမခိုးရပဲ ပါလီမန္ထဲ လူေရာက္ေအာင္လုပ္တဲ့ အာဏာရွင္ေတြေတာ့ ကမၻာမွာ ရွာမွရွားပါပဲ။ ျမန္မာေတြမွာ ကမၻာတဝွမ္းက လူေတြနဲ႔မတူတဲ့ ထူးျခားဆန္းက်ယ္ အရည္အခ်င္းတခ်ဳိ႕ ရွိတတ္ပါတယ္။

ဒီအထဲမွာ သူခိုးက လူျပန္ဟစ္တတ္တဲ့ အရည္အခ်င္းဟာ လူသိရွင္ၾကား နာမည္ေက်ာ္ၾကားတဲ့ အရည္အခ်င္းတရပ္အေနနဲ႔ ပါပါ တယ္။ နအဖစစ္အုပ္စုကလဲ ဒီအရည္အခ်င္းနဲ႔ အင္မတန္ျပည့္မွီပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္က ျပည္သူ႔အာဏာကို ေၾကာင္ေတာင္ဝင္ႏွိဳက္ ထားေပမယ့္ အာဏာကို ျပည္သူ႔ဆီကသာ သက္ဆင္းေစဖို႔ ေတာင္းဆိုေနၾကသူေတြ က်ျပန္ေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ခိုင္ျမဲေရးကို ေႏွာင့္ယွက္ဖ်က္ဆီးသူမ်ားလို႔ သမုတ္ျပန္ပါတယ္။ လင္ေယာက်္ားႀကီး ငုတ္တုတ္ရွိေနတဲ့ မိန္းမတေယာက္ကို ေၾကာင္ေတာင္ဝင္ႏွိဳက္ၿပီး၊ လင္ေယာက်္ားႀကီးကို သူခိုးပါ စြပ္စြဲ တာမ်ဳိးနဲ႔ တူပါတယ္။ ၾကမ္းပိုးက လိပ္ျဖစ္ေအာင္ တတ္ႏိုင္ပါေပ့လို႔ ဆို ရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဒီေလာက္ေတာင္ ေျဗာင္ႀကီး ေၾကာင္ေတာင္ႏွိဳက္ေနတာဆိုေတာ့ နအဖ စစ္အုပ္စုဟာ ျပည္တြင္းတရား ဝင္ခြင့္ (domestic legitimacy) ကို ဒီေလာက္အထိ အေလးထား႐ံု မေပၚပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ရင္ ၿပီးေရာေလာက္သာ သေဘာ ထားပါတယ္။

နအဖစစ္အုပ္စု အမွန္တကယ္ဦးတည္တာက international legitimacy ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တနည္းဆိုရရင္ political liberalization နည္းလမ္းကေန legitimacy ရလာမယ့္ အခြင့္အေရးေတြကို မ်က္စပစ္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Levitsky နဲ႔ Way တို႔က စစ္ေအးကာလေႏွာင္းပိုင္းမွာ Political liberalization နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အေနာက္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အသံုးစရိတ္ေတြ ျမင့္တက္လာ တယ္ဆိုတာကို သံုးသပ္တင္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက အာဏာရွင္အစိုးရတခ်ဳိ႕ကို liberalization လုပ္ရင္ ရလာႏိုင္မယ့္ စီးပြားေရး၊ ကုန္သြယ္ေရး၊ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈဆိုင္ရာ အက်ဳိးေက်းဇူးေတြကို ေဖာ္ျပၿပီး ဆြဲေဆာင္သိမ္းသြင္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အ ေၾကာင္း အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ကနဦးဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမႈ (Initial Democratization) မစတင္ႏိုင္ေသးတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ Political liberalization ကေန တဆင့္ ဒီမိုကေရစီ အျမစ္တြယ္ရွင္သန္ခိုင္မာမႈ (democratic consolidation) ကိုတက္လွမ္းႏိုင္မလား ဆိုတာ ကို အေနာက္အုပ္စု ႏိုင္ငံႀကီးေတြက စဥ္းစားလာၾကတာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီလိုစဥ္းစားလာမႈေတြရွိတဲ့အခါ မူလက ကနဦးဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမႈကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြကို Political liberalization လမ္းေၾကာင္းေပၚေရာက္ေအာင္ နည္းမ်ဳိးစံုနဲ႔ တြန္းပို႔တာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။

ဒီနည္းလမ္းေတြထဲမွာ အေတြးအေခၚနည္းလမ္းနဲ႔ ေငြေၾကး incentives နည္းလမ္းေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ “ဘာပါလီမန္မွ မရွိတာထက္စာ ရင္ စစ္ဗိုလ္တမတ္သား ပါလီမန္ကလဲ ေကာင္းတာပဲ”၊ “ႏိုင္ငံေရးဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတာကို လုပ္ရတာ”၊ “ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ပဲ သြားသြား၊ democratic consolidation ကသာ အဓိကျဖစ္တာမို႔ Initial democratization ထဲက အသံုးအႏွဳန္းေတြျဖစ္တဲ့ လူထုတိုက္ပြဲတို႔၊ ေတာ္လွန္ေရးတို႔၊ ပါဝါရွယ္ယာၾကားျဖတ္အစိုးရတို႔ စတဲ့စကားလံုးေတြကိုမသံုးေတာ့ပဲ ေနာက္ဆံုးပန္းတိုင္ျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးကိုပဲေျပာၾက”၊ “မလြဲမသာေလွ်ာက္ရမယ့္ လမ္းကိုပဲ လိုက္ေလွ်ာက္ၿပီး ပါလီမန္ထဲမွာပဲ တိုက္ပြဲဝင္တာေကာင္းတယ္” စတဲ့ စကားလံုးေတြ၊ အေတြးအေခၚေတြဟာ political liberalization လမ္းေၾကာင္းကို အေျခတည္ၿပီး ထြက္ေပၚလာတာေတြပဲ ျဖစ္ပါ တယ္။

တၿပိဳင္နက္တည္းမွာ ဒီလမ္းေၾကာင္းခိုင္မာသြားဖို႔အတြက္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို သက္ဆိုင္ရာအန္ဂ်ီအိုေတြ၊ ႏိုင္ငံေတြကတဆင့္ ေရြး ေကာက္ပြဲဝင္ဖို႔ လႈံ႔ေဆာ္တာေတြ၊ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးရင္ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈ ရပ္ဆိုင္းမယ္ဆိုတာေတြ၊ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံတဲ့ ကင္ပိန္းေတြနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ လိုအပ္တဲ့သင္တန္းေတြ က်င္းပေပးႏိုင္ဖို႔ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့တာေတြ လုပ္ၾက တာေတာ့တာပါပဲ။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ အာဏာရွင္ကိုလဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပဖို႔အတြက္ ကုန္သြယ္ေရး၊ စီးပြားေရးအက်ဳိးအျမတ္ ေတြနဲ႔ မက္လံုးေပးပါတယ္။ ဒါက အေနာက္ႏိုင္ငံေတြ initial democratization ကေန democratic consolidation ကို သြားတဲ့ လမ္း ေၾကာင္းကို မေထာက္္ခံေတာ့ပဲ Political liberalization ကေန democratic consolidation ကိုသြားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို ခင္းေပးတဲ့ အခါ လုပ္ေလ့လုပ္ထရွိတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လဲ ဒီလိုလမ္းခင္းေပးမႈေတြဟာ ေအာင္ျမင္မႈနည္းပါးၿပီး၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကတဆင့္ အာဏာရွင္အင္စတီး က်ဴးရွင္းေတြ ပိုမိုခိုင္မာေတာင့္တင္းလာေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးလိုက္သလိုသာ ျဖစ္သြားတယ္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေရး သားလာၾကပါတယ္။ Political liberalization ျဖစ္လာေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီအျမစ္တြယ္ခိုင္မာမႈကို ဆက္ၿပီး အေကာင္အထည္ မေဖာ္ ႏိုင္ေတာ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ကမၻာေပၚမွာ အမ်ားအျပားျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ international legitimacy နဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ဳိးအျမတ္ေတြ ရလာႏိုင္တာေၾကာင့္ အာဏာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို လုပ္ခ်င္ေနၾကတာ ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုဆက္လက္ၿပီး ဒီလို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြရဲ႕ ေနာက္ပိုင္းကာလမွာ ေပၚထြက္လာႏိုင္မယ့္ ျမန္မာျပည္ အ နာဂတ္ အေျခအေနကို ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

