အနာဂါတ္ႏိုင္ငံေတာ္ ႏွင့္ လူငယ္မ်ား၏တာဝန္(၁-၅)

Political Science Research Worksheet

အနာဂါတ္ႏိုင္ငံေတာ္ ႏွင့္ လူငယ္မ်ား၏ တာဝန္(၁-၅)

How to Interpret a Political Science

Researcher

Mg Si Thu


Date: September 1st, 2007

Discussion – "Strong Leadership for Burma's Future"

ရည္ၫြန္းခ်က္ ....... လူငယ္မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ား

အထူးတင္ျပခ်က္ ......... အနာဂတ္ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ လူငယ္မ်ား၏တာ၀န္

အထူးသတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား ......... အနာဂတ္ႏိုင္ငံေတာ္၊ ႏိုင္ငံေရးစနစ္၊ ပညာေရးစနစ္၊ စြမ္းအင္၊ စီးပြါးေရးစနစ္၊ လူမႈေရးစနစ္၊


အေျခခံ ႏိုင္ငံသိပၸံ မိတ္ဆက္

Introduction of Basic Political Science

The International Studies

ႏိုင္ငံတကာေလ့လာေရး

အေျခခံႏိုင္ငံေရးသိပၸံဆိုသည္မွာ ႏုိင္ငံေရးမ်ားမည္သို႔ျဖစ္ေပၚလာပံု၊ မည္သို႔ဖြဲ႕စည္းထားပံု၊ ႏိုင္ငံသားတို႔၏ တာ၀န္ ၀တၱရားႏွင့္ အခြင့္အေရးမ်ား၊ လည္းေကာင္းတို႔၏အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရး၊ ဥပေဒျပဳေရးဟူေသာ မ႑ိဳင္ႀကီးသံုးရပ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံ ေရးမူ၀ါဒမ်ားအေပၚ က်ယ္ျပန္႔စြာေလ့လာေသာ ပညာရပ္ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံေရးပညာရပ္ဟုဆိုေသာ္လည္း ေဖၚျပမည္အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ အရင္းရွင္၀ါဒ၊ ဆိုရွယ္လစ္၀ါဒ၊ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒ စသည္ျဖစ္၀ါဒေရးရာဆိုင္ရာမ်ားမဟုတ္ေပ။

မည္သည့္၀ါဒ၊ မည္သည့္သေဘာတရား၊ မည္သည့္စနစ္မ်ားကို လက္ခံက်င့္သံုးသည့္ႏိုင္ငံျဖစ္ေစ ႏိုင္ငံတိုင္း ၌ရွိရမည့္ ဥပေဒျပဳ ေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္းေရးဟူေသာ သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံအစိုးရအပါအ၀င္ တိက်စြာလိုက္နာရန္၊ ျပဳလုပ္ရန္ႏွင့္ အဓိကတာ၀န္ ႀကီးလည္းျဖစ္ေသာ ဥပေဒျပဳေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရး သံုးခုအားဗဟိုျပဳ၍ အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၲရား ဆိုင္ရာမ်ားကို ေလ့လာေသာအေၾကာင္းအရာမ်ားသာျဖစ္သည္။

ဤစာေပမ်ားသည္ ကမာၻေပၚရွိႏိုင္ငံမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနတုိ႔အား၎၊ ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္မ်ား၏ မူလ အေစာပိုင္း ကာလ၊ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာမူလအေစာပိုင္းကာလမ်ားမွ ကမာၻေက်ာ္ပညာရွင္မ်ား၏ အေတြးအေခၚ အယူအဆ မ်ားျဖင့္ ျပန္လည္ဆန္းစစ္ သုေတသနျပဳျခင္းႏွင့္ အနာဂတ္အလားအလာမ်ားအတြက္ စဥ္းစားေတြးေခၚႏိုင္ရန္ အေျခခံ တစ္ခုအျဖစ္သာရည္ရြယ္ပါသည္။






Political

ႏိုင္ငံေရးဆိုသည္မွာ အဘယ္နည္း။

ႏိုင္ငံေရးဆိုသည္မွာ လူသားတို႔သည္ မိမိတို႔ေနထိုင္သည့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံအတြင္း၌၎၊ မိမိတို႔ေနထိုင္ရာ ဤကမာၻ ေျမႀကီး အတြင္း၌ေသာ္၎ ေန႔တဓူ၀ေတြ႕ၾကံဳျဖတ္သန္းေနရေသာ စား၀တ္ေနေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ စီးပြါးေရး အစ ရွိေသာ အေရး အရာကိစၥမ်ားအတြက္ မိမိတို႔ဘ၀တေလွ်ာက္ ႐ုန္းကန္းလႈပ္ရွားရေသာျဖစ္စဥ္သာျဖစ္၏။

ဤေလာက၌ လူရယ္လို႔ျဖစ္လာေသာအခါ ေနမႈ၊ ထိုင္မႈ၊ စားေသာက္မႈဆိုေသာကိစၥတို႔သည္ မလြဲမေသြ လႈပ္ရွား ႐ုန္းကန္ၾက ရမွာျဖစ္ပါ၏။ ဤသည္မွာ သဘာ၀ပင္ျဖစ္ပါ၏။
လူသားေတြသည္ ေမြးဖြါးႀကီးျပင္းလာၿပီးေနာက္ ေသဆံုးေသာအခ်ိန္ထိ မိမိတို႔ဘ၀ကို ႐ုန္းကန္လႈပ္ရွား သြားရ တာခ်ည္းပင္ျဖစ္ပါ၏။ သက္သက္သာသာ႐ုန္းကန္ရျခင္းႏွင့္ဆင္းရဲပင္ပမ္းစြာ ႐ုန္းကန္ရျခင္း၌ သာကြာျခား ေသာ္ျငား လည္း အားလံုးေသာ လူသား ေတြသည္ အသက္ရွင္ေနထုိင္ရစဥ္ကာလတေလွ်ာက္လံုး၌ ဘ၀ကို အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ အခက္ အခဲမ်ားအၾကား ႐ုန္းကန္ျဖတ္ သန္း ၾကရမည္သာျဖစ္ပါ၏။

ဤသည္ကိုပင္ လူတေယာက္၏ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ဟုဆိုပါ၏။ ဤကမာၻေလာက၌ လူတဦးတေယာက္တည္းသာ အသက္ရွင္ ႐ုန္းကန္ရသည္မဟုတ္ေပ။ ဤကမာၻေျမ၌ လူသားသန္းေပါင္းမ်ားစြာတို႔သည္ တၿပိဳင္နက္တည္းဘ၀ကို ႐ုန္းကန္ျဖတ္သန္းေနရေသာေၾကာင့္ လူသားသန္းေပါင္းမ်ားစြာပါ၀င္လႈပ္ရွားေနေသာႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ႀကီးသည္ မိမိတို႔၏ မိသားစု၊ မိမိတို႔၏ပတ္၀န္းက်င္၊ မိမိတို႔၏ ေဒသ၊ မိမိတို႔၏ႏိုင္ငံ ထိုမွတဆင့္ ကမာၻႏွင့္အ၀န္းဆီသို႔ ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ ေပါင္းကူး ဆက္စပ္လွ်က္ ဤကမာၻႀကီးႏွင့္ဤလူသားေတြ တည္ရွိ ေနသ၍ တနည္းအားျဖင့္ လူတို႔၏စား၀တ္ေနေရး၊ က်န္းမာေရး၊ စီးပြါးေရး စသည့္လူမႈစီးပြါးအေရးအရာကိစၥမ်ား တည္ရွိေနသ၍ ဤႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ႀကီးသည္ အစဥ္အျမဲျဖစ္ေပၚေန မည္သာျဖစ္ပါ၏။

