မန္ဇူး(ဘာသာျပန္သည္)
Thursday, November 05, 2009

ျမန္မာ၊ ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္ေရပိုင္နက္ အျငင္းပြားမႈ ျပႆနာ လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္စု ႏွစ္ႏွစ္ခုတာ ကာလထဲက နယ္စပ္မ်ဥ္းတ ေလွ်ာက္ ေနရာအႏွ႔ံဆိုသလို ႀကီးမားက်ယ္ ျပန္႔လွတဲ့ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားေတြ ဟာ နယ္စပ္ေဒသေတြမွာ ေအာင္ျမင္ျဖစ္ ထြန္းခဲ့ေပမယ့္ မ်ားမၾကာမီ ကာလေတြအ တြင္း အာဏာသိ္မ္း စစ္အုပ္စုနဲ႔ တိုင္းရင္း သား လက္နက္ကိုင္ လူမ်ဳိးစုေတြရဲ႕ နယ္စပ္ တေလွ်ာက္ ျဖစ္ပြားတဲ့ ႏိုင္ငံေရး မေက်လည္္ မႈ ျပႆနာေၾကာင့္ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ လက္ရွိ အေနအထားတရပ္ကို ယိုင္လဲခ်ည့္နဲ႔သြားေစခဲ့တယ္။ တ႐ုတ္၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔ဟာ အခ်ဳပ္ အျခာအာဏာ ပိုင္ဆိုင္မႈအေပၚ ပြတ္တိုက္အျငင္းပြားမႈ၊ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းအေပၚ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈမႈနဲ႔ ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္ေရပိုင္ နက္ အျငင္းပြားမႈေတြမွာ အာ႐ံုဖစိုက္မႈ ေလ်ာ့နည္းလာတယ္လို႔ ဆိုရမွာပဲ။

တ႐ုတ္-အာဆီယံ လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္မႈ နယ္ပယ္တရပ္ျဖစ္ေျမာက္ အေကာင္ထည္ေဖာ္လာဖို႔ရာအတြက္ အာဆီယံအဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံေတြႏွင့္တ႐ုတ္ျပည္သေဘာတူေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းၿပီးရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈျပဳဖို႔ရာအၿပီးသတ္လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ လာမည့္ ၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါ ရီလမွာစတင္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိလာမွာ ျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ၊ တျခားသီးသန္႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြျဖစ္ တဲ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ႏွင့္ အာဆီယံေဒသဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးမ်ား ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲမွာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ေဒသတြင္းအေကာင္အထည္ေဖာ္မည့္ အစီအမံေတြကို ေဒသတြင္း အသံလႊင့္မီဒီယာေတြမွာ တိုက္႐ိုက္ ဆိုသလို ထုတ္လႊင့္ျပသၿပီး မီးေမာင္းထိုးျပသခဲ့တယ္။

တ႐ုတ္-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရး
တ႐ုတ္-ျမန္္မာ ဆက္ဆံေရးဟာ ဒီအေတာအတြင္းမွာတင္ အစပ်ဳိးတည္ေဆာက္ယူရမည့္ အေနအထားတရပ္မွာေပၚလြင္ထင္ရွားေန တယ္။ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီမွ စီးပြားေရးအရ ဒဏ္ခတ္အေရးယူပိတ္ဆို႔ လုပ္ေဆာင္မည့္ ေဆာင္ရြက္ခ်က္အေပၚ သ ေဘာမတူ ကန္႔ကြက္ျခင္း၊ အာဏာသိ္မ္းစစ္အုပ္စုေတြ ဇူလိုင္လထဲမွာတင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုထပ္မံၿပီး ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္နဲ႔ စီရင္ခ်က္ခ်လိုက္သည့္အတြက္ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ရည္ရွည္ရပ္တည္ ကိုင္ဆြဲလာတဲ့ တျခားျပည္တြင္း ဝင္ေရာက္မစြက္ဖက္ေရးဆိုသည့္ မူႏွင့္ သေဘာထား ေပ်ာ့ေျပာင္းလာႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္တို႔ကို ဆက္လက္ထိ္န္းသိမ္းထားတယ္ ဆိုတာကေတာ့ သိသာထင္ ရွားလြန္းတယ္။

သို႔ေသာ္ျငား ပီကင္းနဲ႔ အာဏာသိ္မ္းစစ္အုပ္စုေတြရဲ႕ ဆက္ဆံေရး ၿပိဳလဲပ်က္စီးဖို႔ရာအတြက္ ေရွ႕ေျပးနိမိတ္အရိပ္ ေယာင္လို႔ဆိုရမယ့္ ၾသဂုတ္လ အတြင္းျဖစ္ပ်က္ခဲ့သည့္ တ႐ုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္တေလွ်ာက္ ကိုးကန္႔ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔ေတြအေပၚ ႐ုတ္ျခည္းဆိုသလို သေဘာထားေျပာင္းလဲၿပီး တိုက္ခိုက္ခဲ့သည့္အတြက္ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာမူဝါဒ အက်ပ္အတည္းႏွင့္အတူ ထိပါးစိန္ေခၚလာမႈေတြပါ ျဖစ္ေပၚၾကံဳေတြ႔လာရႏိုင္ဖြယ္ရွိတယ္။

ျပည္တြင္းလံုျခံဳေရး ဥပေဒခ်ဳိးေဖာက္္မႈနဲ႔ ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ျပစ္ဒဏ္စီရင္ခ်က္ သံုးႏွစ္ထပ္မံခ်လိုက္ သည့္အတြက္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာနဲ႔ တရားစီရင္ေရးကိုႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအဝိုင္းအေနျဖင့္ အသိအမွတ္ျပဳ ေလးစားဖို႔ လိုအပ္ေၾကာင္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ ျပစ္ဒဏ္စီရင္ခ်က္ခ်မွတ္လိုက္ၿပီးေနာက္ ဇူလိုင္လ ၁၄ ရက္ေန႔မွာ တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံျခား ေရးဝန္ႀကီးဌာနရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူရဲ႕ ေဆာ္ၾသခ်က္ထြက္ေပၚလာတာပဲ။ ေမလအတြင္း အေမရိကန္ႏို္င္ငံသား ဂၽြန္ရက္ေတာ ဖိတ္ မႏၲကျပဳျခင္းမရွိပဲ ေရကူးၿပီး ႏွစ္ရက္ၾကာေနထိုင္သြားသည့္အတြက္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ဳိးေဖာက္မႈဆိုၿပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ထပ္မံျပစ္ဒဏ္က်ခံရျခင္း ျဖစ္တယ္။

ျမန္မာ တရား႐ံုးရဲ႕ စီရင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မႈအေပၚ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြရဲ႕အခဲမေၾကမႈႏွင့္ အာဆီယံ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္လို႔ ဆိုရမယ့္ အ ေတာ့္ကို စိတ္ပ်က္မိတယ္ ဆုိတာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ခ်ိန္ခါသင့္ဆိုသလို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းမီဒီယာေတြကေန ထုတ္ျပန္ေၾကျငာ ခဲ့တယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕မီးေမာင္းထိုး ထုတ္လႊင့္ျပသမႈေၾကာင့္ အာဏာသိမ္း စစ္အုပ္စုဟာ စီရင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ၁၈ လ ဆိုၿပီးေလ်ာ့ခ် လိုက္တယ္။ ျမန္မာျပည္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျပစ္္တင္ေဝဖန္မႈေတြ ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီး ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရး လမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္သြားဆုိတဲ့ တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးဌာနရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူရဲ႕ေဆာ္ၾသခ်က္ကို ဆန္းစစ္ၾကည့္ရင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းမီ္ဒီ္ယာေတြဟာ ကမၻာ့ကုလသမဂၢရဲ႕ ျမန္မာျပည္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈ မွန္သမွ်ကို တားဆီးပိတ္ပင္ၿပီး တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ဝင္ေရာက္မစြက္ ဖက္ေရးမူကို လက္ကိုင္က်င့္သံုးတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားေနတာပဲ။