ျမန္မာျပည္အနာဂတ္

ဒီလိုနဲ႔ အတိုက္အခံအင္အားစုမ်ားၿပိဳကြဲေရး၊ စစ္တပ္ကို အသံုးခ်ၿပီး စစ္အာဏာရွင္မ်ားရဲ႕ အနာဂတ္ ေကာင္းစားေရး၊ legitimacy ရရွိ ေရးေတြကို ရည္ရြယ္ၿပီး ထြက္ေပၚလာတဲ့ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျချပဳ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႀကီး ၿပီးဆံုးသြားတဲ့အခါ အနာဂတ္ျမန္မာ ျပည္မွာ ဘာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္သလဲ ဆိုတာကို တြက္ဆၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာတဲ့အခါ အာဏာာရွင္ေတြကို ဆန္႔က်င္ေနတဲ့ အတိုက္အခံအင္အားစုေတြအၾကားမွာ အက္ေၾကာင္းေတြ ျဖစ္မယ္၊ အဖြဲ႔ေတြ ၿပိဳကြဲမယ္၊ တဦးနဲ႔တဦး မယံုၾကည္မႈေတြ ျဖစ္မယ္ဆိုတာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ အမွန္တရားတရပ္ တရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာမွ အေနာက္အုပ္စုက political liberalization လမ္းေၾကာင္းကိုပဲ ဦးစားေပးလာတဲ့အခါ အတိုက္အ ခံအင္အားစုေတြအၾကားမွာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ပ်က္သုဥ္းေရး၊ လူထုတိုက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြကို စကားဟဟေတာင္ မေျပာရဲ ေတာ့ပဲ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမႈရဲ႕ တစိတ္တပိုင္းအျဖစ္ လက္ခံ ေရးဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြကပဲ ေပၚထြက္လာမယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြ ဆန္းစစ္ထားၾကတာကလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတဲ့ အမွန္တရားတရပ္ပဲ ျဖစ္ ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုဆိုလိုက္တာနဲ႔ပဲ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ေရးဆိုတဲ့ လမ္းစဥ္ႀကီးက လူထုထဲကေန ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာလား ဆိုတာကေတာ့ လံုးဝ မဟုတ္ပါဘူး။

“မတရားမႈသည္ ဥပေဒျဖစ္လာေသာအခါ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ျခင္းသည္ တာဝန္တရပ္ျဖစ္သည္” တဲ့။

ဒါဟာ ကမၻာတဝွမ္းက လူထုေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ လက္ကိုင္စြဲခဲ့တဲ့ ဥပေဒသ တရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဖိႏိွပ္မႈဆိုတာ ရွိေနသေရြ႕ ပုန္ကန္ထ ႂကြမႈေတြ ဆိုတာကလဲ ရွိေနစျမဲပါပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုတရပ္ ၿပိဳလဲက်တာနဲ႔ အင္အားစုအသစ္ေတြကလဲ ထြက္ေပၚလာစျမဲပါ ပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ေတြမွာ ေဝဝါးမႈရွိလာတာနဲ႔ ျပတ္သားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္သစ္ေတြက ေပၚေပါက္လာစျမဲပါပဲ။ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳဖို႔ လူထုက ေရြးခ်ယ္ထားသူေတြဟာ လူထုကို ကိုယ္စားမျပဳေတာ့တာနဲ႔ လူထုက လက္မခံေတာ့ပါဘူး။ အာဏာဆိုတာ ျပည္သူ႔ဆီကပဲ သက္ဆင္းပါတယ္။ ျပည္သူလူထုဟာ သမိုင္းအဆက္ဆက္မွာ တာဝန္ေက်ခဲ့တယ္။ မတရားမႈကို ေခါင္းငံု႕မခံဘူး။ ဒါေတြကို ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕ ဆန္႔က်င္ေရး သမိုင္းတေလွ်ာက္မွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။

၁၉၂ဝ ကာလေတြမွာ ဂ်ီစီဘီေအ ေပၚေပါက္လာတယ္။ လူထုလႈပ္ရွားမႈႀကီးရဲ႕ တပ္ဦးအဖြဲ႔ႀကီးအျဖစ္ လူထုက အားေပးခဲ့ၾကတယ္။ မ ၾကာပါဘူး။ ၁၉၂၂ ေရာက္ေတာ့ ဒိုင္အာခီအုပ္ခ်ဳပ္ေရး စကားလံုးေလးနဲ႔ နယ္ခ်ဲ႕အာဏာရွင္က မ်က္စပစ္လိုက္တာနဲ႔ ဂ်ီစီဘီေအလဲ ႏွစ္ ျခမ္းကြဲပါေလေရာ။ ၁၉၂၉ လဲ ေရာက္ေရာ ဂ်ီစီဘီေအ အသင္းႀကီး ေလးစိပ္ေလာက္ ကြဲေနခဲ့ၿပီ။ ႏိုင္ငံေရးဒိတ္ဒိတ္ၾကဲ ေခါင္းေဆာင္ ႀကီးေတြ လူထုမ်က္ႏွာကို မၾကည့္ၾကပဲ အာဏာေနာက္၊ ဥစၥာဓနေနာက္ တေကာက္ေကာက္လိုက္ၿပီး အာဏာအေဝမတည့္ၾကနဲ႔ အ မတ္ႏြံနစ္လိုက္ၾကပံုမ်ား လူၾကားမေကာင္း၊ သူၾကားမေကာင္း။ ဆရာႀကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိဳင္းကေတာင္ “ေတာင္က်ေရႏြားႏွစ္ ေကာင္ မဝသလိုပ၊ ေမာင္ဘေဘ ငါးေထာင္ မရေသာ္ေၾကာင့္” လို႔ စာခ်ိဳးေရးရတဲ့အထိကို ေရြးေကာက္ပြဲႏြံ၊ အမတ္ႏြံနစ္ၿပီး အာဏာ ေနာက္၊ ဥစၥာေနာက္ လိုက္ခဲ့ၾကတာကလား။ ဒီအခ်ိန္မွာ လူထုဘာလုပ္ခဲ့ၾကသလဲ။ အမ်ဳိးသားလြတ္ေျမာက္ေရး၊ လံုးဝလြတ္လပ္ေရး ကို ေတာင္းဆိုခဲ့တဲ့ သခင္ဘေသာင္းဦးေဆာင္တဲ့ တို႔ဗမာ အစည္းအ႐ံုးႀကီးကို အားရပါးရ ဝိုင္းဝန္းေထာက္ခံခဲ့ၾကပါေရာလား။ ဒိုင္အာ ခီအမတ္ေတြ ပါလီမန္ထဲဝင္ၿပီး နယ္ခ်ဲ႕ေတြေျပာသမွ် ေခါင္းေပါင္းစတလူလူနဲ႔ ေခါင္းေတာ္ညိမ့္ေနၾကခ်ိန္မွာ “ကမၻာမေၾက၊ ဗမာတ ေတြ၊ ဒါ-ဒို႕ေျပ၊ ဒါ-ဒို႕ေျမ၊ ဒါ ငါတို႔ေျပ” ဆိုတဲ့ သီခ်င္းေတြက ေတာေရာၿမိဳ႕ပါ မက်န္ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနခဲ့ၿပီ။ လံုးဝလြတ္လပ္ေရး ေတာင္းဆိုသံ ေတြက ပါလီမန္နဲ႔ နယ္ခ်ဲ႕ အာဏာရွင္အသိုင္းအဝိုင္းကလြဲရင္ လူတိုင္းရဲ႕ ပါးစပ္ဖ်ားမွာ စြဲထင္ေနခဲ့ၿပီ။

လူထုရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳသူေတြဆိုတာ လူထုရဲ႕ မ်က္ႏွာကို ဖတ္တတ္ရမယ္၊ လူထုရဲ႕ ႏွလံုးသားထဲက စကား သံေတြကို နားေထာင္တတ္ရမယ္၊ လူထုရဲ႕ မ်က္လံုးကက်လာတဲ့ မ်က္ရည္ေတြကို ခံစားတတ္ရမယ္။ ဒါေတြကို ေသြဖယ္ၿပီး လူထုက သာ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္တာကို လက္ခံရမယ္ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚေတြ လူထုကိုယ္စားျပဳသူေတြရဲ႕ စိတ္ထဲေရာက္ လာ တာနဲ႔႔ တၿပိဳင္နက္ သူတို႔နဲ႔ လူထုႀကီး ကြဲကြာသြားၿပီဆိုတာ အေသအခ်ာပဲ။