ျမန္မာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၌ ႏိုင္ငံေရးဟုဆိုလိုက္သည္ႏွင့္ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ပါတီအဖြဲ႕အစည္း၊ အစိုးရ ဆန္႔က်င္ ျခင္း၊ အစိုးရေထာက္ခံျခင္း၊ ေတာ္လွန္ျခင္း၊ စစ္မက္ျဖစ္ပြါးျခင္း စသျဖင့္ လူအမ်ားစုသည္ လွ်င္ျမန္စြာျဖင့္အလြယ္တကူ နားလည္တတ္ၾကပါ၏။ အမွန္အားျဖင့္ "ႏိုင္ငံေရး" ဟူေသာ အနက္အဓိပၸါယ္အားသည္ထက္ပို၍ သေဘာေပါက္ နားလည္ ထားသင့္ပါ၏။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ မိမိဘ၀ႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ပတ္သက္ေနေသာေၾကာင့္ပင္ျဖစ္ပါ၏။
ဥပမာအားျဖင့္ အိမ္ေထာင္စုတစုအတြင္း၌ စား၀တ္ေနေရး၊ မိသားစုအတြင္းက်န္းမာေရး စသည္လို အပ္ခ်က္ မ်ားအား ေန႔တဓူ၀ေတြ႕ၾကံဳျဖည့္စည္းေနရမည္သာျဖစ္၏။ ဤသို႔ျဖည့္စြမ္းေပးႏိုင္ရန္အတြက္ လုပ္အား၊ ေငြေၾကး၊ ၀န္ေဆာင္မႈေတြသည္ ထပ္မံ လိုအပ္လာမည္ျဖစ္ပါ၏။

ထိုလိုအပ္ခ်က္အားလံုးသည္ မိမိတို႔မိသားစုအ၀န္းအ၀ိုင္း၏ ပတ္၀န္းက်င္နယ္ပယ္ အျပင္ဘက္သို႔ေရာက္ရွိ သြားးမည္ျဖစ္ၿပီး အျခားအျခားေသာ မိသားစုတို႔၏ပတ္၀န္းက်င္နယ္ပယ္ႏွင့္ေပါင္းကူးဆက္စပ္သြာမည္ျဖစ္ပါ၏။
ထုိအခါ စား၊ ၀တ္၊ ေနေရး၊ က်န္းမားေရး၊ ေငြေၾကး၊ လုပ္အားႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈ စသည့္တို႔၏ လုိအပ္ခ်က္ေတြသည္ ပိုမိုနက္ ႐ႈိင္းႀကီးမား လာမည္သာျဖစ္ၿပီး ထိုမွတဆင့္ ေဒသတစ္ခု၊ ခ႐ိုင္တစ္ခု၊ ျပည္နယ္တစ္ခု၊ ႏိုင္ငံတစ္ခု စသျဖင့္ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔သြားၿပီး ေနာက္ဆံုး ကမာၻႏွင္အ၀န္းဆီသုိ႔ ၿငိမ္သက္ေနေသာ ကန္ေရျပင္ထဲသို႔ ခဲလံုးတစ္လံုးက်သြား သည့္အခါ၌ ျဖစ္ေပၚလာေသာ လႈိင္းဂယက္ ပမာ အရပ္မ်က္ႏွာအဘက္ဘက္ဆီသို႔ ပ်ံႏွံ ႐ိုက္ခတ္သြားၿပီး အျပန္အလွန္ ေပါင္းကူး ဆက္စပ္သြားမည္ျဖစ္၏။

တနည္းအားျဖစ္ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ဆိုသည္မွာ လူတစ္ေယာက္၊ မိသားစုတစ္စုဆီမွ လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာ၊ အိမ္ေထာင္စု သန္းေပါင္းမ်ားစြာတို႔၏ စား၀တ္ေနမႈကိစၥရပ္မ်ား၊ ထိုမွတဆင့္ ဆက္စပ္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ျပႆနာမ်ားအား အနည္းစုမွအမ်ားစုအထိ ဆက္စပ္ေျဖရွင္းရေသာျဖစ္စဥ္သာျဖစ္၏၊

တနည္းအားျဖင့္ ျပႆနာမ်ားအား ေျဖရွင္းေပးေသာ နည္းစနစ္မ်ားအား ေဆြးေႏြးျခင္း၊ တိုင္ပင္ျခင္း၊ ျငင္းခုန္ျခင္း၊ ၿပိဳကြဲျခင္း၊ တိုက္ခိုက္ျခင္း၊ စသည့္အက်ဳိးဆက္မ်ားအား မိမိတို႔ျပဳလုပ္လိုေသာ အေၾကာင္းတရားအေပၚမီွ၍ အက်ဳိးဆက္ ဟူသည္ ျဖစ္ေပၚ ေစမည္သာျဖစ္ပါ၏။

ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးဟူေသာစကားလုံုးႏွင့္အတူ ဤကမာၻေျမ၌ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဟူေသာစကားရပ္သည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း (၂၅၇၀)ခန္႔ကတည္းက ေပၚထြက္လာခဲ့ပါ၏။ ထိုမွစ၍ လူတို႔၏စား၀တ္ေနေရး က်န္းမာေရး၊ စီးပြါးေရး စသည့္ျပႆနာရပ္မ်ားအား ေျဖရွင္းရာ၌ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာေျဖရွင္းေရးဟူေသာျဖစ္စဥ္သည္ ျပႆနာရပ္မ်ားအေပၚ ခ်ဥ္းကပ္ ေျဖရွင္းရာ၌ ယေန႔ထက္တိုင္ ပထမေနရာမွစ၍ စဥ္းစားဆံုးျဖတ္ေသာအစဥ္အလာတရပ္ ေပၚထြန္းလာ ခဲ့ျခင္းသာျဖစ္ပါ၏။

ႏိုင္ငံေရးဟူသည္ မိမိတို႔၏အေရးကိစၥသာျဖစ္၏၊ ႏိုင္ငံေရးအားစဥ္းစားရာ၌ မိမိတို႔၏ျဖစ္စဥ္ႏွင့္တိုက္႐ိုက္ ခ်ဥ္းကပ္ စဥ္းစား ရန္လိုပါ၏။ ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ရန္လိုပါ၏။ ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္၍ အေျဖရွာရန္လို၏။ သို႔မဟုတ္ပါက မိမိသည္ လူသား တေယာက္ ၌ရွိေသာ ေလာကတာ၀န္၀တၱရားအေပၚ တာ၀န္ေက်ႁပြန္လိမ့္မည္မဟုတ္ေပ။

"လူ"ဟူသည္ လူသားတာ၀န္ ေက်ႁပြန္ရန္လိုအပ္ပါ၏၊ ဤေလာက၌ မိမိ၏ကာယအား၊ ဉာဏအားေတြျဖင့္ ဤကမာၻ ေလာကအက်ဳိး၊ ဤလူသားေတြအက်ဳိးစီးပြါးကိုေဆာင္ရြက္သည့္ေနရာ၌ တစ္တပ္တစ္အားပါ၀င္သင့္ေပ၏။ ဤသို႔ တစ္တပ္ တစ္အား ပါ၀င္ရာ၌လည္း မိမိအက်ဳိးစီးပြါး တစ္ခုတည္းကိုၾကည့္၍ ေဆာင္ရြက္ျခင္းမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ မိမိ အက်ဳိးစီးပြါးထက္ အမ်ားအက်ဳိး စီးပြါးကို ေရွ႕႐ႈေသာ ကာယအား ဉာဏအားမ်ဳိးသာ ျဖစ္သင့္ပါ၏။ သို႔မွသာ မိမိ၊ မိမိတို႔၏မိသားစု၊ မိမိတို႔၏ပတ္၀န္းက်င္၊ မိမိတို႔၏ေဒသ၊ မိမိတို႔၏ႏိုင္ငံ၊ မိမိတို႔၏ ဤကမာၻ၌ ၿငိမ္းခ်မ္းသာယာ၀ေျပာေသာ လူ႕ေဘာင္ႀကီးျဖစ္ေပၚေနမည္ျဖစ္ပါ၏။