အလားသဏၭာန္ဆင္တဲ့ ယွက္ႏြယ္မႈက ျမန္မာျပည္ကုိ ဇူလိုင္ လအတြင္း သံုး-ေလးရက္ၾကာ အလည္ပတ္သြားေရာက္ခဲ့သည့္ ကမၻာ့ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရဲ႕ ခရီးစဥ္ကို ျပန္လည္ဆန္းစစ္ အကဲျဖတ္သည့္ ဇူလိုင္လ ၁၃ ရက္ေန႔ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြး ပြဲမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ဘန္ကီမြန္း ေတြ႔ဆံုဖို႔ရာ အာဏာသိမ္း စစ္အုပ္စုရဲ႕ ျငင္းပယ္လိုက္သည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အေပၚ ကမၻာ့ ကုလသမဂၢရဲ႕ တ႐ုတ္ျပည္ဆိုင္ရာ သံအမတ္ႀကီးမွ ခုခံကာကြယ္ေျပာဆိုခဲ့တယ္။ ေမာက္မာဝင့္ႂကြားမႈနဲ႔ အခုအခံ အစြဲအလမ္းေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားမွသာ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရး လမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္ႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္။

ဒီေနာက္ခံျဖစ္ရပ္မွာပဲ ဆန္႔က်င္ဖက္ အျမင္ေတြလို႔ဆိုရမယ့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းမီဒီယာေတြကေန ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အ ေပၚ စီရင္ခ်က္ခ်မွတ္ၿပီးေနာက္ပိုင္း အေမရိကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဂ်ိမ္းစ္ဝက္ဘ္ ျမန္မာျပည္ အလည္ပတ္လာေရာက္သည့္ ခရီးစဥ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျပည္သူလူထုကို တင္ျပရာမွာ အေပါင္းလကၡဏာအသြင္ေဆာင္တဲ့ သေဘာထားေတြနဲ႔ တင္ျပလာတာေတြ႔ရ တယ္။ အေမရိကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဆယ္စုႏွစ္ တခုေက်ာ္ၾကာမွ ျမန္မာျပည္ လာေရာက္လည္ပတ္ ၿပီး ပထမဆံုးအႀကိမ္ သန္းေရႊနဲ႔ ေတြ႔ဆံုၿပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ပါ ေတြ႔ဆံုခဲ့သလို ရက္ေတာ ကို လြတ္ေျမာက္ေအာင္ လုပ္ ေဆာင္ သြားႏိုင္ခဲ့တယ္။ ဝက္ဘ္ အလည္ပတ္သြားေရာက္သည့္ ခရီးစဥ္ဟာျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားကို ကိုယ္စားမျပဳေၾကာင္း လက္္ မတင္ေလး အိမ္ျဖဴေတာ္မွ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်ိန္၊ အိုဘားမား အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကာလ ျမန္မာျပည္အေပၚထားရွိတဲ့ အေမရိကန္အစိုးရ မူဝါဒ ကိုျပန္လည္သံုးသပ္ေၾကာင္း ဝက္ဘ္ ရဲ႕ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို ရည္ၫႊန္းကိုးကားၿပီး တ႐ုတ္ျပည္မွ ေၾကျငာခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။

တ႐ုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္မ်ဥ္းတစ္ေလွ်ာက္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ရမႈ ျမန္မာျပည္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း တ႐ုတ္ လူမ်ဳိးစု အႏြယ္ဝင္ ထဲမွာပါဝင္တဲ့ ကိုးကန္႔ေဒသ အေျခခ်ေနထိုင္သူ ျမန္မာတိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္လူမ်ဳိးစုေတြကို ၾသဂုတ္လအတြင္း အာဏာသိမ္း စစ္အုပ္စု ႐ုတ္တရက္ အလစ္ဝင္ေရာက္ တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ ႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ၾကာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲထားသည့္ သေဘာတူညီမႈ စည္း က်ဳိးေပါက္သြားခဲ့ရေပမယ့္ ဘယ္လိုအေၾကာင္းအရာေတြ ႂကြင္းက်န္ ရစ္မယ္ဆိုတာ အေသးစိတ္ မသိရေပမယ့္လို႔ စစ္အုပ္စုဟာ လာ မည့္ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဦးေဆာင္က်င္းပႏိုင္ဖို႔ရာ လႊမ္းမိုးျခယ္ လွယ္ႏိုင္ဖို႔ရာအတြက္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္ျခင္းပဲျဖစ္တယ္။ ကိုးကန္႔ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြကို စစ္အုပ္စု ႐ုတ္ျခည္းဝင္ေရာက္တိုက္ ခိုက္မႈေၾကာင့္ ဒုကၡသည္ေပါင္း ၃၅,ဝဝဝ ေက်ာ္ဟာ တ႐ုတ္ျပည္ထဲကို ဝင္ေရာက္ထြက္ေျပးခိုလႈံသြားၾကရတယ္။ တ႐ုတ္ သတင္းအစီရင္ခံစာေတြရဲ႕ အဆိုအရ ျမန္မာျပည္ဘက္မွ ပစ္ခတ္လိုက္တဲ့ အေျမာက္ ဆန္ သံုးလံုးေၾကာင့္ တ႐ုတ္ျပည္ ယူနန္နယ္ထဲကို က်ေရာက္လာရသည့္အတြက္ နယ္စပ္ေဒသ အေျခခ်ေနထိုင္သူ တဦးေသဆံုးၿပီး ႏွစ္ဦးဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည့္အျပင္ နယ္စပ္ေဒသ အေျခခ်ေနထိုင္သူ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးတဦးႏွင့္ ၁၃ ဦး ထိခိုက္ဒဏ္ရာရသြားခဲ့ၾက၍ ကိုးကန္႔ ေဒသမွ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ၾကျခင္းျဖစ္တယ္။

နယ္စပ္တေလွ်ာက္ အဓိက ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ တ႐ုတ္-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရးဟာ အေတာ့္ကို ႐ႈပ္ေထြးႀကီးထြားလာႏိုင္တယ္။ ေသြး ထြက္သံယို တိုက္ခိုက္မႈေတြအေပၚ တ႐ုတ္ျပည္အေနျဖင့္ ေဖ်ာင္းဖ်ျခင္းငွာ မစြမ္းသာေၾကာင္း တ႐ုတ္-ျမန္မာ အက်ပ္႐ုိက္မႈဆိုၿပီး ႏို္င္ငံ တကာ ပဋိပကၡဆိုင္ရာ ေလ့လာေရးအဖြဲ႔မွ ေခါင္းစီးတပ္ အစီရင္ခံစာနဲ႔ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့တယ္။ ပီကင္းရဲ႕ျမန္မာျပည္အေပၚ ၾသဇာ လႊမ္းမိုးႏိုင္မႈဟာ ဆုတ္ယုတ္မႈႏွင့္ အေလးသာမႈ လြန္ဆြဲေနတယ္လို႔ အနီးစပ္ဆံုးနဲ႔ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်အရရွိတယ္လို႔ ဒီအစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပ ပါရွိထားတယ္။ အာဏာသိမ္း စစ္အုပ္စုဟာ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ၿပီး အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ ထိုင္း၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ အိႏိၵယ၊ တ႐ုတ္ တို႔နဲ႔ ဆက္ဆံရာမွာ အရံတံတိုင္းအေနျဖင့္ ခၽြန္ျမသည့္ အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓာတ္ႏွင့္ အင္အားခ်ိန္ခြင္လွ်ာထိ္န္းညႇိဖို႔ရာ ႀကိဳးစားအား ထုတ္ျခင္းျဖစ္တယ္။

တ႐ုတ္ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ျမန္မာ့ စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈႏွင့္ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး လမ္းေၾကာင္းကိုဦးတည္ေစမည့္ လုပ္ရပ္ေတြမွာ ကဖ်က္ယဖ်က္နဲ႔ ဖ်က္ျမင္းသဖြယ္ အေတာ္ေလး အားသြန္ခြန္စိုက္လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း အီအန္စတိုေရး ေဆာင္းပါး ျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ျပည္ဆိုင္ရာ အက်ဥ္းခ်ဳပ္မွတ္တမ္းမွာ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပထားတယ္။ ၂ဝဝ၄ ခုႏွစ္ထဲကစလို႔ တ႐ုတ္ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ဟာ အာဏာသိမ္းစစ္အုပ္စု ႏိုင္ငံေရးအရ ေျပာင္းလဲေဖာ္ေဆာင္ဖို႔ရာ အၾကံျပဳတိုက္တြန္းခဲ့ေပမယ့္လို႔ စစ္အုပ္စုရဲ႕ အျပဳအမူအေပၚ အ ကန္႔အသတ္နဲ႔သာ လႊမ္းမိုးလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေၾကာင္း အနည္းဆံုး ဥပမာရပ္ သံုးခုနဲ႔ခိုင္းႏႈိင္းေကာက္ႏႈတ္ တင္ျပထားတယ္။