အာဏာရွင္ေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ မက်င္းပခင္မွာ elite management ဆိုတဲ့ ေရေပၚဆီ လူတန္းစား စီမံခန္႔ခြဲမႈကို ကနဦး လုပ္ၾကတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ေလ့လာေတြ႔ရွိခဲ့ၾကတယ္။ အဓိကကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္ေနသူေတြ၊ ေခါင္းေဆာင္ေတြကို သူ တို႔ရဲ႕ စီမံကိန္းထဲ ေရာက္ေအာင္ ရာထူးအာဏာ၊ ဥစၥာဓန၊ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသာ အေတြးအေခၚေတြနဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္ၿပီး က်ံဳးသြင္းျခင္းပါ။ ဒီလို လုပ္လာတဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံေရးဒိတ္ဒိတ္ၾကဲေခါင္းေဆာင္ႀကီးေတြကေတာင္ လက္ခံလိုက္ၿပီဆိုတဲ့ သတင္းစကားကို လူထုထဲ ျဖန္႔လိုက္ တာနဲ႔ လူထုရဲ႕ အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ေရးစိတ္ေတြ ေလ်ာ့ပါးသြားမယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ အာဏာရွင္နဲ႔ ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြပဲ အနာဂတ္ႏိုင္ငံေရးကံၾကမၼာကို ဆံုးျဖတ္မယ္။ ဒါကို လူထုက လက္ခံရမယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးပါ။ ဒီလိုအေျခအ ေနမ်ဳိးေတြ ေပၚလြင္ေစဖို႔အတြက္ elite democratization process နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆာင္းပါးေတြ၊ ေဟာေျပာပြဲေတြ၊ အစည္းအေဝး ေတြက ဟန္ခ်က္ညီ ထြက္ေပၚရပါတယ္။ ဒါကို အခ်ဳိ႕ကလဲ ေဘာလံုးပြဲနဲ႔ ဥပမာေပးတတ္ၾကပါေသးတယ္။ လူထုက ပြဲၾကည့္ပရိသတ္ သာျဖစ္တယ္။ တကယ္အရွံဳး၊ အႏိုင္၊ သေရက်တာေတြက ကြင္းထဲက ေဘာလံုးသမားေတြနဲ႔ ဆိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးပါ။

ဒါေပမယ့္ ျပည္သူလူထုဟာ ေဘာလံုးပြဲကို သက္ေတာင့္သက္တာ ထိုင္ၾကည့္ေနရတဲ့ ပရိသတ္မဟုတ္ဘူး။ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ ေရး ကာလတေလွ်ာက္လံုးမွာ ျပည္သူလူုထုတရပ္လံုးရဲ႕ ေသြးေတြ၊ ေခ်ြးေတြ၊ ႏွလံုးေသြးစက္ေတြ ရင္းထားရတာ။ ႏွစ္ရွည္ေထာင္ဒဏ္ က်တဲ့ ဖခင္တေယာက္ကို တေန႔ေတြ႔ရမွာပဲလို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနတဲ့ ကေလးငယ္ေလးတေယာက္ရဲ႕ ခံစားခ်က္၊ သမီးငယ္ေလး မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္ခံရလို႔ ႏွလံုးကြဲေအာင္ခံစားေနရတဲ့ မိအို၊ ဖအိုေတြရဲ႕ ငိုေႂကြးေနတဲ့ ႏွလံုးသား၊ ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ လင္ေယာက်္ားေတြ၊ ဇနီး သည္ေတြ၊ ခ်စ္သူေတြကို ေမွ်ာ္လင့္ရင္း က်ဆင္းေနတဲ့ ဇနီးမယားေတြ၊ လင္ေယာက်္ားေတြ၊ ခ်စ္ၾကင္နာသူေတြရဲ႕ မ်က္ရည္စက္ေတြ၊ ေဆး႐ံုေပၚမွာ ေဆးဝါးဝယ္ဖို႔ မတတ္ႏိုင္လို႔ မေသသင့္ဘဲေသရတဲ့ အေမ့အေလာင္းကို ဖက္ၿပီး ငိုင္ေနရတဲ့ သားသမီးေတြရဲ႕ အသက္ မဲ့မ်က္ႏွာ၊ ဆာေလာင္ၿပီး ငိုေႂကြးေနတဲ့ ကေလးငယ္ေလးကို အဆာေျပေကၽြးစရာ ဘာမွ မရွိလို႔ အံႀကိတ္ရင္း ခံစားေနရတဲ့ ဖခင္တ ေယာက္ရဲ႕ လက္သီးဆုပ္၊ ရြယ္တူေက်ာင္းတက္ေနတဲ့ ကေလးေတြကို ေငးၾကည့္ရင္း ဝမ္းနည္းေနတဲ့ လမ္းေဘးက သူေတာင္းစားက ေလးငယ္ေလးရဲ႕ ရင္ထဲက စကားသံေတြ၊ မ်က္စိေရွ႕မွာ ကိုယ္ကိုးကြယ္တဲ့ သံဃာေတာ္ေတြကို ႐ိုက္ႏွက္သတ္ျဖတ္ေနတာကို ျမင္ ထားရတဲ့ လူထုရဲ႕ နာက်ည္းမႈေတြ။

ဒါေတြဟာ “လူထုႀကီးေရ။ ခင္ဗ်ားတို႔ အားလံုးကို ေမ့ထားလိုက္ၾကေတာ့။ က်ဳပ္တို႔က အားလံုးကို သင္ပုန္းေခ်ၿပီး အမ်ဳိးသားသင့္ျမတ္ ေရးပဲလုပ္မယ္” လို႔ စကားေလးတခြန္းေျပာလိုက္တာနဲ႔ ၿပီးဆံုးသြားမယ့္ အရာေတြ မဟုတ္ဘူး။ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး တ ကယ္ျဖစ္သြားဖို႔ဆိုတာ ပါလီမန္ထဲ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ ေရာက္သြား႐ံု၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ ၿပီးသြား႐ံုေလာက္နဲ႔ ျဖစ္လာ ႏိုင္တဲ့ အရာမဟုတ္ဘူး။ ျဖစ္ၿပီးသြားခဲ့တဲ့ အမွန္တရားေတြ၊ တာဝန္ရွိသူေတြကို လူထုအၾကားမွာ ေဖာ္ထုတ္ျပရမယ္။ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ခဲ့ သူေတြဟာ လူထုကို ဝန္ခ်ေတာင္းပန္ရမယ္။ စနစ္ရဲ႕ ဆိုးက်ဳိးေတြကို စနစ္ရဲ႕သားေကာင္ေတြက နားလည္ခြင့္လႊတ္မႈရွိလာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္ရမယ္။ ေတာင္အာဖရိကမွာ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္နဲ႔ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈ စတင္ၿပီးေတာ့မွ အမွန္တ ရားႏွင့္ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးေကာ္မရွင္ (Truth and Reconciliation Commission) ဆိုတာ ထြက္ေပၚလာတာျဖစ္တယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီေကာ္မရွင္က ၾကားျဖတ္ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (interim constitution) ရဲ႕ final clause ျဖစ္တဲ့ “ျပစ္ဒဏ္ေပးတာ မဟုတ္ေပမယ့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ခဲ့တယ္ဆိုတာကို သိနားလည္မႈ လိုအပ္တယ္။ လက္စားေခ်ဖို႔ မဟုတ္ေပမယ့္ မွားယြင္းမႈအတြက္ ဝန္ခ်ေတာင္းပန္တာ၊ ေလ်ာ္ေၾကးေပးတာေတြ ျပဳလုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္“ ဆိုတဲ့ အခ်က္အေပၚမွာ မူတည္ထြက္ေပၚလာတာျဖစ္ပါတယ္။

အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ကာလေတြမွာ လူထုရဲ႕ စိတ္အနာေတြကို ကုစားဖို႔ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးဆိုတာ ေတာင္းဆိုေနရတဲ့ စကားလံုး မဟုတ္ဘူး။ လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ အလုပ္ပဲ ျဖစ္တယ္။ ပ႗ိပကၡေတြၿပီးဆံုးၿပီးမွ ေဖာ္ေဆာင္ရတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္တယ္။ နအဖကို ေတာင္းဆိုရေအာင္ နအဖေရးဆြဲအတည္ျပဳထား တဲ့ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ ဒီလိုျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စာပိုဒ္တပိုဒ္တေလ၊ လိုက္ေလ်ာမႈတစံုတရာမ်ား ရွိေန တာမွ မဟုတ္ေသးတာကလား။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ အတိတ္ကိုေမ့လိုက္ဖို႔၊ သင္ပုန္းေခ်ဖို႔၊ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ဖို႔ ဆိုတာက ဘာနဲ႔ သြားတူသလဲဆိုရင္ နယ္ခ်ဲ႕ေခတ္တုန္းက ေက်းရြာသူေလးကို ၿမိဳ႕ပိုင္သားက ေစာ္ကားလိုက္တဲ့အခါ သူႀကီးက ၾကားဝင္ၿပီး “ငါက ရြာ အႀကီးအကဲအေနနဲ႔ ဆံုးျဖတ္ေပးမယ္။ ၿပီးတာေတြလဲ ေမ့လိုက္ၾကေတာ့။ မဟုတ္ရင္ နင္ကလဲ မိန္းကေလးဆိုေတာ့ ရပ္ေက်ာ္ရြာ ေက်ာ္ျဖစ္ၿပီး သိကၡာက်မယ္။ ဟိုဘက္ကလဲ ၿမိဳ႕ပိုင္သား။ အာဏာရွိတဲ့မင္းေတြ။ ဖက္ၿပိဳင္ဖို႔ မႀကိဳးစားပါနဲ႔” လို႔ ေျပာေနတာနဲ႔ တူတယ္။ အဲဒီလို ဆိုလိုက္တာနဲ႔ ရြာလူထုက ျမိဳ႕ပိုင္သားရဲ႕ ျပစ္မႈကို ေက်နပ္သြားေရာတဲ့လား။ မေက်နပ္တဲ့အျပင္ နယ္ခ်ဲ႕ရဲ႕ ဖိႏွိပ္ေစာ္ကား မႈေတြကို ပိုၿပီး ျမင္လာၾကေတာ့တာပါပဲ။ သူႀကီးကိုက်ေတာ့ ဘယ္လိုအမည္တပ္ပါသတဲ့လဲ။ “နယ္ခ်ဲ႕အလိုေတာ္ရိ” လို႔ အမည္တပ္ ပါတယ္။