ဤသို႔အားျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးဟူသည္ မိမိတို႔ရွင္သန္ေနထိုင္ရာ ဤကမာၻႀကီး၌ လူသားအားလံုးတို႔သည္ မိမိတို႔ အသက္ရွင္ေနသ၍ ကာလပတ္လံုး ေန႔တဓူ၀ရင္ဆိုင္ၾကံဳေတြ႕ေနရေသာ စား၀တ္ေနေရးတည္းအတြက္ဟူေသာ ရုန္းကန္ လႈပ္ရွားေနရသည့္ျဖစ္စဥ္ တနည္းအားျဖင့္ ဒုကၡသစၥာ (အျမဲတမ္းမွန္ကန္စြာ မေဖါက္မျပန္ျဖစ္ ေပၚေနေသာ ဆင္းရဲျခင္း အမွန္တရား) ပင္ျဖစ္ပါ၏။


ႏိုင္ငံေရးသီအိုရီ

Political Theories

ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ပတ္သက္ေသာ အေတြးအေခၚအယူအဆမ်ားသည္ အေျခခံအားျဖင့္ လူ တို႔၏စား၀တ္ေနမႈ၊ က်န္းမာေရး၊ စီးပြါးေရး၊ ပညာေရး စသျဖင့္ ေန႔တဓူ၀ေတြ႕ၾကံဳျဖတ္သန္းေနရေသာ အေျခအေနမ်ားျဖစ္၏၊ ထိုမွတဖန္ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔လာ မိသားစုအေျခအေနမွ၊ မိမိပတ္၀န္းက်င္၊ မိမိတို႔၏ေဒသ၊ မိမိတို႔တိုင္းႏိုင္ငံမွ တဆင့္ကမာၻႏွင့္ အ၀န္း က်ယ္ျပန္စြာ ဆက္စပ္လွ်က္ရွိေနေသာအေျခအေနမ်ားထိ အတိိတ္၊ ပစၥဳပၸန္၊ အနာဂတ္ဟူေသာ ကာလသံုးပါး အေပၚ ဗဟိုျပဳ၍ ခ်ဲ႕ထြင္စဥ္းစားခဲ့ၾကပါ၏။
ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚမ်ားသည္ အေျခခံအားျဖင့္ ေအာက္ပါအခ်က္အလက္ အေျခအေနမ်ား အေပၚ အေျခခံက်က်မႈတည္၍ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ အေတြးအေခၚအယူအဆမ်ားကို ထုတ္ေဖၚတင္ျပလာခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။

1.ႏိုင္ငံေတာ္
2.အစိုးရစနစ္
3.မူ၀ါဒမ်ား
4.အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္
5.တရားစီရင္ေရးစနစ္
6.ဥပေဒျပဳေရး
7.လူမ်ဳိးေရးျပႆနာမ်ား
8.ဘာသာေရးဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား
9.လြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား
10.ေျမယာပစၥည္းပိုင္ဆိုင္မႈျပႆနာမ်ား
11.လူသားမ်ားရရွိသင့္ေသာ အခြင့္အေရးဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား
12.တရား၀င္မွတ္ပံုတင္ခြင္ႏွင့္ အသင္းအဖြဲ႕မ်ားဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား
13.ေတာင္သူလယ္သမားအေရးဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား
14.အလုပ္သမားဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား


စသည့္အခ်က္မ်ား၏ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာအေျခအေနမ်ား၊ ျဖစ္ေပၚေနဆဲအေျခအေနမ်ား၊ ျဖစ္ေပၚလတၱံခန္႔မွန္း အေျခအေန မ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ ဤကမာၻ၌ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆမ်ားကို ေရွးေခတ္ပုဂၢိဳလ္ႀကီးမ်ားက အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာနည္းလမ္းမ်ား၊ စနစ္မ်ားအျဖစ္ ေဖၚထုတ္ ခဲ့ၾကပါ၏။ ဤကဲ့သို႔ႏိုင္ငံေရးအယူအဆမ်ားအား ေဖၚထုတ္ခဲ့ရာ၌ ေရွးေခတ္ (ဘီစီ-၅၀၀ ) ခန္႔မွစတင္ခဲ့ၾကၿပီး ယေန႔ထက္တိုင္ ထင္းရွားပါ၏။

ေရွးေခတ္ႏိုင္ငံေရး အယူအဆမ်ားႏွင့္ မ်က္ေမွာက္က်င့္သံုးေနေသာ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆမ်ား

ပေဒသရာဇ္(ဘုရင္အုပ္ခ်ဳပ္ေသာစနစ္) (Monarchy)
မင္းဆိုးမင္းညစ္စနစ္ (Tyranny)
ကြန္ျဖဴးရွပ္ (China, Confucius)
ဆိုခေရးတီးစ္ (Realism, Naturalism, Greek)
အရစၥတိုကေရစီ(အထက္တန္းလႊာ၊ မ်ဳိး႐ိုးႀကီးအုပ္ခ်ဳပ္မႈ) (Rule by the Best)
ပေလတိုကေရစီ (Greek, Rule by the Wealth)
လူတစုကမိမိတို႔အက်ဳိးစီးပြါးအတြက္ အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း (Oligarchy)
ေတာက္၀ါဒ (China, Taoism)
ဒီမိုကေရစီ(ျပည္သူလူထုမွအုပ္ခ်ဳပ္ေသာစနစ္) (Democracy)
အရင္းရွင္၀ါဒ (Capitalism)
ကိုလိုနီ၀ါဒ (Colonism)
ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒ (Communist) (Karl Marx)

ႏိုင္ငံတကာ ႏိုင္ငံေရးစနစ္/၀ါဒမ်ားႏွင့္ အစိုးရပံုစံမ်ား


International Political Systems


Form of Governments

1.Anarchism မင္းမဲ့၀ါဒ



2.Aristocracy (The rule by the Best) အေကာင္းဆံုးလူမ်ားကအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
3.Authoritarianism အာဏာပိုင္မ်ားႀကီးစိုးေသာ၀ါဒ
4.Autocracy သက္ဦးဆံပိုင္အာဏာရွင္စနစ္
5.Communist State ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒျဖင့္အုပ္ခ်ဳပ္ေသာႏိုင္ငံ
6.Democracy (demo, Kratos) ျပည္သူလူထုမွအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
a.Direct Democracy
b.Representative Democracy
7.Despotism ေဆြစဥ္မ်ဳိးဆက္ေကာင္းစားေရး၀ါဒ
8.Dictatorship အာဏာရွင္၀ါဒ
9.Fascism လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒ
10.Feudalism ကံေႂကြခ်စနစ္(ေျမရွင္ပေဒသရာဇ္)
11.Hierocracy (Rule by the Priests) ဘာသာေရးဘုန္းႀကီးမ်ားမွအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
12.Kleptocracy (Rule by the Thieves) သူခိုး၊ ဒျမမ်ားမွအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
13.Kritarchy (Rule by the Justice) ဘာသာေရးအဆံုးအမမ်ားအေပၚအေျခခံ၍
အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
14.Krytocracy (Rule by the Judges) တရားသူႀကီးမ်ားကအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
15.Meritocracy (Rule by the Ability) လူစြမ္းေကာင္းပုဂၢိဳလ္မွအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
16.Monarchy သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္
a.Absolute Monarchy အႂကြင္းမဲ့သက္ဦးဆံပိုင္
b.Constitutional Monarchy စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စနစ္
17.Ochlocracy (Rule by Mob) လူဆိုးေသာင္းက်န္းသူမ်ားကအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
18.Oligarchy (Rule by the Elite) ေက်ာ္ေဇာထင္ရွားေသာသူမ်ားကအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
19.Plutocracy (Rule by wealth) ခ်မ္းသာေသာသူမ်ားကအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
20.Republic ျပည္သူလူထုမွအုပ္ခ်ဳပ္ေသာစနစ္
a.Mixed Government ဘုရင္စနစ္ႏွင့္မ်က္ေမွာက္စနစ္တို႔ေပါင္းစပ္အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
b.Constitutional Republic
ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအရ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ အားျပည္သူမ်ားမွ တိုက္႐ိုက္ (သို႔မဟုတ္) လူထုကိုယ္စားလွယ္မ်ားေရြးခ်ယ္၍ အာဏာခြဲေ၀မႈႏွင့္ ကန္႔သတ္တားျမစ္မႈ မ်ားအား ျပဌာန္း၍ အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း


c.Parliamentary Republic

ေခါင္းေဆာင္၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာကိုကန္႔သတ္၍ ျပည္သူလူထုမွေရြး ခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ လိုက္ေသာ လူထုကိုယ္စားလွယ္၊ ပါတီကိုယ္စားလွယ္မ်ားမွ လည္းေကာင္းတို႔ ပါတီ၏ ေခါင္း ေဆာင္အား ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ တင္ေျမႇာက္ျခင္း။

a.Socialist Republic ျပည္သူ႕ဆိုရွယ္လစ္အရင္းရွင္

b.Capitalist Republic ဆိုရွယ္လစ္အရင္းရွင္


21.Single Party State တပါတီႀကီးစိုးေသာစနစ္
22.Thalassocracy အင္ပါယာစနစ္
23.Theocracy ဘာသာေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအားတြဲစပ္အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း
24.Timocracy (Rule by the honor) (Rule by the wealth)
25.Totalitarianism ဗိုလ္က်စိုးမိုးေရး၀ါဒ၊ အႂကြင္းမဲ့အာဏာပိုင္စနစ္
26.Tyranny မင္းစိုးမင္းညစ္စနစ္