ေနာက္ဆံုး ျဖစ္ပ်က္ခဲ့သည့္ နယ္စပ္မ်ဥ္းတေလွ်ာက္ တင္းမာမႈျပႆနာမွာ ပီကင္း ခ်ဥ္းကပ္လုပ္ေဆာင္ရာဝယ္ သတိရွိရွိနဲ႔ ခ်င့္ခ်ိန္ႏႈိင္း ဆၿပီး ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္း တုန္႔ျပန္ခဲ့တယ္။ ျပည္တြင္း ျပႆနာရပ္ကို မွန္ကန္ေသာနည္းလမ္းျဖင့္ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းအေျဖရွာမွသာ တ႐ုတ္ ျမန္မာနယ္စပ္ ေဒသဆိုင္ရာ လံုျခံဳေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေရးကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနမွ ျမန္မာျပည္ အ ေပၚ ေမတၲာရပ္ခံေတာင္းဆိုခဲ့တယ္။ ကိုးကန္႔ေဒသတြင္း အေျခခ်ေနထိုင္ ရပ္တည္ၿပီး သက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းျပဳေနတဲ့ တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံ သားေတြရဲ႕ လံုျခံဳေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အာဏာသိမ္း စစ္အုပ္စုအေနျဖင့္ အျပည့္အဝ တာဝန္ယူေပးဖို႔ရာ ကမ္းလွမ္းေတာင္းဆိုခဲ့တယ္။

တခ်ိန္တည္းဆိုသလို တ႐ုတ္နယ္စပ္ေဒသတေလွ်ာက္ စစ္ေဆးစံုစမ္းဖို႔ရာႏွင့္ ယူနန္ ျပည္နယ္တြင္း တည္ၿငိမ္မႈရရွိႏိုင္ေရးအတြက္ ေဒ သခံ အာဏာပိုင္ေတြကို ကူညီေထာက္ပ့ံေစျခင္းအလို႔ငွာ ပီကင္းေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ျပည္သူ႔လံုျခံဳေရးဝန္ႀကီး မန္ဇီရန္ဇူးႏွင့္ တျခား ေသာ ထိပ္တန္းအရာရွိေတြကို ေစလႊတ္တာဝန္ေပးခိုင္းေစခဲ့ေၾကာင္း သတင္းမီဒီယာေတြမွာ ေဖာ္ျပပါရွိတယ္။ ယူနန္ျပည္နယ္အစုိးရ ဟာ နယ္စပ္ေဒသ တည္ၿငိ္မ္ေရးကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္ဖို႔ရာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ယႏၲရားကို ျပန္လည္အသက္သြင္း လုပ္ေဆာင္ရာဝယ္ နယ္ စပ္ေဒသ အေျခခ်ေနထိုင္သူေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္၊ စည္းစိမ္လံုျခံဳေရးႏွင့္ လက္ရွိအေနအထားထက္ပိုၿပီး ဆိုးရြားမႈမရွိရေလေအာင္ ဆက္ႏြယ္မႈရွိတဲ့ ေဆာင္တာတခုခ်င္းစီအလိုက္ကို ရြက္ကုန္ဖြင့္ အားထုတ္ႀကိဳးပမ္း လုပ္ေဆာင္ေလရဲ႕။

နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္မွာျဖစ္တဲ့ ပဋိပကၡျပႆနာေတြကေန လွ်ံထြက္လာမယ့္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးေတြဟာ တ႐ုတ္ေခါင္း ေဆာင္ေတြနဲ႔လည္း ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္မႈရွိတယ္ဆိုတာ ဒီလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကေန ရည္ၫႊန္းေဖာ္ေဆာင္ေနတယ္။ ကုိးကန္႔တိုင္း ရင္းသား လူမ်ဳိးစု လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔ေတြအေပၚ အာဏာသိမ္း စစ္အုပ္စုရဲ႕ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္မႈကို ပီကင္း အေနျဖင့္တားဆီးျခင္းငွာ မစြမ္းသာေသာ္ျငား တ႐ုတ္ အမ်ဳိးသား အက်ဳိးစီးပြား လံုျခံဳေရးအတြက္ေတာ့ လက္ဦးမႈရယူႏို္င္ေရးအတြက္ ေျခလွမ္းေတြကို သတိႀကီး စြာနဲ႔ ေလွ်ာက္လွမ္းေနမွာပဲ။

တ႐ုတ္-အေရွ႕ေတာင္အာရွ ဆက္ဆံေရး ၂

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ ေရပိုင္နက္ အျငင္းပြားမႈ ျပႆနာ
တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းဌာနေတြရဲ႕ တိုက္႐ုိက္ထုတ္လႊင့္ခ်က္ေတြမွာ အလြန္အကၽြံ ငါးဖမ္းျခင္းလုပ္ငန္းႏွင့္ဆက္ႏြယ္၍ အခန္႔မသင့္ သ ေဘာထားကြဲလြဲမႈဆိုတဲ့ ေယဘုယ်ဆန္ဆန္ သတင္းေကာက္ႏႈတ္ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြသာေဖာ္ျပပါရွိထားၿပီး ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ေရပိုင္ နက္ အျငင္းပြားမႈ ျပႆနာရပ္ႏွင့္ ဆက္လ်ဥ္း၍ ေျပာဆိုျခင္းမရွိ သေလာက္ကုိ ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္းလုပ္ေဆာင္လာတာေတြ႔ရတယ္။ တ႐ုတ္အစိုးရပိုင္ သတင္းမီဒီယာေတြမွာ ဒီအေၾကာင္းခ်င္းရာနဲ႔ ပတ္ သက္လို႔ ဇူလိုင္ ၁ ရက္ေန႔မွာ အေလးထားမီးေမွာင္းထိုး ေဖာ္ျပ ပါရွိထားၿပီး ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္ေရပိုင္နက္အတြင္း တ႐ုတ္ငါး ဖမ္းလုပ္ငန္း အက်ဳိးစီးပြားႏွင့္ ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္မႈရွိေသာ ေရပိုင္နက္၀န္းက်င္တ၀ိုက္မွာသာ တ႐ုတ္စစ္ေရယာဥ္ ခုႏွစ္စီး ကင္းလွည့္ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ွဳမႈသာရွိေၾကာင္း ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းႏွင့္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္ေရးစီမံဌာနမွ ၫႊန္ၾကားေရး မွဴးျဖစ္သူ ၀ူေဇာင္း မွတ္ခ်က္ခ်ေျပာဆိုထားတယ္။

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ေရပိုင္နက္အတြင္း တ႐ုတ္ငါးဖမ္းသမားေတြကို အျခားေသာအစိုးရေတြရဲ႕ မူပိုင္ခြင့္ကိုထိပါးမႈျဖင့္ တိုင္းတပါး ေရပိုင္နက္က်ဴးေက်ာ္သူ တ႐ုတ္ငါးဖမ္းသမားေတြကို တရားမ၀င္ေမွာင္ခိုမႈနဲ႔ ဖမ္းဆီးႏိုင္ေၾကာင္း ျပႆနာရပ္ေတြနဲ႔ သက္ဆိုင္လို႔ ၀ူ အေသးစိတ္ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုထားတယ္။ ၀ူ ရဲ႕ အဆိုအရေတာ့ တ႐ုတ္ငါးဖမ္းသမားေတြကို ဖမ္းဆီးထားတဲ့ တိုင္းတပါးရပ္ျခား ႏိုင္ငံ ေတြဟာ ရံဖန္ရံခါဆိုသလိုအခ်ိန္ကာလေတြမ်ဳိးေတြမွာလႊတ္ေပးေလ့ရွိေပမယ့္လို႔ ေရယာဥ္ႏွင့္ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကေတာ့ျဖင့္ ျပန္ရေလ့႐ုိးထံုးစံမရွိပါဘူး။ ဂၽြန္လ ၂၀ ရက္တုန္းက တ႐ုတ္ငါးဖမ္းသမား ၇၅ ေယာက္ႏွင့္ ေရယာဥ္ရွစ္စီးကို အင္ဒိုနီးရွား အာဏာပိုင္ ေတြမွ ဖမ္းဆီးခဲ့ေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ဂၽြန္လ ၂၅ ရက္ေႏွာင္းပိုင္းမွာ လႊတ္ေျမာက္ခြင့္ေပးခဲ့ေပမယ့္လို႔ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ က ေတာ့ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ကေန ယခုခ်ိန္ထိ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းထားတုန္းပဲ။