မ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာလဲ ဒီအတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြက အမ်ဳိးသားသင့္ျမတ္ေရးကို အသာထားလို႔ စစ္ကၽြန္စနစ္ ရွင္သန္ ခိုင္မာေရး၊ အာဏာရွင္သားစဥ္ေျမးဆက္ ေကာင္းစားေရးေတြအတြက္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို သူတို႔စိတ္ႀကိဳက္ ေရးဆြဲၿပီးမွ မဲလိမ္၊ မဲခိုးၿပီး အတည္ျပဳထားတာ ျဖစ္တယ္။ စကားကမ္းလွမ္းမႈ၊ လိုက္ေလ်ာမႈေလးေတြ ဆိုတာက သူတို႔ဘက္က ပိုင္ၿပီဆိုေတာ့မွ elite management process ျဖစ္တဲ့ ေရေပၚဆီႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ၊ အာဏာရွင္အလိုက် အေတြးအေခၚ ႏြံထဲေတြ က်ံဳးသြင္းယူတဲ့ စီမံခန္႔ခြဲေရးျဖစ္စဥ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတာပဲျဖစ္တယ္။ ဒါကို မျမင္ပဲ “ေမာင္ေမာင္ေခၚတိုင္း ဗ်ာ လိုက္ထူး” လို႔ကေတာ့ “အာဏာရွင္အလိုေတာ္ရိ” ဆိုတဲ့ ဆိုင္းဘုတ္ကို လူထုက လည္ပင္းမွာ စြပ္ေပးလာၾကမွာပဲ ျဖစ္တယ္။ စစ္မွန္ တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ စစ္မွန္တဲ့ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးေတြ မဟုတ္တာေၾကာင့္ လူထုနဲ႔အတူလက္တြဲ ၿပီး အာဏာရွင္ကို ဆန္႔က်င္ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကလဲ စဥ္ဆက္မျပတ္ဆက္ထြက္ေနဦးမွာ အေသအခ်ာပဲ။ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ ေရေပၚဆီ ႏိုင္ငံေရးအသိုင္းအဝိုင္းေတြကို လူထုနဲ႔ ခြဲထုတ္ၿပီး ရာထူးအာဏာ၊ ဥစၥာႏြံထဲ ႏွစ္လိုက္တာနဲ႔ ႏြံထဲမွာ အနစ္မခံၾကတဲ့ စစ္မွန္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြနဲ႔ ျပည္သူလူထုနဲ႔ဟာ ပိုၿပီး ပူးေပါင္းမိလာၾကမွာပဲျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ ကာလေတြမွာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ေရးစိတ္ဓာတ္ကေတာ့ ရွိေနဦးမွာပဲျဖစ္သလို၊ ေတာ္လွန္ ေရး လႈပ္ရွားမႈေတြကလဲ ရွိေနဦးမွာပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္တယ္။

အာဏာရွင္ေတြဟာ ပင္မေဒါက္တိုင္ႀကီးျဖစ္တဲ့ စစ္တပ္ေဒါက္တိုင္ၿပိဳလဲမႈကို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပၿပီး ထိန္းသိမ္း ေျဖရွင္းေလ့ရွိတယ္လို႔ ေရွ႕ပိုင္းမွာ ဆိုခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ စစ္တပ္ဟာ ျပည္သူနဲ႔ ပူးေပါင္းသြားခ်ိန္မွာ စစ္တပ္ေဒါက္တိုင္ ၿပိဳလဲပါတယ္။ နအဖစစ္အာဏာရွင္ေတြက ပါလီမန္ထဲကို စစ္ဗိုလ္အမတ္ေတြ ထည့္လိုက္တာဟာ ျမားတစင္းထဲနဲ႔ ဌက္ႏွစ္ေကာင္ ပစ္ခ်လိုက္တာပါ။ အာဏာဆိုတာ လူေတြရဲ႕ သည္းေျခႀကိဳက္ျဖစ္တာေၾကာင့္ တပ္တြင္းမွာလဲ အာဏာရူး၊ အမတ္ရူးေတြရဲ႕ အၿပိဳင္အဆိုင္ေတြ ေပၚလာ ၾကဦးမွာပါ။ တခါ စစ္ဗိုလ္အမတ္ေတြ တပ္ထဲျပန္ေရာက္လာတဲ့အခါမွာလဲ အမတ္မဟုတ္ခဲ့ဖူးတဲ့ စစ္ဗိုလ္ေတြနဲ႔ တပ္ထဲမွာ သေဘာ ထားအကြဲေလးေတြ ျဖစ္ၾကဦးမွာပါ။ ဒီလိုအခ်ိန္ေလးေတြမွာ အမတ္႐ူးတဲ့ ဗိုလ္ကလဲ အမတ္ျဖစ္ဖို႔ တပ္မေတာ္အႀကီးအကဲႀကီးေတြကို ကပ္ရ၊ ဖားရ ျဖစ္ၾကမယ္။ တပ္တြင္းမွာလဲ သေဘာထားအကြဲေလးေတြနဲ႔ တပ္မေတာ္တြင္းစည္းလံုးညီညြတ္ေရး ဖ႐ိုဖရဲေတြျဖစ္မယ္။ ရာထူး၊ အာဏာေတြမွာ ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ သာယာၾကမယ္။ ေအာက္ေျခက တပ္သားေတြနဲ႔ အရာရွိေတြအၾကားမွာ ကြာဟမႈ သိပ္ႀကီး မယ္။ ရာထူးအာဏာစည္းစိမ္ေတြေၾကာင့္ ျပည္သူဘက္က ရပ္တည္တဲ့တပ္မေတာ္ျဖစ္လာဖို႔ ရာခုိင္ႏွဳန္းက ေတာ္ေတာ္နည္းသြားပါ မယ္။ တပ္ခ်ဳပ္ႀကီးအလုိက် တပ္မေတာ္သာ ျဖစ္ေနပါမယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ တပ္မေတာ္က သူ႔အလုပ္ကို သူမလုပ္ပဲ ႏိုင္ငံေရးအာ ဏာမွာ ကန္႔လန္႔ကန္႔လန္႔ ဝင္လုပ္ေနေတာ့ ျပည္သူေတြက မ်က္မုန္းက်ဳိးၾကပါမယ္။ ျပည္သူနဲ႔ စစ္တပ္ၾကား ဘယ္လိုမွ ေပါင္းစည္းလို႔ မရႏိုင္ေတာ့တဲ့ စည္းေတြ ျဖစ္လာကုန္မယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာေလေလ၊ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ သားစဥ္ေျမးဆက္နဲ႔ အနာဂတ္ဘဝ လွပေလ လို႔ သူတို႔ယူဆၾကပါတယ္။ မ်က္ျဖဴဆိုက္ေလ၊ ဆရာႀကိဳက္ေလ ဆိုတာမ်ဳိးပါ။