အထက္ပါစနစ္မ်ားသည္ ဤကမာၻေပၚရွိေဒသအသီးသီးတို႔၌ က်င့္သံုးအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကေသာ၊ ဆက္လက္က်င့္သံုး အုပ္ခ်ဳပ္ေနဆဲျဖစ္ေသာ ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

အထက္၌ေဖၚျပခဲ့ေသာ ႏို္င္ငံေရးစနစ္မ်ားအားေလ့လာ၍မိမိတို႔ႏိုင္ငံ၏ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာအေျခအေနမ်ား၊ ျဖစ္ေပၚ ေနဆဲအေျခ အေနမ်ားကို ေလ့လာဆန္းစစ္၍ မိမိလက္လွမ္းမီရာႏိုင္ငံ၊ ေဒသတစ္ခု၏ ျဖစ္ေပၚခဲ့ ေသာအေျခအေနမ်ားႏွင့္ ျဖစ္ေပၚဆဲအေျခ အေနမ်ားကို ျပန္လည္၍ သုေတသနျပဳရန္လုိအပ္ပါသည္။
ဤသို႔သုေတသနျပဳရာ၌ ဓမၼဓိဌာန္က်က်သုေတသနျပဳမွသာ (သို႔မဟုတ္) မည္သည့္အေပၚ၌မွ် အစြဲမရွိဘဲ သုေတသနျပဳမွသာ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္မ်ားကို ပီျပင္စြာျမင္ေတြ႕ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။
ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကိုေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ရာ၌ တိုးတတ္ေနေသာႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ဆင္းရဲမြဲေတ လွ်က္ရွိ ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားဟူ၍ အၾကမ္းအားျဖင့္သိသာျမင္သာစြာ ေတြ႕ျမင္ရမည္ျဖစ္ေပသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေအာက္ေဖၚျပပါေမးခြန္း မ်ားသည္ စိတ္၀င္စားဖြယ္အျဖစ္၎၊ ျပန္လည္စဥ္းစားသံုးသပ္ရန္ အျဖစ္၎ ေဖၚျပထားပါသည္။

1.မိမိတို႔ႏိုင္ငံ၏အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္သည္ မည္သည့္အမ်ဳိးအစားျဖစ္သနည္း။
2.မ်က္ေမွာက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အား မည္သို႔ထူေထာင္ခဲ့သနည္း။
3.ဆင္းရဲျခင္းသည္ မ်က္ေမွာက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္၏ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ပါသလား။
4.စကားတစ္ခြန္းရွိပါသည္၊ တို႔ႏိုင္ငံသည္ ေျမၾသဇာလည္းေကာင္း၏၊ ဘာပင္စိုက္စိုက္အပင္ျဖစ္၏၊ အသီးစားၿပီး အေစ့အားလႊင့္ပစ္လိုက္ပါက ရက္အနည္းငယ္အတြင္း အပင္ျဖစ္၏၊ သို႔ေသာ္အဘယ့္ေၾကာင့္ ဆင္းရဲေနရသနည္း၊ တိုင္းျပည္ ဘာေၾကာင့္ ဆင္းရဲေနရသနည္း၊

မွတ္ခ်က္

1.ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၌ ေျမယာသည္ ျမန္မာျပည္ထက္နည္းပါသည္။
2.ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၌ အလြယ္အကူသစ္ပင္ မစိုက္ပ်ိဳးႏိုင္ပါ။
3.စိုက္ခ်င္သည့္ အပင္အား စိုက္လို႔မရႏိုင္ေပ။
4.အသီးစားၿပီး အေစ့လႊင့္ပစ္လိုက္႐ုံႏွင့္အပင္မေပါက္ႏိုင္ေပ။
5.စိုက္ပ်ဳိးေျမ၏ ေျမဆီလႊာမ်ားကို အျမဲတမ္းျပဳျပင္ေနၾကရပါသည္။
6.သဘာ၀သယံဇာတအားျဖင့္ သဲႏွင့္ေက်ာက္စရစ္ဘဲရွိပါသည္။

သို႔ေသာ္ ကမာၻ၌အခ်မ္းသာဆံုးႏိုင္ငံမ်ား၌ တႏိုင္ငံျဖစ္ေပသည္။

1.အဘယ္ေၾကာင့္နည္း။
2.သင္မည္သို႔ယူဆပါသနည္း။

ကြန္ျဖဴးရွပ္
ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚမ်ားႏွင့္ သေဘာတရားမ်ား

ကြန္ျဖဴးရွပ္၀ါဒ

တည္ေထာင္သူ - Kong Fu Tzu(孔夫子)

အမည္ -Kung Qiu,(…)or Kung Chin or Master Kung
လူမ်ဳိး -တ႐ုတ္လူမ်ဳိး၊ - အေရွ႕တိုင္းအေတြးအေခၚပညာရွင္
-Shang မင္းဆက္ မူးမတ္မ်ဳိး႐ိုးမွဆင္းသက္လာသူျဖစ္သည္၊
ေခတ္ -Zhou Era
အဓိကေဖၚထုတ္ခ်က္ - အက်င့္စာရိတၱႏွင့္ ကိုယ္က်င့္သိကၡာ၊ ႏိုင္င႔ံအက်ဳိး၊ လူေဘာင္အက်ဳိးကိုရည္ရြယ္ခဲ့။

The Chinese philosopher Confucius (551-471 BC)

ကြန္ျဖဴးရွပ္၀ါဒဟုေခၚတြင္ပါသည္။ စတင္တည္ေထာင္သူမွာ တ႐ုတ္လူမ်ဳိး (Kong Qiu) ျဖစ္သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ခရစ္မေပၚမီ (BC-551~471) အတြင္း ေပၚထြန္းခဲ့ေသာ အယူအဆျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚ အားျဖင့္ ကမာၻေရွး အက်ဆံုးဟု သမိုင္းအေထာက္ အထာမ်ားအရ ယူဆရပါသည္။ ေဖၚထုတ္ခဲ့ေသာ သူ၏အမည္ ကိုအဆဲြျပဳ၍ ကြန္းျဖဴးရွပ္ ၀ါဒဟုေခၚဆိုပါသည္။
ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆႏွင့္ပတ္သက္၍သူ၏အျမင္ကိုေဖၚထုတ္ရာမွာ ကမာၻ၌ ပထမဦးဆံုး ေဖၚထုတ္ခဲ့သူတစ္ဦး ထဲ၌ အပါအ၀င္ျဖစ္သည္အျပင္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္တိုင္ေအာင္ သူ၏အယူအဆမ်ားကို လက္ခံ အမီ ျပဳထားၾကပါသည္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ အဆိုအရ -

`အုပ္ခ်ဳပ္သူတေယာက္ဟာ မိမိမွခ်မွတ္ထားေသာစည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို မိမိကိုယ္တိုင္လည္း လိုက္နာသင္ယူရန္ျဖစ္ သည္ ဆိုတာကို စြဲစြဲျမဲျမဲယံုၾကည္ထားရပါလိမ့္မည္´
Confucius {Kong Qiu, September 28, (BC-511~471~479)}