တ႐ုတ္ေရပိုင္နက္အတြင္း က်ဴးေက်ာ္၀င္ေရာက္လာတဲ့ တိုင္းတပါးရပ္ျခားမွ ငါးဖမ္းသူေတြကို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းထား ျခင္း မရွိေၾကာင္း ၀ူ အခိုင္အမာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုေလရဲ႕။ သို႔ဆိုသည့္တိုင္ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဂၽြန္လေႏွာင္းပိုင္းေလာက္မွာ ထုတ္ျပန္ တဲ့အစီရင္ခံစာေဖာ္ျပခ်က္ေတြမွာ တ႐ုတ္အာဏာပိုင္ေတြဟာ ဗီယက္နမ္ ငါးဖမ္းသမား ၂၅ ဦးကို ၁၀ ရက္ၾကာထိန္းသိမ္းထားျခင္းႏွင့္ အျခားေသာ ၁၂ ဦးကို ဒဏ္ေငြေပးေဆာင္ခ်ိန္ကာလအထိ ထိန္းသိမ္းဖမ္းဆီးထားတယ္။ ဗီယက္နမ္ သတင္းအစီရင္ခံစာေတြရဲ႕ ထုတ္ ေဖာ္ေျပာဆိုခ်က္အရ ၾသဂုတ္လပိုင္း Paracel ကၽြန္းပိုင္ဆိုင္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သေဘာထားကြဲလြဲမႈေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္ ငါးဖမ္းသေဘၤာ သားေတြကို တ႐ုတ္ေရတပ္မွ ထိန္းသိမ္းဖမ္းဆီးထားခဲ့တယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ဟာ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း ေရယာဥ္အသစ္ေတြ ထပ္မံအားျဖည့္ၿပီး ကင္းေထာက္မႈေတြကို ပိုမိုအာ႐ံုထားစူးစိုက္လုပ္ေဆာင္ထားေၾကာင္း ၀ူ ရဲ႕ အေစာပိုင္းကာလ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆို ခ်က္ေတြအရသိရွိရတယ္။

သူ႔ရဲ႕ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပထားခ်က္ေတြအရဆိုရင္ေတာ့ အေရွ႕ ေတာင္အာရွေဒသတြင္း ၾသဇာထူေထာင္ႏိုင္ဖို႔ရာအတြက္ ေတာင္တ ႐ုတ္ပင္လယ္ေရပိုင္နက္ႏွင့္ ကၽြန္းေတြကိုအေျချပဳၿပီး ငါးဖမ္းလုပ္ ငန္းကို ႀကီးၾကပ္ကိုင္တြယ္ႏိုင္ဖို႔ရာအတြက္ အခန္႔မသင့္ေသာ ထိ ခိုက္မႈျပႆနာရပ္ေတြကို ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို တုန္႔ျပန္ေျဖရွင္းေနျခင္း ျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းႏွင့္ အေရးႀကီးဆက္ႏြယ္တဲ့ ျပႆ နာရပ္ေတြကို ၾသဂုတ္လ ၅ ရက္ေန႔မွာ ဂ်ိမ္းစ္ေဖာင္ေဒးရွင္းမွ တ ႐ုတ္ျပည္မွတ္တမ္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္စာေစာင္မွာ လိုင္းဂိုးစတိန္း ေဆာင္း ပါးမွာ ေဖာ္ျပပါရွိထားေလရဲ႕။


တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ႏွစ္စဥ္ ငါးဖမ္းမႈႏႈန္းထားဟာျဖင့္ တျခားေသာအိမ္နီးခ်င္း ယွဥ္ၿပိဳင္ဖက္ေတြထက္စာရင္ ေလးဆႏႈန္းပိုမိုမ်ားျပားျခင္း၊ ဂ် ပန္၊ အေမရိကန္ႏွင့္ အျခားေသာပစိဖိတ္ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံေတြထက္စာရင္လည္း ပိုမိုမ်ားျပားရသည့္ ရင္းခံအေၾကာင္းတရားက ႏွစ္စဥ္ ႏွစ္တိုင္းလိုလို အလြန္အကၽြံငါးဖမ္းျခင္းႏွင့္ တျခားေသာ ျပႆနာရပ္ေပါင္းစံုရပ္ေတြေၾကာင့္ ေႏြဦးကာလပိုင္းမွာ ေတာင္တ႐ုတ္လယ္ ကမ္း႐ုိးတန္းတေလွ်ာက္ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ အျခားေသာငါးဖမ္းသူေတြ အျပင္းပြားရာေရပိုင္နက္ျဖစ္သည့္ အခ်က္အျခာက်ရာေနရာမွာ ငါး ဖမ္းျခင္းကို တရား၀င္ဆိုင္းငံ့ထားလိုက္သည့္အတြက္ မ်ားမၾကာမီႏွစ္ကာလေတြမွစ၍ တ႐ုတ္ျပည္ဟာငါးဖမ္းမႈႏႈန္းထား ေလ်ာ့က်သြား တယ္လို႔ဆိုရမယ္။

ဗီယက္နမ္ဟာ ေခတ္မွီေရယာဥ္ႏွင့္ ေလယာဥ္ေတြကို ႐ုရွဆီ္မွ၀ယ္ယူတိုးခ်ဲ႕ထားေၾကာင္း ႐ုရွမီဒီယာေတြရဲ႕ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခ်က္ ေၾကာင့္ တျခားေသာျပႆနာရပ္ေတြပါ ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္မႈရွိေနတယ္လို႔ဆိုရမယ္နဲ႔တူတယ္။ ဗီယက္နမ္ေရတပ္အင္အားတိုးခ်ဲ႕ လာျခင္းဟာ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ႏွင့္ မလႅကာေရလက္ၾကားတေလွ်ာက္မွာရွိေသာ အက်ဳိးစီးပြားဆိုင္ရာေတြနဲ႔ တ႐ုတ္ေရယာဥ္ ေတြရဲ႕ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကုိ တန္ျပန္လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ တခ်ဳိ႕ေသာတ႐ုတ္သတင္းမီဒီယာေတြရဲ႕ထုတ္လႊင့္ခ်က္ေတြမွာေဖာ္ျပပါ ရွိထားတယ္။ ဗီယက္နမ္အေနျဖင့္ ႐ုရွလုပ္ေခတ္မွီလက္နက္ေတြကို ၀ယ္ယူထိန္းသိမ္းထားျခင္းမရွိေၾကာင္းနဲ႔ ၾသဂုတ္လအတြင္းထုတ္ ျပန္သည့္ ႐ုရွရဲ႕ေထာက္ျပေျပာဆိုခ်က္ေတြဟာျဖင့္ မွန္ကန္မႈမရွိေၾကာင္း ပဋိပကၡေတြ အထိုက္အေလ်ာက္တည္ၿငိမ္မႈရွိသြားၿပီလို႔ထင္ ျမင္ယူဆရေၾကာင္းကာကြယ္ေျပာဆိုသြားတယ္။

ဒီႏွစ္ အေစာပိုင္းအတြင္း တ႐ုတ္ေရပိုင္နက္အနီး တ႐ုတ္စစ္ေရယာဥ္ေတြႏွင့္ ထိပ္တိုက္ေတြ႔ဆံုခဲ့သည့္ အေမရိကန္ေရတပ္ကင္း ေထာက္ စစ္သေဘၤာရဲ႕ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ တ႐ုတ္သက္ဆိုင္ရာအာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ သတင္းအသံထုတ္လႊင့္ခ်က္ေတြ မွာမေက်နပ္ေၾကာင္းထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုျခင္း အလ်ဥ္းမရွိေသာ္ျငား ၾသဂုတ္လ၂၆-၂၇ ရက္ေန႔ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြး ေရးစကား၀ိုင္းမွာ ေရပိုင္နက္လံုျခံဳေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တရား၀င္မွတ္တမ္းမွတ္ရာေတြျဖင့္ ေ၀ဖန္ေျပာဆိုတိုက္ခိုက္သြားခဲ့တယ္။ ဒီႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလ ကမ္း႐ုိးတန္းတေလွ်ာက္ အျငင္းပြားေနတဲ့ေရပိုင္နက္မွာ အေမရိကန္အေနျဖင့္ ေ၀ဟင္ႏွင့္ေရျပင္နယ္နိမိတ္ပိုင္နက္ ေတြမွာ စစ္ေရးအရစံုစမ္းေထာက္လွမ္းမႈေတြကို အဆံုးသတ္ေလ်ာ့ခ်လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔ရာအတြက္ တ႐ုတ္ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ေျပာဆိုခ်က္ေတြကို အစိုးရပိုင္သတင္းမီဒီယာေတြမွာ တိုက္႐ုိက္ကိုးကားထုတ္လႊင့္ ေဖာ္ျပပါရွိထားတယ္။