ဒါေပမယ့္ တပ္မေတာ္ထဲမွာရွိေနတဲ့ အက္ေၾကာင္းဟာ ရာထူးအာဏာေတြအေပၚမွာပဲ အေျခခံၿပီး ရွိေနတဲ့အက္ေၾကာင္း မဟုတ္ပါဘူး။ အထင္ရွားဆံုး အက္ေၾကာင္းႀကီးက အမိန္႔နာခံမႈနဲ႔ လူသားပီသစြာ စဥ္းစားဆင္ျခင္ေတြးေခၚမႈဆိုတဲ့ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ေပၚမွာ မူတည္ ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္သားေတြဟာ ျပည္သူလူထုဆိုတဲ့ မိခင္ဆီက ေမြးဖြားလာခဲ့ၾကတဲ့ အေမ့သားေတြပါ။ ရာထူးအာဏာ၊ ဥစၥာေတြေၾကာင့္ ဘဝေမ့ၿပီး အေမအိုႀကီးကို ေျခေထာက္နဲ႔ ကန္တတ္သူေတြ ရွိသလို၊ အေမအိုကို အလုပ္အေကၽြးျပဳခ်င္ေနၾကတဲ့ သားေကာင္းရတနာေတြလဲ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ဒီလိုသားေကာင္းရတနာေတြဟာ အခ်ိန္ကာလတခုမွာ အမိန္႔နာခံမႈဆိုတဲ့ တံတိုင္းႀကီးကို ေက်ာ္လႊားၿပီး အေမ့ရင္ခြင္ကို ျပန္ခိုလွံဳလာၾကဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမအိုႀကီးရဲ႕ အႏၱရာယ္ေတြကို ကာကြယ္ေပးလာၾကဦးမွာပဲ ျဖစ္ ပါတယ္။ အေမအိုႀကီးနဲ႔တူတဲ့ ျပည္သူလူထုဟာ ဒီအခ်ိန္ကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေစာင့္ေနခဲ့ၾကပါတယ္။ အေမ့ရင္ခြင္ကို ခိုလွံဳလာမယ့္ သားေကာင္းရတနာေတြကို ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။ သေဘာထားႀကီးၿပီး ခြင့္လႊတ္တတ္တဲ့ အေမ့ေမတၱာ၊ ေစတနာေတြကို တခ်ိန္မွာ သားေတြ နားလည္လာၾကမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလမွာ ျပည္သူလူထု၊ အေမ့ရင္ခြင္ဆီျပန္လာတဲ့ တပ္မေတာ္နဲ႔ စစ္မွန္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက တဘက္၊ ေဒဝဒတ္ကို ဆရာတင္ၿပီး ကာကြယ္ေပးေနတဲ့ တပ္မေတာ္သားအခ်ဳိ႕နဲ႔ လူထုေစတနာကို ေစာ္ ကားၿပီး အမ်ဳိးသားလြတ္ေျမာက္ေရးလႈပ္ရွားမႈႀကီးကို သစၥာေဖာက္တဲ့ အာဏာရွင္အလိုေတာ္ရိေတြက တဘက္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ရမႈ ေတြ ရွိလာၾကဦးမွာ မလြဲေသခ်ာပါပဲ။

အနာဂတ္ျမန္မာျပည္မွာ ေနာက္ထပ္ျဖစ္လာႏိုင္တာကေတာ့ legitimacy နဲ႔ တိုက္႐ိုက္သက္ဆိုင္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြက “အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေလးေတြ က်င္းပလိုက္ရရင္ျဖင့္ legitimacy ေတာ့ရၿပီ၊ ျပည္ပက အေရးယူမႈေတြေတာ့ ရပ္ၿပီ၊ ျပည္ပရင္း ႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ၊ ကူညီေထာက္ပံ့မႈေလးေတြ ဝင္လာလို႔ေတာ့ျဖင့္ တို႔ရဲ႕သားစဥ္ေျမးဆက္ေတြ ေထာင္ထားတဲ့လုပ္ငန္းေတြ အက်ဳိးအ ျမတ္ရၿပီ၊ အ႐ိုးအရင္းကိုက္ဖို႔ ေမြးထားတဲ့ အဖြဲ႔ေလးေတြကလဲ တို႔ကိုေတာ့ သစၥာရွိရွိနဲ႔ တြယ္ေႏွာင္ေနေတာ့မယ္။ အ႐ိုးအရင္းကိုယ္တဲ့ အဖြဲ႔ေလးေတြလဲ အမ်ားႀကီး ေပၚလာဦးမယ္။ အဖြဲ႔ေတြအခ်င္းခ်င္းလဲ ခ်ၾကဦးမယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ သူတို႔ဘာသာရွဳပ္ေနၿပီး တို႔ကို ဆန္႔က်င္ဖို႔ ကိစၥ ေတြးျဖစ္ၾကေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး” လို႔ ထင္ၾကပါလိမ့္မယ္။ ၂ဝ၁ဝ အလြန္ကာလ အိပ္မက္ႀကီးေတြ မက္ၿပီး၊ အိပ္မက္ထဲ အႏိုင္ဂိုး သြင္းလိုက္ရတဲ့ ေဘာလံုးသမားမ်က္ႏွာနဲ႔ ဆန္႔ဆန္႔ႀကီးျပံဳးၿပီး အိပ္ယာထဲမွာ လွဲေနၾကပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ့္ျဖစ္ရပ္ေတြ ဆိုတာ အိပ္မက္နဲ႔ မတူညီႏိုင္ပါဘူး။

အာဏာရွင္ေတြ ေမွ်ာ္မွန္းထားသလို အက်ဳိးအျမတ္ေတြ ရမွာကလဲ အေသအခ်ာပဲ။ အ႐ိုးအရင္းကိုက္တဲ့ အဖြဲ႔ေတြသာ မကပဲ၊ အန္ ဖတ္ထဲ အသားစေလးမ်ား ရွိဦးမလားဆိုၿပီးရွာၾကတဲ့ အဖြဲ႔ေတြလဲ ထြက္လာဦးမွာပဲ။ အဖြဲ႔ေတြအခ်င္းခ်င္း အေဝမတည့္ပဲ အၿပိဳင္အဆိုင္ ေတြလဲ ျဖစ္ၾကဦးမွာပဲ။ ဒါေပမယ့္ legitimacy ဆိုတာ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ (trust) နဲ႔ ထိေရာက္မႈ (Effectiveness) ေပၚမွာ မူတည္ေန တာ ျဖစ္ပါတယ္။

legitimacy ဆိုတာ ျပည္ပက ေထာက္ပံ့မႈေတြ ဝင္လာ႐ံု တခုတည္းနဲ႔ ရလာႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ legitimacy နဲ႔ အတူ ျပည္သူလူထု ရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ (trust) ကပါ တၿပိဳင္တည္းတြဲေနတာျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို လူထုက မဲမေပးပဲေနသည္ ျဖစ္ေစ၊ ၿခိမ္းေခ်ာက္ခံရလို႔ မဲေပးရသည္ျဖစ္ေစ လူထုရင္ထဲက အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကေန ထြက္ေပၚလာ တဲ့ အစိုးရကိုလဲ ျပည္သူ႔အစိုးရလို႔ လူထုက အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ မရွိပါဘူး။ ဒီေနရာမွာ တခ်ဳိ႕က ဆိုပါမယ္။ အာ ဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြကို လူထုက မယံုၾကည္သင့္ဘူးဆိုရင္ ဒီမိုကေရစီသမားေတြကေကာ ဘယ္ေလာက္ယံုၾကည္စရာ ေကာင္း သလဲလို႔ ေမးစရာ ရွိပါတယ္။ ႐ိုးအီစြာ ၾကားေနၾကရၿပီျဖစ္တဲ့ မရေသးတဲ့ အာဏာကို အေဝမတည့္ ျဖစ္ၾကတာေတြ၊ ေငြေၾကးအလြဲသံုး စားမႈေတြ၊ ေတာ္လွန္ေရးအဓြန္႔ရွည္ပါေစလို႔ ဆုေတာင္းေနၾကသံေတြနဲ႔ ပုပ္လို႔ေပၚ၊ ဟုတ္လို႔ေက်ာ္ေနတာေတြကေကာ ယံုစရာေကာင္း သလားလို႔ ဆိုၾကပါလိမ့္မယ္။

ဒီအတြက္ ကၽြန္မဆီမွာကလဲ ေျဖစရာ အေျဖတခုပဲ ရွိပါတယ္။ လူဆိုတာ လူပဲျဖစ္တယ္။ လူတိုင္း၊ လူတိုင္းဆီမွာ လူပီသတဲ့ ေကာင္း တဲ့ စိတ္ထားေတြရွိသလို လူ႔ေလာကကို အက်ည္းတန္ေစတဲ့ မေကာင္းတဲ့စိတ္ထားေတြလဲ ရွိတယ္။ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြ မွာလဲ ေကာင္းတဲ့စိတ္၊ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြရွိတယ္။ ဒီမိုကေရစီ ဘက္ေတာ္သားေတြမွာလဲ ေကာင္းတဲ့စိတ္၊ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထား ေတြ ရွိတယ္။ တခါတရံမွာ ေကာင္းတဲ့ စိတ္က အႏိုင္ရတယ္၊ တခါတရံမွာ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားက အႏိုင္ရတယ္။ ဒီလိုမေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားက အႏိုင္ရလာေအာင္ ဖန္တီးေပးႏိုင္တာေတြက ဥစၥာဓနစည္းစိမ္ ေငြေၾကးေတြနဲ႔ ရာထူးအာဏာေတြပဲ ျဖစ္တယ္။ ေကာင္း တဲ့ စိတ္ထားက မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားကို အႏိုင္ရလာေအာင္ ဖန္တီးေပးႏိုင္တာေတြက စည္းကမ္း၊ ဘာသာတရား၊ တရားမွ်တတဲ့ ဥပေဒနဲ႔ စစ္မွန္တဲ့စနစ္ေတြပဲ ျဖစ္တယ္။ ကၽြန္မတို႔ဆီမွာ လူသတ္တာဟာ မေကာင္းဘူးဆိုတဲ့ ဘာသာတရား အဆံုးအမ၊ လူသတ္ မႈျဖစ္ရင္ အဖမ္းခံရမယ္ဆိုတဲ့ ဥပေဒအတားအဆီးေတြသာ မရွိဘူးဆိုရင္၊ ေဒါသ၊ ေမာဟစတဲ့ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားေတြ၊ အလိုရမက္ ေလာဘေတြက လူကို ႀကီးစိုးလာတဲ့အခါ လူမသတ္မိႏိုင္ဘူးလို႔ ဘယ္သူအာမခံႏိုင္သလဲ။ ဒါေၾကာင့္ လူတိုင္းမွာ မေကာင္းတဲ့ စိတ္၊ ေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြ ဒြန္တြဲရွိေနတယ္ ဆိုတာ ေယဘူယ် နားလည္ထားရမွာျဖစ္တယ္။