ျပည္သူျပည္သားေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အခါ၊ ထိေတြ႕ဆက္ဆံတဲ့အခါ ကိုယ္ရဲ႕ေသြးခ်င္း သားရင္းလို၊ ကိုယ့္နဲ႔ သက္ဆိုင္သူအျဖစ္ ေမတၱာတရားနဲ႔ျပဳမႈရမယ္လို႕ ကြန္ျဖဴးရွပ္က ဥပမာေပးတင္ျပထားပါသည္။



ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ လူ႕ဘ၀ႏွင့္ဒႆနအျမင္

ကြန္ျဖဴရွပ္သည္ လူႏွင့္လူသားတို႔က်င္လည္ေနက်ေသာ လူ႕ေဘာင္အဖြဲ႕အစည္းေၾကာင္းကို အေလးထား ေတြးေခၚခဲ့ေလသည္။ ၎၏အေတြးအေခၚတြင္လူသားတို႔ႏွင့္သာသက္ဆိုင္ေသာ လူမႈေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ ကိုယ္က်င့္တရား စသည္တို႔ကိုသာ ေလ့လာ ေဆြးေႏြးတင္ျပထားေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္၊ ကြန္ျဖဴရွပ္သည္ လူသား တို႔၏ ပင္ကိုယ္သေဘာ သဘာ၀မွာ ေကာင္းသည္၊ ဆိုးသည္ဟူေသာ ျပႆနာကိုမႈကာ ေဆြးေႏြးခဲ့ျခင္း မရွိေပ။ လူသဘာ၀ႏွင့္ပတ္သက္ ၍ကြန္ျဖဴရွပ္က လူတို႔သည္ အႏွစ္သာရအားျဖင့္ တူညီမႈရွိၾကသည္ဟု ဆိုခဲ့ပါသည္။

ကြန္ျဖဴရွပ္ေနထိုင္ခဲ့ေသာ ေခတ္အခ်ိန္ကာလ၌ မွဴးမတ္မ်ဳိး႐ိုးမွ ဆင္းသက္လာသူမ်ားသာ အက်င့္စာရိတၱ မည္သို႔ ပင္ရွိေစကာမႈ ျမင့္ျမတ္ေသာသူမ်ားျဖစ္သည္ဟု ထိုေခတ္အခါ၌ ယူဆထားၾကေလသည္။ ၎အယူအဆအား ကြန္ျဖဴရွပ္ က ပထမဆံုးဆန္႔က်င္ေတာ္မွန္ခဲ့ေလသည္။

ကြန္ျဖဴရွပ္၏ အယူအဆမွာ …

မည္သူမဆို အက်င့္စာရိတၱေကာင္းမြန္ပါက လူႀကီးလူေကာင္း ျမင့္ျမတ္သူ ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟုဆိုပါသည္။

သူသည္ဆင္းရဲမႈႏွင့္လည္းေတြ႔ၾကံဳခဲ့ရဘူသည္ ထို႔ေၾကာင္လည္း ဆင္းရဲသားတို႔၏ဘ၀ကိုလည္း စာနာ နားလည္ခဲ့ ပါသည္။ မူးမတ္မ်ဳိး႐ိုးမွဆင္းသက္လာသူျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မူးမတ္တို႔၏ဘ၀ကိုလည္း သိျမင္နားလည္ခဲ့ ေလသည္။

ကြန္းျဖဴးရွပ္သည္ မူးမတ္တို႔ကို စက္ဆုတ္ရြံ႕ရွာ၏။ မူးမတ္တို႔သည္ မည္သည့္အလုပ္ကိုမွ် မယ္မယ္ရရ လုပ္ကိုင္ ၾကျခင္း မရွိဘဲပ်င္းရိစြာေနထိုင္ၾကသည့္အျပင္ စည္းဇိမ္က်စြာ ေနထိုင္ရေရးကိုသာ အျမဲတေစႀကံ စည္ေန ၾကေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ၎တို႕ ရ သည္ စည္းဇိမ္က်စြာေနထိုင္ႏိုင္ေရးအတြက္ ျပည္သူျပည္သားေတြအေပၚ--

အခြန္တိုးေကာက္ခံေစျခင္း၊ အဓမၼခိုင္းေစျခင္း၊ စစ္ဆင္တိုက္ခိုက္ျခင္း၊ စသည္တို႔ကိုသာ ျပဳလိုျခင္းျဖင့္ အခ်ိန္ျဖဳန္း ၾက၏။ ထိုလုပ္ရပ္မ်ားေၾကာင့္ ျပည္သူျပည္သားတို႔မွာ အလြန္အမင္းဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ရ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ မူးမတ္မ်ဳိးသာလွ်င္ လူႀကီးလူေကာင္းျဖစ္သည္ဟူေသာ အယူအဆအားလက္မခံဘဲ ေတာ္လွန္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါ၏။

ကြန္ျဖဴးရွပ္၏သေဘာအရ လူတိုင္းလူတိုင္းသည္ ပင္ကိုသေဘာသဘာ၀ တူညီသည္ျဖစ္ရာ တဦး တေယာက္ ေသာသူသည္ ကိုယ္က်ဳိးမၾကည့္ တရားမွ်တ၍ သနားက်င္နာတတ္ေသာသူျဖစ္လွ်င္ လူႀကီးလူေကာင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေမြးဇာတိက အဆံုး အျဖတ္မေပး၊ အက်င့္စာရိတၱက အဆံုးအျဖတ္ေပးသည္ဟု ကြန္းျဖဴးရွပ္ ကဆိုပါ၏။

ကြန္ျဖဴးရွပ္က လူသားအားလံုးသည္ အတူတူပင္ျဖစ္သည္ဟုဆုိသည္သာမက လူတို႔သည္တဦး တေယာက္ တည္းေန၍မရဘဲ အဖြဲ႕အစည္းအသိုင္းအ၀န္းႏွင့္ေနထိုင္ၾကရသည္ဟုေဖၚျပခဲ့ပါသည္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ သေဘာအရ လူဟူ သည္ လူမႈဆက္ဆံေရး သတၱ၀ါျဖစ္ သည္ဟုဆိုပါ၏။ လူတို႔သည္ လူ႕ေဘာင္ႏွင့္ကင္းကြာ၍ မတည္ရွိႏိုင္။ လူသားတို႔အျပဳ အမူအက်င့္အၾကံတို႔သည္၎ လူ႕ေဘာင္အဖြဲ႕အစည္းဟူသည္၎ လူသား အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံေနထိုင္ ျခင္းသာျဖစ္သည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္က လူသားအားလံုးသည္ အတူတူပင္ျဖစ္သည္ဟုဆုိသည္သာမက လူတို႔သည္တဦးတေယာက္ တည္းေန၍မရဘဲ အဖြဲ႕အစည္း၊ အသိုင္းအ၀န္းႏွင့္ေနထိုင္ၾကရသည္ဟု ေဖၚျပခဲ့ပါသည္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ သေဘာအရ လူဟူသည္ လူမႈဆက္ဆံေရး သတၱ၀ါျဖစ္သည္ဟုဆိုပါ၏။ လူတို႔သည္ လူ႕ေဘာင္ႏွင့္ကင္းကြာ၍ မတည္ရွိႏိုင္သကဲ့သို႔ လူသားတို႔၏ အျပဳအမူအက်င့္အၾကံတို႔သည္ လည္း လူေဘာင္အဖြဲ႕အစည္းဟူသည့္ လူသားအခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံေနထိုင္ျခင္းသာျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္လူသည္ လူေဘာင့္အဖြဲ႕အစည္းမွခြဲထြက္၍ တသီးပုဂၢလေနထိုင္ျခင္းသည္ မသင့္ေလွ်ာ္သကဲ့သို႔ အမ်ားစုလုပ္ကိုင္ သကဲ့သို႔ အမ်ားစုလုပ္ေဆာင္သည့္အတိုင္းလိုက္၍ ျပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္ျခင္းသည္လည္း မသင့္ေလွ်ာ္ ပါေခ်။