ၾသဂုတ္လ ၂၈ ရက္ေန႔ထုတ္ တ႐ုတ္ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ေဖာ္ျပပါရွိထားတာက အေမရိကန္ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ထုတ္ျပန္ ေၾကျငာခ်က္မွာ တ႐ုတ္စစ္ေရယာဥ္ေတြနဲ႔ အေမရိကန္ ကင္းေထာက္ေရယာဥ္တို႔ရဲ႕ ဒီႏွစ္ ႏွစ္၀က္မတိုင္မီအေစာပိုင္းအတြင္း ထပ္တ လဲထိပ္တိုက္ေတြ႔ဆံုမႈႏွင့္ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ေရတပ္တို႔ရဲ႕မေတာ္တဆ ထိပ္တိုက္ေတြ႔ဆံုမႈေၾကာင့္ တ႐ုတ္အေပၚထားရွိက်င့္သံုး သည့္ အေမရိကန္ရဲ႕ကင္းေထာက္စံုစမ္းေရး စီ္မံခ်က္ေျပာင္းလဲေဖာ္ေဆာင္သြားရမွာျဖစ္ေၾကာင္း တ႐ုတ္ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ သေဘာရပ္ခံအျမင္ေတြကို ရည္ၫႊန္းကိုးကား ေဖာ္ျပပါရွိထားတယ္။

ဒီစစ္ဆင္ေရးတခုလံုးဟာ အဆံုးသတ္မွာေတာ့ တျဖည္းျဖည္းေလ်ာ့က်သြားၿပီးရပ္ဆိုင္းသြားမွာျဖစ္တယ္။ လြတ္လပ္သည့္ ေရပိုင္နက္ အတြင္းသြားလာရာ၀ယ္ မလိုလားအပ္ေသာ အခန္႔မသင့္ထိခိုက္မႈေတြကို သတိထားေရွာင္ၾကဥ္ရမွာျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္သံ႐ံုးမွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူရဲ႕ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခ်က္ေၾကာင့္ အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ သေဘာထားရပ္တည္ခ်က္ဟာ ေျပာင္းလဲမႈမရွိေၾကာင္း တ ႐ုတ္ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ထုတ္ႏႈတ္ေဖာ္ျပထားတယ္။

အေမရိကန္အေနနဲ႔ ဒီပဋိပကၡရဲ႕ အတိမ္အနက္အေပၚဂ႐ုမျပဳမိပံုကို အထက္လႊတ္ေတာ္ ႏိုင္ငံျခားဆက္ဆံေရး ေကာမတီရဲ႕အဖြဲ႔ငယ္ ျဖစ္ေသာ အေရွ႕အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေရးရာဌာနရဲ႕လက္ေအာက္မွ အဖြဲ႔ငယ္၏ ဥကၠ႒ျဖစ္သူ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဂ်ိမ္းစ္၀က္ဘ္ မီး ေမွာင္းထိုးျပသခဲ့တယ္။ ဗီယက္နမ္ကို ေထာက္ပံ့ကူညီမႈေတြေပးဖို႔ႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြအေနျဖင့္ တ႐ုတ္ၾသဇာခ်ဲ႕ထြင္လာ ျခင္းအေပၚခုခံရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ရာအတြက္ အိုဘားမားအုပ္ခ်ဴပ္ေရးကာလအတြင္း သိမ္ေမြ႔သည့္ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္ေတြသံုးစြဲၿပီး ဗီ ယက္နမ္ကုိ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈေပးဖို႔ႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသတြင္း တ႐ုတ္ၾသဇာခ်ဲ႕ထြင္လာျခင္းအေပၚ ခုခံရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ရာအ တြက္ အေထာက္အထားခိုင္လံုစြာျဖင့္ တင္ျပထုတ္ေဖာ္ေျပာျခင္း၊ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒထံုးတမ္းေတြႏွင့္အညီ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ျခင္းကို တ ႐ုတ္ျပည္ေကာက္ခ်က္ခ် သံုးသပ္ရာ၀ယ္ အေမရိကန္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအေနျဖင့္ သေဘာတူညီျခင္း အလ်ဥ္းမရွိတာက ေရ ေၾကာင္းသြားလာေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ၾကန္႔ၾကာမႈရွိေအာင္လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ အေမရိကန္ ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ဗီယက္နမ္တို႔ရဲ႕ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္း ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈကို တ႐ုတ္ျပည္မွ ၿခိမ္းေျခာက္လာႏိုင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း ေ၀ဖန္ေထာက္ျပေျပာဆိုခ်က္ ေတြကို ၀က္ဘ္ ေၾကျငာခ်က္ထဲမွာ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပ ပါရွိထားတယ္။

တ႐ုတ္-အေရွ႕ေတာင္အာရွ ဆက္ဆံေရး ၃

အာဆီယံ ေဒသဆိုင္ရာအစည္းအေဝးအတြင္း အေမရိကန္ တက္ႂကြစြာပါဝင္လႈပ္ရွားလုပ္ေဆာင္မႈ

ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ဇူလိုင္လအတြင္း က်င္းပျပဳလုပ္သည့္ အာဆီ ယံေဒသတြင္း ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးမ်ားေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲ မွာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး အာဆီယံအဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံေတြႏွင့္ ခ်စ္ၾကည္ ရင္းႏွီးစြာျဖင့္ အတူပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရး သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည့္အတြက္ ကမၻာ့မိသားစု အသိုင္းအဝိုင္းရဲ႕ အသိအမွတ္ျပဳမႈကို လက္ခံရ ယူႏိုင္ခဲ့ တယ္လို႔ တ႐ုတ္ေရးရာ ကၽြမ္းက်င္းသူေတြ တ႐ုတ္ေန႔စဥ္ သတင္းစာမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသတြင္း ျပႆနာရပ္ ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေကာက္ႏွဳတ္ေဖာ္ျပထားသလို တ ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းမီဒီယာေတြမွ မီးေမာင္းထိုး ထုတ္ ေဖာ္ ျပသခဲ့ၾကတယ္။ အေမရိကန္ အစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြ လာေရာက္လည္ပတ္ျခင္း ရည္ၫႊန္းေဖာ္ဆိုခ်က္ကေတာ့ ေဒသဆိုင္ရာ အဝန္းအဝိုင္းအတြင္းသို႔ အင္အားႀကီး စူပါပါဝါ တေက်ာ့ျပန္ဝင္လာျခင္း သေကၤတအမွတ္အသားသ႐ုပ္လို႔ ဆိုရမွာပဲ။ ဆန္႔က်င္ဖက္ ဆိုင္ရာ ႐ႈေထာင့္အျမင္ကေန သံုးသပ္အကဲျဖတ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ကနဦးအေစာပိုင္းကာလမ်ားဆီ တုန္းက လာေရာက္လည္ပတ္စဥ္မွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြရဲ႕ လက္ခံအသိအမွတ္ျပဳမႈဟာ အေတာ္ေလးကို ကြာဟမႈရွိတယ္ လို႔ဆိုရမွာပဲ။

တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ တိုက္႐ိုက္ေရာေထြးထုတ္လႊင့္မႈ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေနာက္ကြယ္မွ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒ သတြင္း ဝင္ေရာက္ေနရာယူလုပ္ေဆာင္မႈေတြဟာ တၿပိဳင္နက္တည္းဆိုသလို ထြက္ေပၚလာသည့္အတြက္ ဇူလိုင္လ ၂၃ ရက္ေန႔ထုတ္ တ႐ုတ္ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ေဝဖန္ဆန္းစစ္ထားသည့္အဆိုအရေတာ့ တ႐ုတ္ျပည္နဲ႔ အင္အားခ်ိန္ခြင္လွ်ာၫိႇႏွိဳင္းဖို႔ရာဆိုတဲ့ ရင္းခံအ ေၾကာင္းတရားသာလွ်င္ရွိေတာ့တယ္။ တ႐ုတ္ေရးရာကၽြမ္းက်င္သူေတြရဲ႕ ကိုးကားေဖာ္ျပခ်က္ေတြမွာေတာ့ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ တို႔ရဲ႕ အင္အားခ်ိန္ခြင္လွ်ာၫိႇႏွိဳင္းမႈအေပၚ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြအေနနဲ႔ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကျခင္း အလ်ဥ္းကင္းမဲ့ရျခင္းက ဒီအင္ အားႀကီးႏွစ္ႏိုင္ငံႏွင့္ ဆက္ဆံေရးမွတဆင့္ ရရွိလာမယ့္ အက်ဳိးအျမတ္ရလဒ္အျဖစ္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အက်ပ္အတည္းနဲ႔ ဇလေဗဒ ဆိုင္ရာ ျပႆနာရပ္အခင္းအက်င္းေတြကို ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္စြာ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္မည့္အေရးက ပိုအေလးကဲတယ္လို႔ ဆိုရမွာပဲ။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနျဖင့္ တ႐ုတ္၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ခိုင္မာသည့္ဆက္ဆံေရးတရပ္အျဖစ္ ပံုေဖာ္ဖန္တီးယူရာ ဝယ္ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္းမိတ္ေဆြႏိုင္ငံအမ်ားစုအေနျဖင့္ တ႐ုတ္ျပည္အေပၚ အေလးထား အသိအမွတ္ျပဳမႈကို ဖြင့္လွစ္ေဖာ္ ထုတ္ျပသျခင္းမွ အေပါင္းလကၡဏာရပ္အသြင္ေဆာင္သည့္ သဏၭာန္မွေနခ်ဥ္းကပ္လုပ္ေဆာင္သြားႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားေၾကာင္း ဟီလာရီ ကလင္တန္ရဲ႕ မွတ္ခ်က္ခ်ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့တယ္။

တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕တိုက္႐ိုက္ထုတ္လႊင့္ခ်က္ေတြမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြအေပၚ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕အေလးကဲမႈႏွင့္ အားနည္းခ်ိဳ႕ယြင္း ခ်က္ေတြကို ထင္ဟပ္ေပၚလြင္ေစသည့္အတြက္ ေဒသတြင္းသို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အလံုးအရင္းနဲ႔ဆိုသလို ဝင္ေရာက္လာျခင္း ကိုရင္ဆိုင္ၾကံဳေတြ႔ရျခင္းျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္-အာဆီယံ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ေဒၚလာ ၆ဝ ဘီလီယံႏွင့္ အေမရိကန္-အာဆီယံ ေဒၚလာ ၁ဝဝ ဘီလီယံ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံခ်ိန္မွာ တ႐ုတ္-အာဆီယံ ကုန္သြယ္မႈပမာဏအတိုင္းအတာဟာ ေဒၚလာ ၂၃၁ ဘီလီယံရွိသည့္အတြက္ ေဒၚလာ ၁၇၈ ဘီလီယံသာရွိသည့္ အေမရိကန္-အာဆီယံ ကုန္သြယ္မႈအတိုင္းအတာပမာဏထက္ သာလြန္ေၾကာင္း ဇူလိုင္လ ၂၃ ရက္ေန႔ ထုတ္ တ႐ုတ္ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ကိုးကားေဖာ္ျပပါရွိထားသည့္အတြက္ အေကာင္းျမင္႐ႈေထာင့္မွေန ေတြးေတာလက္ခံလို႔ရတယ္ဆို ရမွာပဲ။ ၾသဂုတ္လ ၂၁ ရက္ေန႔ထုတ္ တ႐ုတ္ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ တ႐ုတ္ေရးရာကၽြမ္းက်င္သူေတြ လားရာတဖက္မွ ေဝဖန္သံုးသပ္ ထားတာက ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း မၾကာေသးမီကမွျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ေရပိုင္နက္အျငင္းပြားမႈျပႆနာရပ္ဝယ္ တ႐ုတ္ျပည္ အေနနဲ႔ အႏွဳတ္လကၡဏာေဆာင္သည့္ ဆိုးက်ဳိးေတြအေတာ္ေလးကို လႊမ္းမိုးမႈရွိေနသည့္အတြက္ ေဒသဆိုင္ရာအတြင္းသို႔ အေမရိ ကန္ျပည္ေထာင္စု လႊမ္းမိုးျခယ္လွယ္ဖို႔ရာ တေက်ာ့ျပန္ဝင္လာျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ ေကာက္ႏွဳတ္ေဖာ္ျပထားသလို အာဆီယံအဖြဲ႔ဝင္ ႏိုင္ငံ ေတြအေနျဖင့္လည္း ဝမ္းပမ္းတသာလက္ခံႀကိဳဆိုျခင္း မရွိခဲ့ၾကဘူးဆိုရလိမ့္မယ္။

အာဆီယံေဒသဆိုင္ရာအတြင္း တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕စိတ္အားထက္သန္မႈစိတ္သုန္းေနျခင္း

တ႐ုတ္-အာဆီယံ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္

အတိတ္ကာလႏွစ္မ်ားဆီတုန္းက တ႐ုတ္သတင္းအသံလႊင့္ထုတ္လႊတ္ခ်က္ေတြဟာ တသမတ္တည္းလို႔ဆိုရမွာျဖစ္ေသာ္ျငား ၾသဂုတ္ လ ၂၁ ရက္ တ႐ုတ္ေန႔စဥ္ထုတ္သတင္းစာမွာ အာဆီယံေဒသတြင္း ၫိႇႏွိဳင္းမႈမရသည့္ ရည္ရွည္ၾကံဳေတြ႔ေနရေသာ ျပႆနာရပ္ေတြ ဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြအတြင္း ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးနဲ႔လံုျခံဳေရးအတြက္ စုစည္းမႈရွိလာျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ႏွစ္သက္ေက်နပ္အားရ မိေၾကာင္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔အတိအလင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုထားတယ္။ ၁၉၉ဝ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြ ေဒသဆိုင္ရာအတြင္းသို႔ တ႐ုတ္ ျပည္ တက္ႂကြစြာျဖင့္ ခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္လာခဲ့သည့္ တေလွ်ာက္လံုးဆိုသလိုမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အားနည္းယိုယြင္း ခ်က္ေတြအေပၚ တ႐ုတ္ျပည္ ႐ႈျမင္သံုးသပ္ရာဝယ္ သတင္းမီဒီယာေတြႏွင့္ အဆင့္ျမင့္ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ပိုင္းေတြရဲ႕ အာဆီယံႏွင့္ အဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံေတြအေပၚ အာရံုစိုက္အေလးေပးမႈ ေလ်ာ့တိေလ်ာ့ရဲျဖစ္ျခင္း ဂရပ္ဖ္မ်ဥ္းေကြးဆိုင္ရာ သေကၤတေဖာ္ျပခ်က္ေတြအရ ႏိုင္ငံ အမ်ားစုဟာ တည္ၿငိမ္မႈမရွိျခင္း၊ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ေရႊ႕ေျပာင္းက်င္းပရျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျပႆနာရပ္အလံုးစံုကို ေျဖရွင္းႏိုင္စြမ္း မရွိဘူးဆိုတာ သိသာထင္ရွားလြန္းတယ္။

ၾသဂုတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔ ဗန္ေကာက္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည့္ တ႐ုတ္-အာဆီယံရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ သေဘာတူညီခ်က္ဟာ လုပ္႐ိုးလုပ္ စဥ္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ လားရာသေကၤတတရပ္လို႔ေတာ့ဆိုႏိုင္ေကာင္းပါရဲ႕။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္သတင္းမီဒီယာေတြရဲ႕အဆိုအရ ဒီသ ေဘာတူညီခ်က္ဟာ တ႐ုတ္-အာဆီယံ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရးဇံုတရပ္ အၿပီးသတ္ၫႇိႏွိဳင္းမႈအဆင့္အမွတ္အသားသ႐ုပ္အျဖစ္ ဇန္ နဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔မွာ စတင္အက်ဴံးဝင္သက္ဆိုင္မွာျဖစ္တယ္။ အေစာပိုင္းကာလ ဆယ္စုႏွစ္ေတြတုန္းက သေဘာတူညီမႈေတြကေန တဆင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ လိုက္ေလ်ာညီေထြကိုက္ညီမႈရွိလာဖို႔ရာအတြက္ တ႐ုတ္-အာဆီယံႏိုင္ငံေတြၾကား ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းဆိုလို ပံု ႀကီးခ်ဲ႕သတင္းထုတ္ျပန္ျခင္းႏွင့္ တ႐ုတ္အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ေဒသဆိုင္ရာအတြင္း အေပါင္းလကၡဏာေဆာင္သည့္ ဆက္ဆံေရးတရပ္ထူ ေထာင္ျခင္းဆိုသည့္ သံုးသပ္ခ်က္ေတြနဲ႔သာလ်င္အဆံုးသတ္ရစၿမဲလို႔ဆိုရမွာပဲ။ တ႐ုတ္ျပည္အေနနဲ႔ အေရွ႕အာရွထိပ္သီးအစည္းအ ေဝးနဲ႔ ေျခာက္ႀကိမ္ေျမာက္ တ႐ုတ္-အာဆီယံ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာေတာ့ အာဆီယံအေပၚအေပါင္းလကၡဏာေဆာင္သည့္အေလး ေပးမႈမ်ဳိးမႈျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္လုပ္ေဆာင္သြားမွာျဖစ္ေၾကာင္း ၾသဂုတ္လ ၂၁ရက္ေန႔ ထုတ္ႏွဳတ္ေဖာ္ျပခ်က္ေတြမွာ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထား တယ္။

တ႐ုတ္-အေရွ႕ေတာင္အာရွဆက္ဆံေရး ၄

မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္း ေရကာတာ
မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္း ေဒသတြင္းႏိုင္ငံေတြမွ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေတြနဲ႔ ဟီလာရီကလင္တန္ ဇူလိုင္လတြင္း ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ က်င္းပျပဳလုပ္ သည့္ အာဆီယံေဒသတြင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးမ်ား ေတြ႔ဆံုေဆြး ေႏြးပြဲသို႔ တက္ေရာက္ခဲ့ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ သ တင္းဌာနေတြမွာ ထုတ္ႏႈတ္ေဖာ္ျပ ပါရွိထားတယ္။ ဒီေတြ႔ဆံုေဆြး ေႏြးပြဲမွေန ထြက္ေပၚလာမယ့္ ေနာက္ဆက္တြဲ အဆက္အစပ္ဟာ အေနာက္ဥေရာပႏွင့္ ေဒသတြင္းႏိုင္ငံေတြအေပၚမွာ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္းေဒသတြင္းဆိုင္ရာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအစီအစဥ္ဟာ တျခားေသာႏိုင္ငံေတြအေပၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ တစံုတရာရွိ လာႏိုင္မလားဆိုတာနဲ႔ တ႐ုတ္ျပည္ဟာ မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္းေဒသဆိုင္ ရာ ေကာ္မရွင္မွာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ရာ ျငင္းဆန္ကန္႔ကြက္ျခင္း နဲ႔ ျမစ္ဝွမ္းေဒသတြင္း ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအစီအစဥ္မွာ အကန္႔အသတ္ေဘာင္အတြင္းမွသာ ကိုယ္တိုင္လြတ္လပ္စြာ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္လို တာကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်အလားအလာရွိတယ္။

စင္ကာပူ အေျခစိုက္ မိုက္ကယ္ရစ္ခ်တ္ဆန္ ဂ်ဴလိုင္လအတြင္း ေယးလ္ဂလိုဘယ္ အြန္လိုင္းမွာ အၾကံျပဳေရးသားထားတာက တ႐ုတ္ ျပည္ရဲ႕ ေရအားလွ်ပ္စစ္ဆည္စီမံကိန္းဟာ တ႐ုတ္ျပည္ ျမစ္ေၾကာင္းတေလွ်ာက္မွာရွိတဲ့ ကေမၻာဒီးယား ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းေတြကို ဆိုးက်ဳိး ေတြျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ေစျခင္း၊ ဗီယက္နမ္ စပါးစိုက္ခင္းေတြကို ေရေထာက္ပ့့ံေပးဖို႔ရာႏွင့္ ျမစ္စီးဆင္းရာ တေလွ်ာက္ႏိုင္ငံေတြအတြက္ပါ အခရာက်လွတယ္။ ျမစ္ေရစီးဆင္းမႈကို ထိန္းခ်ဴပ္ထားျခင္းဟာ တိုက္စားမႈဆိုးက်ဳိးေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ရာႏွင့္ မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္းေဒသ တြင္း ေရလႊမ္းမိုးမႈ အႏၲရာယ္စက္ကြင္း သံသရာႏွင့္ စြမ္းအင္လံုေလာက္မႈေတြကိုပါ ျဖည့္တင္းေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ အ ေၾကာင္းျပေျပာဆိုခ်က္ကို ရစ္ခ်တ္ဆန္ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပထားတယ္။ သူ႔ သေဘာထားအျမင္ေတြအရ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံ ငယ္ေလးေတြအေနနဲ႔ တ႐ုတ္ျပည္အေပၚ ရန္ၿငိဳးဖြဲ႔လုပ္ရပ္မ်ဳိးေတြကို လုပ္ေဆာင္ျခင္းငွာ မစြမ္းသာသလို (သို႔) လုပ္လိုသည့္ ဆႏၵမရွိ ျခင္းေၾကာင့္ သူတို႔ရဲ႕မေက်လည္မႈ၊ မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္းေဒသ ေကာ္မရွင္အတြင္း လမ္းၫႊန္ခ်က္နဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္စဥ္းစားခ်က္ေတြအေပၚမွာ တ ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕သေဘာမတူ ကန္႔ကြက္မႈေတြ၊ ျမစ္ဝွမ္းေဒသတြင္း ႏိုင္ငံအမ်ားစုရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြား ယွဥ္ၿပိဳင္လာမႈေတြမွ ေဒသတြင္းဆိုင္ရာ ဘံုသေဘာတူညီခ်က္ေတြကို ႀကိဳးပမ္းေဖာ္ထုတ္သြားရမွာ ျဖစ္တယ္။

တ႐ုတ္-ၾသစေတးလ် ပြတ္တိုက္မႈနဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈ
ၾသစေတးလ် ေနာက္ဆံုးထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ စကၠဴျဖဴကာကြယ္ေရး ေၾကျငာခ်က္ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕အႏႈတ္လကၡဏာေဆာင္ တုန္႔ ျပန္မႈ အပါအဝင္၊ ၾသစေတးလ် သတၳဳတြင္းလုပ္ငန္းပိုင္ရွင္ေတြ တ႐ုတ္ျပည္မွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံဖို႔ ေလလံၿပိဳင္ဆြဲရာမွာ ႐ံႈးနိမ့္သြားျခင္း၊ ၾသ စေတးလ် သတၳဳတြင္းလုပ္ငန္း အမႈေဆာင္အရာရွိကို ကုန္သြယ္ေရးဆိုင္ရာ လွ်ဳိ႕ဝွက္ခ်က္ေတြေပါက္ၾကားမႈႏွင့္ တရားစြဲဆို ဖမ္းဆီးအ က်ဥ္းခ်ထားျခင္း၊ Uighur တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြ ၾသစေတးလ်သို႔ အလည္ပတ္သြားေရာက္ျခင္းႏွင့္ တ႐ုတ္ျပည္သို႔ စံုစမ္းေထာက္ လွမ္းဖို႔ ေစလႊတ္လိုက္သူ ၾသစေတးလ် ႏိုင္ငံသားေတြကို ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္း စသည့္အေၾကာင္းခ်င္းရပ္မ်ားစြာေတြေၾကာင့္ မ်ားမၾကာ မီ လေတြအတြင္း ဆက္ဆံေရး ယိုယြင္းပ်က္ျပားခဲ့ရျခင္းျဖစ္တယ္။