အခုျမန္မာျပည္က စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ ဘာလို႔ ရမ္းကားေနသလဲ။ အစိုးရတရပ္ကို ထိန္းညႇိေပးႏိုင္မယ့္ စနစ္တခုရဲ႕ ထိန္းေက်ာင္း မႈ မရွိလို႔ပဲျဖစ္တယ္။ ျပည္ပအတိုက္အခံေတြမွာေကာ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုျပႆနာေတြ လူသိရွင္ၾကား ျဖစ္လာရသလဲ။ “ေတာ္လွန္ေရး ကာလမွာ အခ်င္းခ်င္းနားလည္ခြင့္လႊတ္ ထားသင့္တယ္၊ မေကာင္းတာေလးေတြ ရွိရင္လဲ ဖံုးဖိထားသင့္တယ္၊ ရန္သူသိရင္ ဝမ္းသာ သြားလိမ့္မယ္” ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြနဲ႔ စည္းကမ္းတက် ထိန္းညႇိမႈ မရွိလို႔ ပရမ္းပတာျဖစ္ကုန္တာပဲ ျဖစ္တယ္။ ရာထူးအာဏာဆိုတာ ၾကာၾကာဆုပ္ကိုင္ထားရင္ လူေတြရဲ႕ မေကာင္းတဲ့စိတ္ေတြက ေကာင္းတဲ့စိတ္ေတြကို အႏိုင္ရလာေအာင္ တြန္းပို႔ေပးတတ္တယ္။ ဒါ ေၾကာင့္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ပ်က္သုဥ္းေရး၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ရွင္သန္ေပၚထြန္းေရးဆိုတာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္ေနတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒီရည္မွန္းခ်က္က အန္အယ္ဒီပါတီ အာဏာရေရးကို ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူး။ အတိုက္အခံေတြ အာဏာရေရးကို ဆိုလို တာ မဟုတ္ဘူး။ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြက ေကာင္းတဲ့စိတ္ေတြကို အႏိုင္ရေစတဲ့ စနစ္ကိုဖယ္ရွားၿပီး၊ တရားနည္းလမ္းက်ၿပိီး မေကာင္း တဲ့ စိတ္ေတြကို ထိန္းညႇိေပးႏိုင္မယ့္ စနစ္သစ္ကို အစားထိုးတာကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ “အာဏာရွင္လဲ ဒီအတိုင္းပဲ၊ အ တိုက္အခံေတြလဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ အတိုက္အခံဆိုတဲ့ လူေတြ အာဏာမရေသးခင္မွာေတာင္ ဒီေလာက္ျဖစ္ေနတာ၊ အာဏာရရင္ ပိုဆိုးမွာ ေပါ့” ဆိုတဲ့ အဆိုေတြဟာ မွားယြင္းတယ္။ ဒီအတိုက္အခံေတြကို စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ လူထုက ေရြးခ်ယ္ပါမယ္လို႔ေကာ ဘယ္သူက တပ္အပ္ေျပာႏိုင္တာမို႔လဲ။ အေျဖက ရွင္းရွင္းေလးသာ ျဖစ္တယ္။ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သား လဲ ဝင္ၿပိဳင္၊ အတိုက္အခံေတြလဲ ဝင္ၿပိဳင္၊ တျခားဘယ္သူမဆို ဝင္ၿပိဳင္လို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲကေန ထြက္ ေပၚလာတဲ့ ျပည္သူ႔အစိုးရျဖစ္တာနဲ႔ ျပည္သူလူထု အက်ဳိးကိုပဲ ေဆာင္က်ဥ္းၾကရမယ္။ မေဆာင္က်ဥ္းပဲ ကိုယ္က်ဳိးရွာသူေတြကို စနစ္ က ဖယ္ထုတ္ပစ္မွာသာ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ “အာဏာရွင္လဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ အတိုက္အခံလဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူေတြရဲ႕ မေကာင္း စိတ္ေတြကို စနစ္က ဖယ္ရွားေပးလိမ့္မယ္။ ဒီအတြက္ မွန္ကန္တဲ့ စနစ္ျဖစ္လာေအာင္ အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ေရး လုပ္ငန္းေတြကို အ ေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္သင့္တယ္” လို႔ စဥ္းစားဖို႔ လိုအပ္တယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကေတာ့ မွန္ကန္တဲ့စနစ္ကို ဖန္တီးေပးႏိုင္တာ မဟုတ္ပဲ အာဏာရွင္မ်ဳိးေစ့ေတြ ခ်ေပးေန တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ အစိုးရဟာ လူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ မရမွာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈနဲ႔ယွဥ္ၿပီး ထြက္ေပၚလာတာ မဟုတ္တဲ့ legitimacy ဆိုတာကလဲ စကၠဴက်ားတခုပဲ ျဖစ္လာမွာ ေသခ်ာတယ္။ Legitimacy နဲ႔ ယွဥ္တြဲေနတဲ့ ေနာက္ထပ္အခ်က္တခုကေတာ့ ထိေရာက္မႈရွိျခင္း (Effectiveness) ပါ။ ႏိုင္ငံတခုမွာ ရွိတဲ့ အစိုးရတ ရပ္ရဲ႕ ရပ္တည္ႏိုင္မႈဟာ တရားဝင္မႈနဲ႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မႈ ေတြအၾကားက ဆက္ႏြယ္မႈေပၚမွာ မူတည္ ေၾကာင္း ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Lipset က ဆိုထားပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရမို႔ တရားဝင္အစိုးရလို႔ ေခၚတြင္ႏိုင္ေပ မယ့္ တိုင္းျပည္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္မႈ မရွိရင္ ေရရွည္မွာ ရပ္တည္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး။ လူထုက ျဖဳတ္ခ်တာ၊ အာ ဏာသိမ္းတာေတြ ျဖစ္လာတတ္ေလ့ရွိတယ္။

ဥပမာဆိုရရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပထစ အစိုးရဟာ တရားဝင္မႈရွိခဲ့ေပမယ့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ေဆာင္မႈ အားနည္းတယ္။ အရပ္ ဘက္ စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးကို ေသခ်ာ မထူေထာင္ႏိုင္ဘူး။ တိုင္းျပည္အတြက္ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တာေတြထက္ အကြဲကြဲအျပဲျပဲနဲ႔ အခ်ိန္ကုန္ေနၾကတယ္။ လူထုက သူတို႔အေပၚ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ နည္းလာတယ္။ တရားဝင္အစိုးရဟာ ကမၻာနဲ႔အဝွမ္းျဖစ္ေနတဲ့ cycle of military dictatorship ကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္မယ့္ ယႏၱရားေတြ မက်င့္သံုးႏိုင္ၾကဘူး။ civilian rule ကို အားေကာင္းလာေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ စစ္အာဏာသိမ္းတာ ခံခဲ့ရတာပဲျဖစ္တယ္။ တခါ မဆလ အစိုးရမွာက်ေတာ့လဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရျဖစ္တာေၾကာင့္ legitimacy ရွိတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ေပမယ့္ မဆလအစိုးရကို လူထုက ယံုၾကည္ကိုးစားမႈမရွိဘူး။ တိုင္း ျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာလဲ အေၾကာက္တရားနဲ႔ ဖိႏွိပ္ႏိုင္တာပဲ ရွိၿပီး တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို မႏိုင္နင္းဘူး။ မဆလအစိုးရလက္ထက္မွာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး အေျခအေနေတြဟာ တစတစ ယိုယြင္းပ်က္စီးလာတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ လူထုတိုက္ ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာေတာ့ တမဟုတ္ခ်င္း မဆလ အစိုးရျပဳတ္က်သြားတာပဲ ျဖစ္တယ္။