အမ်ားစုလက္ခံေသာ ထံုးဓေလ့မ်ားသည္ ဆင္းရဲဒုကၡကိုျဖစ္ေပၚေစလွ်က္၎၊ အက်င္သီလကို ပ်က္ျပားေစ လွ်က္၎၊ ယင္းထံုးဓေလ့မ်ားကို လိုက္နာျခင္း မျပဳသင့္ဘဲ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ႀကိဳးစား ရမည္ဟု ေဟာၾကားခဲ့ပါသည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္၏အလုိအရ လူသားတို႔၏ အခ်င္းခ်င္းဆက္ဆံေရးတြင္လိုက္နာအပ္ေသာ စည္းမ်ဥ္းမ်ား သည္ အျခားအရာမ်ားတြင္ အရင္းမခံဘဲ လူသားတို႔၏ ပင္ကိုယ္အတြင္းသေဘာ၌ အရင္းခံသည္ဟု ဆိုပါသည္။

လူသားတစ္ေယာက္အား လူဟုသတ္မွတ္ႏိုင္ျခင္းသည္ ထိုလူသား၏ အတြင္းသေဘာ လူသား၏ စိတ္ထားေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟုဆို၏။ လူသားစိတ္ထားအရ က်င့္ၾကံဆက္သြယ္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို ရရွိႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

လူသားစိတ္ထား (Jen) သည္ လူသားအခ်င္းခ်င္းဆက္သြယ္ရာတြင္ ထိန္းေၾကာင္း လမ္းၫႊန္မႈျပဳ သည့္ သေဘာျဖစ္သည္။
ဤသို႔ျဖင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ လူသားတို႔အျပဳအမူ၏ လမ္းၫႊန္းမႈျပဳသည့္ သေဘာတရားကို သဘာ၀ တြင္၎၊ သဘာ၀ လြန္အင္အားနတ္ဘုရားတြင္၎ ရွာေဖြျခင္းမျပဳဘဲ လူသားတို႔၏ အတြင္းသေဘာ တြင္သာအေျခခံျခင္း ျဖစ္၍ လူသားတို႔ကို အေလး အျမတ္ထားေၾကာင္းေတြ႕ရ၏။ ဆိုလိုသည္မွာ လူသား ပဓာန၀ါဒျဖစ္၏။

ဤလူသားစိတ္ထား (Jen) သည္ ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ အေတြးအေခၚတြင္ အေျခခံတရားျဖစ္ၿပီး ၎တရားမွ၏ ၎၏ ကိုယ္က်င့္တရားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆမ်ားကို ဆင္ျခင္ဆြဲယူထားေၾကာင္း ေတြ႕ရ၏။ တဦးတေယာက္ေသာ သူသည္ လူသားစိတ္ထား ရွိပါက ယင္းလူသားသည္ၿပီးျပည့္စံုေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းတရား ကိုရရွိၿပီးျဖစ္သည္ဟု ကြန္ျဖဴးရွပ္က ယူဆထားခဲ့ပါ၏။

ကိုယ္က်င့္တရားပညာ

ကြန္ျဖဴးရွပ္၏၀ါဒတြင္ ကိုယ္က်င့္တရားမ်ားကိုအေျခခံ၍ ေလ့လာေဆြးေႏြးထားေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ မိမိေနထိုင္ေသာေခတ္ကာလ တ႐ုတ္ျပည္ႀကီးတြင္ က်ဳိမင္းဆက္ ပ်က္သုန္းၿပီးေနာက္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ စနစ္ မရွိေတာ့ဘဲ ၿမိဳ႕စားနယ္စားမ်ားသည္ သူတလူငါတမင္းျဖင့္ အားၿပိဳင္ေသာ အာဏာ လုေနေသာအခ်ိန္ျဖင့္ေလရာ တိုင္းသူျပည္သားတို႔သည္ ဒုကၡအေပါင္းႏွင့္ ရင္ဆို္င္ၾကရေလသည္။ ကိုယ္က်င့္ တရားပ်က္ဆီးေနေသာ အခ်ိန္ကာလ လည္းျဖစ္ေပသည္။ ဤကဲ့သို႔ေသာ အေျခအေနမ်ားကို ျပဳျပင္ ေျပာင္း လဲလိုေသာ ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ ကိုယ္က်င့္တရားမ်ား ကိုအေျခခံ၍ ေတြးေခၚေဟာေျပာထားသည္မွာ အခ်ိန္အခါႏွင့္ တထပ္တည္း က်စြာျဖင့္ ျဖစ္သင့္ျဖစ္ထိုက္သည့္ျပင္ လြန္စြာမွလည္း သဘာ၀က်လွေပသည္။
ကြန္ျဖဴးရွပ္၏အလုိအရ လူ႕ေဘာင္အဖြဲ႕အစည္းေကာင္းမြန္ေစရန္ လူတဦးခ်င္းစီ၏ ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းမြန္ ေရးသည္ အလြန္အေရးႀကီးသည္ဟုယူဆ၏။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းေနထိုင္ၾကေသာလူသားတို႔သည္ အခ်င္းခ်င္း ဆက္ဆံရာတြင္ တ႐ုတ္ဘာသာ အားျဖင့္ (Jen)ဟုေခၚေသာ လူသားစိတ္ (သို႔မဟုတ္) လူလူခ်င္း စာနာစိတ္ရွိ ရမည္ဟုဆိုပါသည္။
ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ ကိုယ္က်င့္အျမင္တြင္ (Jen) သည္ (Human Heartedness)၊ လူသားစိတ္ထား (Yi)(Righteousness)၊ ေျဖာင့္မတ္ျခင္းသေဘာ၊ (Li)(Ritual)သည္ ပူေဇာ္ပသျခင္း၊ (Chih)(Wisdom) အသိပညာစသည့္ သေဘာတရားမ်ားကို လက္ခံထား ေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။

(Hsin)(Good Father or Sincerety) ေကာင္းေသာယံုၾကည္မႈဟူေသာ အယူအဆကို ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ ေနာက္လိုက္မ်ားက ထပ္မံျဖည့္စြတ္ထားျခင္းျဖစ္၏။ ကြန္ျဖဴးရွပ္အေနႏွင့္ (Jen) (Yi)(Li) and (Chih) ဟူေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းတရား (၄)မ်ဳိးကိုသာ တင္ျပခဲ့ပါသည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ ကိုယ္က်င့္တရားအျမင္တြင္ (Jen) ဟူေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းတရားသည္ အဓိက ျဖစ္ပါ၏။ (Jen) ဟူေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းတရားသည္(Hsiao) (Filial Platy) မိဘကို ကိုးကြယ္႐ိုေသျခင္း (Ti)သည္ ညီအကိုတို႔ ၏ခ်စ္ျခင္းဟူေသာ သေဘာ တရားတြင္အေျခခံသည္။ (Hsiao) ဟူေသာမိဘကို ကိုးကြယ္႐ိုေသမႈတြင္ မိမိခႏၶာကိုယ္ကို မပ်က္မဆီး၊ အက်ဳိးမယုတ္ေအာင္ ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းသည္လည္း မိဘကို ကိုးကြယ္ ႐ိုေသသက္ေရာက္ သည္ဟုဆိုပါသည္။
အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ မိမိခႏၶာကိုယ္သည္မိဘထံမွရရွိထားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္၏။ မိမိႀကီးပြါး တိုးတတ္ ေအာင္ ေဆာင္ ရြက္ျခင္းျဖင့္ မိမိ၏မိဘမ်ဳိးအမည္ကို ထင္ေပၚေၾကာ္ၾကားေစျခင္းသည္လည္း မိဘကို႐ိုေသ သမႈျပဳရာေရာက္သည္ ဟုဆိုပါသည္။ ဤတြင္မိဘတို႔ကို ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါးစလံုးခ်မ္းသာေအာင္ ျပဳစုရမည္ဟူေသာ သေဘာသက္ေရာက္ေပသည္။