တ႐ုတ္သံအမတ္ႀကီး Canberra အလည္ပတ္သြားေရာက္ခ်ိန္ လႈိက္လွဲပ်ဴငွာစြာ လက္သင့္ကမ္းႀကိဳဆိုသည့္အတြက္ ဆက္ဆံေရး ေျပျပစ္ေကာင္းမြန္ၿပီဟုထင္ရေပမယ့္ ႏွစ္ဖက္သတင္းမီဒီယာေတြမွ အဆိုးျမင္တုန္႔ျပန္လုပ္ေဆာင္မႈေတြေၾကာင့္ ႏွစ္အနည္းငယ္အ တြင္း ထူးျခားသည့္ေျပာင္းလဲမႈအျဖစ္ ထင္ဟပ္ေပၚလြင္ေစတယ္။ ၾသစေတးလ်မွ Uighur တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူကို ျပည္ဝင္ခြင့္ဗီဇာ အာမခံထုတ္ေပးျခင္းႏွင့္ ၾသစေတးလ် ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ သူမရဲ႕ဘဝဇာတ္ေၾကာင္း ႐ုပ္သံလႊင့္ျပခဲ့သည့္အတြက္ ဒီအေၾကာင္းရင္းရပ္ ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ၾသစေတးလ်အေပၚ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ဖိအားေပးမႈနဲ႔ ပတ္သက္၍ ၾသစေတးလ် သတင္းအသံလႊင့္ဌာနေတြမွ မေက် လည္မႈေတြကို ထုတ္ေဖာ္ျပသခဲ့တယ္။

တ႐ုတ္သတင္းမီဒီယာေတြကလည္း တုန္႔ျပန္သည့္အေနျဖင့္ ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္ေန႔ တ႐ုတ္ ေန႔စဥ္ သတင္းစာ ေရွ႕မ်က္ႏွာစာမွာ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပပါရွိထားတာက ၾသစေတးလ်သို႔ တ႐ုတ္ခရီးသြားလာသူေတြရဲ႕ ျပည္ဝင္ခြင့္ ဗီဇာကို ၈ဝ% ထိ ေလ်ာ့ခ်ၿပီးခဲ့တဲ့ သံုးလ အတြင္း ေလ်ာ့ခ်သတ္မွတ္လိုက္တာေၾကာင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ဆက္ဆံေရး ေရခ်ိန္အမွတ္ဟာ ေအာက္ဆံုးအဆင့္ထိ က်ေရာက္သြားခဲ့ရတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးမွာ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပပါရွိထားတာက တ႐ုတ္ေရးရာ ကၽြမ္းက်င္သူေတြရဲ႕အျမင္မွာ ပီကင္းနဲ႔ ဆက္ဆံေရးယိုယြင္းပ်က္စီး သြားရသည့္အတြက္ ၾသစေတးလ် အေနနဲ႔ တစံုတရာ ျပန္လည္ေပးဆပ္မႈေတြျပဳရလိမ့္မယ္။ တ႐ုတ္ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ တျခားေသာ အာရွသားေတြ ၾသစေတးလ်ႏိုင္ငံမွာ အသတ္ခံရျခင္းႏွင့္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားရပံုေတြကို ေခါင္းစီးတပ္ထားတဲ့ ၾသစေတးလ်မွာ ေက်ာင္း သားေတြကို စိုးရြံ႕ထိတ္လန္႔မႈေတြမွ ႐ုန္းထြက္မရေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတယ္တဲ့ဆိုတဲ့ ေခါင္းစီးစာတမ္းပါ ေဆာင္းပါးအေၾကာင္းအရာ ေတြကို ေနာက္ရက္ တ႐ုတ္ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားၿပီး ဒီၿခိမ္းေျခာက္မႈေၾကာင့္ တ႐ုတ္ေက်ာင္းသား ၁၂ဝ,ဝဝဝ ဟာ ၾသစေတးလ် ႏိုင္ငံတကာပညာေရးေစ်းကြက္မွာ ေဒၚလာ ၁.၅ ဘီလီယံ သိသာထင္ရွားစြာေလ်ာ့က်သြားရလိမ့္မယ္။

အျခားတဖက္က ကုန္သြယ္ေရးဆိုင္ရာဆက္ဆံမႈေတြကေတာ့ ဆက္လက္ရွိေနဦးမွာပါ။ ၾသစေတးလ် သတင္းမီဒီယာေတြကေတာ့ ၾသဂုတ္လတြင္း ပစိဖိတ္ကၽြန္းဆြယ္ အစည္းအေဝးကို လက္သင့္ကမ္းႀကိဳဆိုၾကၿပီး တရားမဝင္ သံတမန္ေရးနည္းလမ္းေတြအရ တ ႐ုတ္နဲ႔ ထိုင္ဝမ္ၾကား ကာလတစံုတရာ အတိုင္းအတာအတြင္း အပစ္အခတ္ရပ္စဲဖို႔ရာ သေဘာတူညီထားျခင္းမွ အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံႏွစ္ ႏိုင္ငံ သံတမန္ေရးဆိုင္ရာ နည္းလမ္းေတြနဲ႔ ထိန္းခ်ဴပ္လုပ္ေဆာင္ျခင္း၊ အကူအညီေပး ေထာက္ပ့ံမႈေတြမွ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈေတြ ပ ေပ်ာက္ဖို႔ရာနဲ႔ ပစိဖိတ္ကၽြန္းႏိုင္ငံေတြ ေကာင္းမြန္သည့္အစိုးရတရပ္အျဖစ္ ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔ရာအတြက္ ၾသစေတးလ်မွ ႀကိဳးပမ္းအား ထုတ္ လုပ္ေဆာင္သြားမွာျဖစ္တယ္။ စက္တင္ဘာလ အတြင္း အေမရိကန္ ပစိဖိတ္ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႏွင့္ ၾသစေတးလ် ကာကြယ္ေရးဌာနမွ အႀကီးအကဲတို႔ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္မွာ သံုးပြင့္ဆိုင္ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈျပဳဖို႔ရာအတြက္ တ႐ုတ္ျပည္ကို ဖိတ္ေခၚထားေၾကာင္း၊ တ ႐ုတ္ သံအမတ္ႀကီး ၾသစေတးလ်သို႔ လာေရာက္ေတြ႔ဆံုျခင္းဟာ အေပါင္းလကၡဏာေဆာင္တဲ့ အစပ်ဳိးလုပ္ေဆာင္ျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ တ ႐ုတ္ျပည္မွ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မယ္လို႔ ထုတ္ႏႈတ္ေဖာ္ျပထားတယ္။

သံုးသပ္ခ်က္
အာဆီယံ + ၃ နဲ႔ အေရွ႕အာရွ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ေအာက္တိုဘာလ မွာလက္ခံက်င္းပၿပီး ေအပက္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို ႏိုဝင္ ဘာလမွာ လက္ခံက်င္းပႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ တ႐ုတ္ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ေတြ အပါအဝင္နဲ႔ နာမည္ႀကီး သတင္းမီဒီယာေတြ ေစာင့္ၾကည့္ အကဲခတ္ ေမွ်ာ္လင့္ထားခဲ့ၾကတယ္။ ဒီအေၾကာင္းခ်င္းရာ ျဖစ္ရပ္ေတြမွ တ႐ုတ္ျပည္နဲ႔ ေဒသတြင္းႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ဆက္ဆံေရး အေျခအ ေနကို ေလ့လာအကဲျဖတ္ သံုးသပ္ႏိုင္မွာျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္ရဲ႕တက္ႂကြတဲ့ ေျခလွမ္းသစ္ေတြနဲ႔အတူ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသတြင္း ျမဴဆြယ္မက္လံုးေတြေပးျခင္းအေပၚ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕တုန္႔ျပန္ေကာက္ခ်က္ခ်မႈအရေတာ့ သမၼတ အိုဘားမား အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသကို ႏိုဝင္ဘာလအတြင္း အလည္အပတ္ေရာက္ရွိလာႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားၿပီး အ ေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသတြင္း အေမရိကန္ရဲ႕ အုပ္ခ်ဴပ္ေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒအသစ္နဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းအေပၚ တ႐ုတ္အာဏာပိုင္ ေတြရဲ႕အျမင္မွာ ဘယ္ပံုနည္းနာေတြနဲ႔ ႐ႈျမင္သံုးသပ္လာႏိုင္သလဲ။

Reference: Center For Strategic & International Studies
Comparative Connections
A Quarterly E-Journal on East Asian Bilateral Relations
China-Southeast Asia Relations
Myanmar, South China Sea Issues
Robert Sutter, Georgetown University
Chin-Hao Huang, University of Southern California
http://csis.org/publication/comparative-connections-v11-n3-china-southeast-asia-relations