ဒီေတာ့ တရားဝင္မႈနဲ႔အတူ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈနဲ႔ အစိုးရတာဝန္ေတြ ထိထိေရာက္ေရာက္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈ ဆိုတာေတြကပါ အစိုးရတခု ရပ္တည္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးတယ္လို႔ ဆိုရမွာ ျဖစ္တယ္။ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရဟာလဲ အာဏာရွင္ေရြး ေကာက္ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရျဖစ္တဲ့အတြက္ တရားဝင္မႈေတာ့ ရွမွာအမွန္ပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ မခံရတာရယ္၊ အစိုးရတာဝန္ေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မွာ မဟုတ္တာရယ္ေၾကာင့္ တခ်ိန္မွာ လူထုက ဆန္႔က်င္တာ (သို႔မဟုတ္) စစ္အာဏာရွင္ေတြက အာဏာသိမ္းတာေတြ ခံၾကရဦးမွာပဲ ျဖစ္တယ္။ “ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုဆိုရလဲ၊ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးသမားပီပီ ခင္ ဗ်ားက မေကာင္းတာေတြပဲ ေျပာေနတာပဲ” လို႔ ကၽြန္မကို ေမးလာခဲ့ရင္ အေျဖရွိတယ္။ ကၽြန္မဘာေၾကာင့္ ဆိုရလဲ ဆိုေတာ့ ၂ဝ၁ဝ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အတည္ျပဳျခင္းရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ လမ္းျပေျမပံု အဆင့္တခုပါလို႔ နအဖ စစ္အာဏာရွင္ေတြက ေၾကညာထားလို႔ပဲျဖစ္တယ္။

၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအရ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္ေတြ ပါလီမန္မွာ ပါဝင္ေနတယ္။ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ရဲ႕ အခန္းက႑ကို ျမႇင့္တင္ထားတယ္။ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အင္မတန္ မြန္ျမတ္သန္႔စင္လွတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး အခန္း က႑ကို သီးျခားရပ္တည္မႈမေပးထားပဲ ႏိုင္ငံေရးထဲ ဆြဲထည့္ထားတယ္။ စစ္အာဏာသိမ္းမႈေတြကို အားေပးအားေျမွာက္တဲ့ အခ်က္ ေတြ ပါဝင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရအဖြဲ႔တခုရဲ႕ ထိထိေရာက္ေရာက္ အုပ္ခ်ဳပ္စီမံမႈေတြမွာ အခက္အခဲေတြျဖစ္မယ္။ စစ္အာဏာ သိမ္းမႈ ေတြဆီ ျပန္ၿပီး ဦးတည္သြားႏိုင္တယ္။ ေနာက္တခ်က္က ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္တယ္။ လက္ ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံႀကီးရဲ႕ စီးပြားေရးအေျခအေန ယိုယြင္းပ်က္စီးမႈေတြဟာ အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈေၾကာင့္ပါလို႔ မ်က္စိစံု မွိတ္ၿပီး ေအာ္ဟစ္ေနၾကသူေတြ ရွိတယ္။ ဒီလိုေအာ္ဟစ္ေနသူေတြဟာ ကာကြယ္ေရးအသံုးစရိတ္ေၾကာင့္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရး ေႏွာင့္ ေႏွးမႈျဖစ္တာေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြရဲ႕ စီးပြားေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈ ညံ့ဖ်င္းတာေတြကို စကားဟဟေတာင္ မေျပာရဲၾကဘူး။ အေမရိကန္ ဆက္ ရွင္ ႐ုတ္သိမ္းလိုက္တာနဲ႔ပဲ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးႀကီးက ေကာင္းလာမယ္လို႔ မ်က္လံုးႀကီးေတြျပဴးၿပီး ႏွဳတ္ခမ္းတလန္၊ ပန္းတလန္နဲ႔ ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ဒါကို ေဘာဂေဗဒ နားလည္သူေတြက ပါးစပ္ႀကီးေတြ ဟၿပီး နားေထာင္ၾကရတယ္။ မေနႏိုင္လြန္းလို႔ ေဘာဂေဗဒ နဲ႔ ေက်ာင္းၿပီးထားတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္တေယာက္က ဖြင့္ဟေျပာလိုက္တုန္းကလဲ ဒီဗိုလ္ခ်ဳပ္ ျဖဳတ္ထုတ္ခံလိုက္ရဖူးတယ္။

ဒါေတြက ထားေတာ့။ ဆက္ရွင္ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္စီးပြားေရး ယိုယြင္းပ်က္စီးရတယ္လို႔ ေအာ္ဟစ္ေနသူေတြဟာ အာဏာရွင္ေရြး ေကာက္ပြဲ ၿပီးသြားတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ မေတာ္တဆမ်ား ဆက္ရွင္႐ုတ္သြားခဲ့ရင္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးႀကီးကို ဘယ္လိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ၾကမလဲဆိုတာ စိတ္ဝင္စားစရာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေကာ ရွိၾကရွာပါ့မလားလို႔ သံသယျဖစ္မိပါတယ္။ ဘယ္လိုဒီမိုကေရစီ တိုင္းျပည္မွာမဆို စစ္အသံုးစရိတ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံေတာ္ ဂ်ီဒီပီရဲ႕ ၁ ရာခိုင္ႏွဳန္းကေန ၅ ရာခိုင္ႏွဳန္း အတြင္းမွာပဲ ထားၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံ ေတာ္ရဲ႕ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ က႑အသီးသီးမွာ ဘတ္ဂ်က္ခြဲေဝမႈေတြ စနစ္တက် ရွိပါတယ္။ အခုေတာ့ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုထဲမွာ စစ္ အသံုးစရိတ္ကို လိုအပ္သလို သံုးစြဲမယ္လို႔ ဆိုထားတဲ့အေပၚမွာ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရဲ႕ အေရးႀကီးဆံုးက႑တခုျဖစ္တဲ့ ဘတ္ဂ်က္ ခြဲေဝသံုးစြဲမႈကို ဘယ္လိုထိေရာက္ေအာင္ လုပ္ၾကမလဲ။ ကန္႔ကြက္လိုက္လို႔ စစ္အာဏာရွင္က ဖြဲ႔စည္းပံုႀကီးကိုင္ၿပီး အေၾကာင္းရွာ အာ ဏာျပန္သိမ္းမႈကိုေကာ ဘယ္လိုကာကြယ္ၾကမလဲ။ မတရားစီးပြားရွာေနတဲ့ အာဏာရွင္အသိုင္းအဝိုင္းကို ေက်ာ္လႊားၿပီး၊ စီးပြားေရးတ ရားမွ်တမႈေတြကို ဘယ္လို ေဖာ္ေဆာင္ၾကမလဲ။