မိဘမ်ားကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ မိဘတို႕၏ အထမေျမာက္ခဲ့ေသာ ရည္မွန္းခ်က္မ်ားသည္ မိမိ၏ရည္မွန္းခ်က္ မ်ားျဖစ္လာရပါမည္။ ဤအခ်က္သည္မိဘမ်ားကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ မိဘကိုရွိးခိုးပူေဇာ္ျခင္းထက္ ပို၍အေရး ႀကီးသည္ဟု ကြန္ျဖဴးရွပ္ကဆိုပါသည္။

မိဘတို႔အားကိုးကြယ္႐ိုေသျခင္းတည္းဟူေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းထက္ တရားေလ့က်င့္ရာမွာ (Ti) ဟူေသာ ညီအကိုတို႔၏ ခ်စ္ျခင္းဟူေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းတရားကိုရရွိမည္ျဖစ္ေပသည္။


ဆိုလိုသည္မွာ မိဘကိုခ်စ္ခင္႐ိုေသရာမွ ညီအကုိေမာင္ႏွမမ်ားကိုလည္း ခ်စ္ခင္႐ိုေသတတ္လာမည္ျဖစ္ ေပသည္။ ဤသို႔ ေသာခ်စ္ျခင္းေမတၱာတရား၏ လမ္းၫြန္းခ်က္အရ အျပဳအမူသည္ (Jen) အရ ျပဳမူျခင္ းျဖစ္ေပသည္။ ဤသို႔အားျဖင့္ (Hsiao) (Ti) တို႔ကို ေလ့က်င္ရာမွ (Jen) ဟူေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းတရားကို ရရွိမည္ဟုဆိုပါသည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ (Jen) ႏွင့္ (Yi)အျပင္ (Li)ကိုလည္း သူ၏ကိုယ္က်င့္တရားအျမင္တြင္ လက္ခံထားေလသည္။ ကြန္ျဖဴရွပ္၏ ကိုယ္က်င့္တရားအျမင္တြင္ေတြ႕ရေသာ (Li) သည္ ဘာသာေရးတြင္ ပူေဇာ္ ပသျခင္းဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား လုပ္ထံုး လုပ္နည္း မ်ားဟူေသာ က်ယ္၀န္းသည္အဓိပၸါယ္ကိုေဆာင္၏။

ဥပမာအားျဖင့္ မိဘမ်ားသည္ သားသမီးတို့အေပၚ ခ်စ္ေမတၱာထားရမည္။ သားသမီးမ်ာူကလည္း မိဘကို ခ်စ္ခင္႐ိုေသၾကရမည္။ ညီငယ္မ်ားသည္အကိုမ်ာူကို႐ိုေသရမည္။ အကိုမ်ားကလည္းညီငယ္မ်ား ကိုခ်စ္ခင္ ၾကရမည္။ မိတ္ေဆြအခ်င္းခ်င္း သစၥာရွိရမည္။ တိုင္းသူျပည္သားမ်ားသည္ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားကို ႐ုိေသေလးစားရမည္။ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား ကလည္း တိုင္းသူျပည္သားမ်ားအေပၚ ဂ႐ုဏာ ေမတၱာ ထားၾကရမည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ (Li)ကို အေလးအျမတ္ထားျခင္းအားျဖင့္လူသားတို႔၏ စာရိတၱ ေကာင္းမြန္ေရးကိုသာမက ယဥ္ေက်းမႈရွိရန္ကို လည္းအေလးထားေၾကာင္းေတြ႕ရ၏။ တဦးတေယာက္ေသာသူသည္ ေျဖာင့္မတ္စြာ က်င့္ၾကံ ရမည္ သာမက အေျခအေနႏွင့္ ေလွ်ာ္ကန္သင့္ျမတ္ေသာအျပဳအမူကိုလည္း ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႕စြာျပဳမူတတ္ရေပမည္။ ကြန္ျဖဴရွပ္အလိုအရ (Jen) (Yi) (Li) တို႔ကို သိရွိနားလည္ရန္လိုသည္။ (Jen) ကိုသိမွသာ (Yi)ႏွင့္ (Li)ကိုသိရွိ နားလည္မည္။ ထုိနည္းအတိုင္းပင္ (Yi)ႏွင့္(Li) ကိုသိမွသာ ၎ႏွင့္ပတ္သက္ေသာသေဘာသဘာ၀ကို နားလည္ေပ လိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကိုယ္က်င့္တရားေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ အသိပညာ လိုအပ္ေၾကာင္း ေဟာေျပာခဲ့ပါသည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ (Chin) အသိဟူေသာ ေကာင္းျမတ္ျခင္းတရားကိုလည္းလက္ခံထားေလသည္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ အလုိအရ (Jen) (Yi) (Li) တို႔ကိုသိရွိနားလည္မည္။

ထိုနည္းအတိုင္းပင္ (Yi) ႏွင့္(Li) ကိုသိမွသာ ၎ႏွင့္ပတ္သက္ေသာသေဘာသဘာ၀ကို နားလည္ေပလိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကိုယ္က်င့္တရားေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ အသိပညာလိုအပ္ေၾကာင္း ေဟာေျပာ ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ကြန္းျဖဴးရွပ္သည္လူ႕ကိုယ္က်င့္တရားေကာင္းမြန္ျခင္းအေပၚအေျခခံ၍ယင္းေခတ္တြင္ပ်က္ဆီးယိုယြင္းေနေသာ လူမႈေရးႏွင့္ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနမ်ားကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရာတြင္ ဇြဲလုံ႔လေလွ်ာ့ဘဲ ေဆာင္ရြက္ရန္တိုက္ တြန္းခဲ့ပါသည္။

ဤတြင္ ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ မည္သည့္အက်ဳိးေမ်ာ္လင့္ခ်က္မွမရွိဘဲ (Doing for Nothing) ျပဳလုပ္ျခင္း ဟူေသာသေဘာကို လက္ခံထားေလသည္။ (Doing for Nothing) သည္ တာအို၀ါဒီတို႔လက္ခံထားေသာ (Doing Nothing) ဘာမွ်မလုပ္ျခင္းႏွင့္ မတူညီေပ။ (Doing Nothing) ဘာမွ်မလုပ္ျခင္းဟူေသာ တာအို၀ါဒီတို႔၏ အယူအဆကို ကြန္ျဖဴးရွပ္ကလက္မခံေပ။ သူ၏အဆိုအရ လူတိုင္းဘာမွ်မလုပ္ျခင္းဟူသည္မျဖစ္ႏိုင္။ ျပဳသင့္ျပဳထိုက္၍ ျပဳလုပ္သင့္ေသာ အလုပ္မ်ားရွိေလသည္။ သို႔ေသာ္ ျပဳလုပ္သင့္ေသာ အလုပ္မ်ားကိုျပဳလုပ္ရာ၌ မည္သည့္အက်ဳိးကိုမွ်ေမွ်ာ္ကိုးျခင္းမျပဳရ။ ျပဳလုပ္သင့္ေသာအလုပ္မ်ားကို ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ပင္ တန္းဖိုးရွိ ေလသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ မိမိျပဳလုပ္ေသာ အျပဳအမူသည္ အက်ဳိးရွိမရွိ၊ ေအာင္ျမင္မႈရ/မရဆိုသည္မွာ ကံၾကမၼာ အရပင္ျဖစ္၏။ ကြန္ျဖဴူးရွပ္အလိုအရ (Ming)သည္ ေကာင္းကင္ဘံု၏ စီရင္ဆံုးျဖတ္ခ်တ္ အတိုင္းျဖစ္လိမ့္မည္။ “ကၽြႏု္ပ္တို႔ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား၏ ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ (Ming)သည္ ကၽြႏု္ပ္တို႔၏လက္ထဲ၌မရွိေပ” ဟုဆိုပါ၏။

ထို႔ေၾကာင့္ေအာင္ျမင္မႈ/မေအာင္ျမင္မႈတို႔အတြက္ ပူပင္ေသာကေရာက္ေနစရာမလို။ ျပဳသင့္ျပဳထိုက္ လုပ္သင့္ လုပ္ထိုက္ သည္ကိုသာ လုပ္ျခင္းသည္ (Ming) သိျခင္းျဖစ္၏။ ၎ကိုနားလည္သိရွိျခင္းသည္ ျမင္ျ့မတ္ ေသာသူ တစ္ေယာက္ျဖစ္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာလိုအပ္ခ်က္ျဖစ္သည္ဟုဆိုပါသည္။