ေငြေၾကးလည္ပတ္မႈစနစ္ကို စနစ္တက် စီမံခန္႔ခြဲဖို႔အတြက္ ေငြေၾကးေတြ ႐ိုက္ထုတ္ခ်င္တိုင္းထုတ္ေနတဲ့ အာဏာရွင္နဲ႔ ဝိသမ စီးပြား ေရးသမားေတြ လက္ထဲက ေငြမည္းေတြကိုေကာ ဘယ္လိုကိုင္တြယ္ၾကမွာလဲ။ ေနာက္ဆံုးပူးသတ္မယ္၊ ပါလီမန္ထဲ ဝင္တိုက္မယ္၊ တိုင္းျပည္စီးပြားေရး ေကာင္းေအာင္ ပါလီမန္ထဲမွာ ေျပာမယ္လို႔ ေမာင္းတင္ထားသူေတြ ပါလီမန္ထဲ ေရာက္ခြင့္ေတာင္ ရွိၾကပါ့မလား။ ရွိခဲ့ရင္လဲ အာဏာရွင္ရဲ႕ သစၥာရွိစီးပြားေရးသမားေတြ၊ ေဒါက္တိုင္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ၊ အ႐ိုးအရင္းအဖြဲ႔ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အမ်ားအ ျပားပါတဲ့ ပါလီမန္ထဲမွာ majority rule ကို ဘယ္လိုေက်ာ္လႊားၾကမွာလဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္ခင္မွာ ကိုယ္က်ဳိးအတြက္မဟုတ္ပဲ တိုင္း သူျပည္သားေတြအတြက္ ပါလီမန္တိုက္ပြဲ ဝင္ႏႊဲႏိုင္ဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံရတာပါလို႔ ဆိုေနသူေတြဟာ ေမွ်ာ္မွန္းထားတဲ့အ တိုင္း အမတ္မင္းမ်ားျဖစ္ခဲ့ရင္ တကယ္ေကာ ကိုယ္ေျပာသလို လုပ္ႏိုင္ပါ့မလားဆိုတာ စဥ္းစားသံုးသပ္ၿပီးမွ အသံေကာင္းေတြ ဟစ္ သင့္ၾကပါတယ္။ ဒီေတာ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္ဟာ တိုင္းျပည္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈ မလုပ္ႏိုင္တဲ့အခါ (၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုနဲ႔ကေတာ့ မလုပ္ႏိုင္တာ အေသအခ်ာပဲျဖစ္ပါတယ္) အစိုးရသစ္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈေတြဟာ ျပည္သူ လူထုရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကို မေဆာင္က်ဥ္းႏိုင္ပဲ အာဏာရွင္အက်ဳိးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးမွာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ လူထုတိုက္ပြဲေတြက ေပၚထြက္လာဦးမွာ မလြဲမေသြပါပဲ။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုကို အေျချပဳထားတဲ့ အာဏာရွင္ေရြး ေကာက္ပြဲေတြနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရတိုင္းမွာ ပုန္ကန္ျခားနားမႈ၊ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ေရးတိုက္ပြဲေတြ ရင္ဆိုင္ရမွာ ျဖစ္သလို အစိုး ရတဆက္ဆက္လက္ထက္မွာ စစ္အာဏာျပန္သိမ္းခံရတာ ျဖစ္ရင္ျဖစ္၊ မျဖစ္ရင္ လူထုတိုက္ပြဲေတြနဲ႔ ျဖဳတ္ခ်ခံရတာျဖစ္ရင္ျဖစ္ ျဖစ္ လာဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂ဝ၁ဝ ဟာ အမ်ားေျပာေနသလို လမ္းဆံုး မဟုတ္ဘူး။ ၂ဝဝ၈ အာဏာရွင္ဖြဲ႔စည္းပံု ဥပေဒ အေပၚ အေျခခံထားသေရြ႕ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလဲ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္အေရးႀကီးဆံုး ကိစၥရပ္တခုကေတာ့ အမ်ဳိးသား တန္းတူညီမွ်မႈ၊ ေသြးစည္းမႈ၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ေတြနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အေရး ကိစၥပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးေပါင္းစံု စုေပါင္းေနထိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံတခုျဖစ္ပါတယ္။ လူမ်ဳိးႀကီးဝါဒ က်င့္သံုးမႈ၊ ႏိုင္ငံတည္ေထာင္မႈစနစ္ မွားယြင္းမႈ၊ ေသြးခြဲခံရမႈ စတာေတြေၾကာင့္ လူမ်ဳိးစုေတြအၾကားမွာ ပ႗ိပကၡေတြ ရွိေနတဲ့ တိုင္းျပည္တခုျဖစ္ ပါတယ္။ ဒီပ႗ိပကၡေတြဟာ ဗမာနဲ႔ ကရင္အၾကား၊ ကရင္နဲ႔မြန္အၾကား ပ႗ိပကၡေတြမဟုတ္ပါဘူး။ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ ေဒါက္တိုင္ျဖစ္ ေနရတဲ့ တပ္မေတာ္အတြင္းမွာ ကရင္ေတြ၊ မြန္ေတြ၊ ရွမ္းေတြ၊ ဗမာေတြ၊ ပအိုဝ့္ေတြ အမ်ားအျပား ပါဝင္ပါတယ္။ ရွမ္းရြာကို ဗမာစစ္ ဗိုလ္တေယာက္က မီးရွိဳ႕လိုက္တာဟာ ရွမ္းနဲ႔ ဗမာ ပ႗ိပကၡမဟုတ္ပါဘူး။ ကရင္အမ်ဳိးသမီးကို ရခိုင္စစ္ဗိုလ္က မတရားေစာ္ကားမႈဟာ ကရင္နဲ႔ ရခိုင္ လူမ်ဳိးအၾကားက ပ႗ိပကၡ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္လက္ကိုင္ဒုတ္အျဖစ္ အသံုးခ်ခံေနရတဲ့ ဖိႏွိပ္သူေတြ နဲ႔ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြအၾကားက ပ႗ိပကၡေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုပ႗ိပကၡေတြကို အင္အားသံုးၿပီး အႏိုင္ယူေျဖရွင္းလို႔ ၿပီးဆံုးသြားမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြနဲ႔ အပစ္အခတ္ရပ္စဲ႐ံု၊ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြကို စီးပြားေရးအခြင့္အေရးေတြ ေပး႐ံု၊ စစ္အင္ အားသံုး ထိိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ ဝိုင္းရံၿပီး၊ အာဏာရွင္ဖိႏိွပ္သူေတြရဲ႕ လမ္းစဥ္ကို ေထာက္ခံခိုင္း႐ံုနဲ႔ ဒီပ႗ိပကၡေတြဟာ ၿပီးဆံုးသြားမွာ မ ဟုတ္ပါဘူး။ လူမ်ဳိးစုေတြရဲ႕ တန္းတူရည္မွ်မႈအခြင့္အလမ္းေတြအတြက္ တိုက္ပြဲဝင္ခဲ့တဲ့ လူမ်ဳိးစု လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြကို နယ္ျခားေစာင့္တပ္ေတြအျဖစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းလိုက္ႏိုင္ရင္လဲ ဒါဟာ အင္အားမမွ်ေသးလို႔ ေျခတလွမ္းဆုတ္တာပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုမွာေတာ့ မေပ်ာက္တဲ့ စိတ္အနာေတြဟာ ေပၚထြက္လာမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ျပည္တြင္းစစ္ႀကီး ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ျမန္မာတျပည္လံုး မီးဟုန္းဟုန္းေတာက္ ျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။ မိဘနဲ႔ သားသမီး အရင္းအခ်ာႀကီးေတြ မွာေတာင္ အင္အား သံုးဖိႏွိပ္ရင္ အာဏာဖီဆန္မႈဆိုတာ ေပၚထြက္တတ္ပါေသးတယ္။ အမ်ဳိးသားေသြးစည္းမႈကို အင္အားသံုးဖိႏွိပ္ၿပီး ေသြးစည္းခိုင္းလို႔ ဘယ္ေသာအခါမွာ ေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္တာ အေသအခ်ာပါပဲ။ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဟာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေတြ စုေပါင္း ေနထိုင္တဲ့ တိုင္းႏိုင္ငံတခုမွာ လိုအပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးစနစ္၊ တန္းတူညီမွ်မႈ၊ လြတ္လပ္ခြင့္၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ေတြကို အာမခံခ်က္ မေပး ထားပါဘူး။ လူမ်ဳိးစုေတြကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္လို႔ရမယ့္ ယႏၱရားမ်ားစြာကို ထည့္သြင္းထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႔စည္းပံုကို လက္ ကိုင္ျပဳၿပီး တက္လာတဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရ အစိုးရေတြလက္ထက္မွာ အာဏာဖီဆန္ေရးတိုက္ပြဲေတြ၊ လြတ္ေျမာက္ေရး တိုက္ပြဲေတြ မလြဲမေသြ ေပၚထြက္လာဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ အာဏာဆိုတာ ျပည္သူဆီကပဲ သက္ဆင္းတာျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ျပည္သူ႔ဆီက အာဏာ ကို မတရားလုယူၿပီး တရားဝင္အစိုးရျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ယူတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို ျပည္သူလူ ထုက အသိအမွတ္ျပဳမႈ မရွိပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစိုးရကို ျပည္သူလူထုက ယံုၾကည္အားကိုးမႈ မရွိပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ႏိုင္ငံတကာအစိုးရေတြက အသိအမွတ္ျပဳၿပီး ရင္းႏွီးျမႈပ္ႏွံမႈေတြ၊ ေထာက္ပံ့မႈေတြ ျပဳလုပ္လာတတ္ၾကေပ မယ့္ ဒါေတြဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အာဏာရွင္ေတြကိုပဲ သက္ဆိုးရွည္ေစတယ္ ဆိုတာ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူ ပညာရွင္မ်ားက အခိုင္အမာ ေဖာ္ထုတ္ေျပာဆိုထားၾကပါတယ္။ တရားဝင္ အစိုးရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တရားမဝင္ အစိုးရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးတာ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ အာဏာကို အမွန္တကယ္ပိုင္ဆိုင္တဲ့ ျပည္ သူလူထုက လူထုအားနဲ႔ ျဖဳတ္ခ်ခြင့္ရွိပါတယ္။ မတရားမႈေတြ ဥပေဒျဖစ္လာတဲ့အခါ ပုန္ကန္ဖို႔အတြက္ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူတိုင္းမွာ တာ ဝန္ရွိပါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ကံၾကမၼာကို ေရေပၚဆီ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကပဲ ဆံုးျဖတ္လို႔ မရပါ။ လူထုရဲ႕ ကံၾကမၼာကို လူထုကိုယ္ တိုင္ကပဲ ဆံုးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုဆိုတာ တပ္မေတာ္ႀကီးကို ေမြးဖြားခဲ့တဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြရဲ႕ မိခင္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမိန္႔နာခံတတ္မႈထက္ လူသားပီသစြာ ဆင္ျခင္ေတြးေခၚႏိုင္မႈရွိတဲ့ ျပည္သူ႔တပ္မေတာ္သားေတြ အေမ့ရင္ခြင္ဆီ ျပန္ခိုလွံဳ လာဖို႔ လူထုႀကီးတရပ္လံုးက ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနလ်က္ရွိပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ဳိး (ႏိုဝင္ဘာ၊ ၂ဝဝ၉)

ရည္ညႊန္းကိုးကား
Blaydes, L. (2008) 'Authoritarian Elections and Elite Management: Theory and Evidence from Egypt', Paper presented at the Princeton University Conference on Dictatorships, April, 2008