(Ming) ကိုသိရွိျခင္းျဖင့္ မ်က္ေမွာက္ကမာၻႀကီး၏အေျခအေနသည္ မလြဲမေသြ သေဘာေဆာင္ေၾကာင္း အသိ အမွတ္ ျပဳမည္ျဖစ္၍ မိမိေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားသည္ ေအာင္ျမင္မႈရွိ/မရွိ ဂ႐ုျပဳမည္မဟုတ္ေပ။ ဤသို႔ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ မ်ဳိးသည္ မည္သည့္အခါမွ် ဆံုး႐ႈံးျခင္းမရွိဟုဆိုႏိုင္ပါသည္။

အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ မကၽြႏု္ပ္တို႔သည္ တာ၀န္၀တၱရာမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ၿပီးျဖစ္၍ ေအာင္ျမင္သည္ ျဖစ္ေစ မေအာင္ျမင္ သည္ျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္က်င့္တရားအရ ကၽြႏု္ပ္တို႔၏တာ၀န္ေက်ၿပီးျဖစ္ေပသည္။ ထုိေအာင္ျမင္မႈ၊ ဆံုး႐ႈံးမႈတို႔တြက္ စိတ္ပူပင္ေသာကမရွိေသာ ေၾကာင့္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကိုရႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္က -

(မန္႔)ဆိုသည္မွာ….

၁။ ပညာရွိေသာသူမ်ားသည္ သံသယမွကင္း၏။
၂။ ေကာင္းျမတ္ေသာသူမ်ားသည္ ပူပင္ေသာကကင္း၏။
၃။ ရဲ့ရင္ေသာသူမ်ားသည္ ေၾကာက္ရႊံ႕ျခင္းမွကင္း၏။
၄။ ျမင့္ျမတ္ေသာသူမ်ားသည္ အစဥ္ေပ်ာ္ရႊင္ရ၏။
၅။ ေသးႏုတ္ေသာသူမ်ားမွာမူ အစဥ္အျမဲစိတ္ဆင္းရဲရ၏၊ ဟူ၍မိန္႔ဆိုခဲ့ပါသည္။


ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚ

လူကိုတန္းဖိုးထားေတြးေခၚတတ္ေသာ ကြန္ျဖဴးရွပ္သည္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာျပႆနာရပ္မ်ားကိုလည္း လူမႈဆက္ဆံ ေရး ႐ႈေထာင့္မွ သံုးသပ္႐ႈျမင္ေလ၏။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၏အေျခခံမွာ ဖခင္အုပ္ခ်ဳပ္ေသာမိသားစုျဖစ္၏။ ႏိုင္ငံဆိုသည္မွာ မိသားစုကိုတိုးခ်ဲ႕ထားျခင္း သာျဖစ္သည္ဟု ကြန္ျဖဴးရွပ္ကယူဆ၏။

ကြန္ျဖဴးရွပ္က ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရသည္ တိုင္းသူျပည္သားမ်ားအေပၚ ေကာင္းက်ဳိးခ်မ္းသာရရွိႏိုင္ေစရန္ ႄကိုးစား အားထုတ္ရမည္။ ထိုသို႔ေသာအစိုးရသည္ စြမ္းရည္ရွိသူမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ အစိုးရမ်ဳိးျဖစ္ရမည္။ စြမ္းရည္ရွိႏိုင္ရန္မိဘမ်ဳိး႐ိုးအေပၚအေျခမခံဘဲ အက်င့္စာရိတၱႏွင့္ အသိပညာေပၚတြင္ အေျခခံရမည္။ အသိပညာႏွင့္ စာရိတၱေကာင္းမြန္ ေရးမွာလည္း သင့္ေတာ္ေသာပညာ သင္ၾကား ေလ့လာေရးတြင္ အေျခခံသည္ ဟုဆိုပါသည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္၏ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚသည္ ၎၏ကိုယ္က်င့္တရား၊ အယူအဆႏွင့္ မိ႐ိုးဖလာ ထံုးတမ္းစဥ္လာ တို႔တြင္ အေျခခံထားေၾကာင္းေတြ႕ရ၏။ အုပ္စိုးသူမ်ားသည္ ေကာင္းေသာအက်င့္စာရိတၱရွိျခင္းႏွင့္ အသိပညာရွိျခင္းသည္ ေအာင္ျမင္ေသာ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းအတြက္ အဓိကလိုအပ္ခ်က္ပင္ျဖစ္သည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္၏အဆိုအရ အုပ္ခ်ဳပ္သူတြင္ ေအာက္ပါအေျခခံတာ၀န္၀တၱရား (၉) ရပ္ကို ထမ္းေဆာင္ရမည္ ဟုဆို၏။-

1. မိမိ၏အက်င့္စာရိတၱကို အျမဲတေစေကာင္းမြန္ေအာင္ ပ်ဳိးေထာင္ေနရမည္။
2.အေရးေပးထိုက္တဲ့သူကို အေရးေပးရမည္။
3.မိမိ၏ေဆြမ်ဳိးသားခ်င္းမ်ားအား ခ်စ္ခင္ျမတ္ႏိုးရမည္။
4.၀န္ႀကီးမ်ားအား႐ိုေသေလးစားရမည္။
5. အရာရွိအရာခံအားလံုး၏ေကာင္းက်ဳိးအတြက္ အေရးတယူဂ႐ုျပဳရမည္။
6.တိုင္းသူျပည္သား သာမန္ျပည္သူမ်ားအား ဖခင္သဖြယ္ဂ႐ုျပဳရ ေစာင့္ေရွာက္ရမည္။
7. အသံုး၀င္ေသာ လက္မႈပညာရပ္မ်ားအားလံုးကို တိ္ုးတတ္ေအာင္ အားေပးခ်ီးျမႇင့္ရမည္။
8.ႏိုင္ငံျခားတိုင္းတပါးသားမ်ားကို ပ်ဴငွာစြာ ဆက္ဆံရမည္။
9.အိမ္နီးနားခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားမွ မင္းညီမင္းသားမ်ားႏွင့္ မိတ္ေကာင္းေဆြေကာင္းသဖြယ္ ဆက္ဆံရမည္ ဟူ၍ ျဖစ္ သည္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္က-

အုပ္ခ်ဳပ္သူသည္ မိမိ၏အက်င့္စာရိတၱေကာင္းမြန္ေအာင္ အျမဲတေစ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ရမည္ ဟူေသာ အခ်က္သည္ အလြန္မွ ပင္အေရးႀကီးပါသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဤသို႔ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မွသာ အုပ္ခ်ဳပ္သူ အေနႏွင့္ မိမိ၏အက်င့္ စာရိတၱအားျဖင့္ မိမိအရာရွိ အရာခံမ်ားႏွင့္ မိမိ၏တိုင္းသူျပည္သားမ်ားအတြက္ စံျပျဖစ္ ေပလိမ့္မည္။
ထို႔ျပင္ အစိုးရေကာင္းတို႔တြင္ ျပည္သူျပည္သားတို႔၏ စား၀တ္ေနေရးလိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျပည္စံုလံု ေလာက္ ေအာင္ေဆာင္ရြက္ ေပးရမည္။ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအတြက္ စစ္အင္အားလံုေလာက္စြာထားရွိရမည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ ေရးတြင္ ျပည္သူတို႔၏ ယံုၾကည္ ကိုးစားမႈကိုရယူႏိုင္ရမည္။
တႀကိမ္၌ ကြန္ျဖဴးရွပ္၏တပည့္တေယာက္ကမွ ၎အား ႏိုင္ငံကိုအုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရရွိပါ မည္သည့္အရာကို ဦးစြာ ေဆာင္ရြက္ရမည္နည္းဟု ေမးေသာအခါ--

ကြန္းျဖဴရွပ္က

"ပထမဦးစြာ ပညက္မ်ားကိုျပင္ဆင္ရမည္ "ဟုဆိုကာ "ပညက္ျပင္ဆင္မႈဆိုင္ရာသီအိုရီ "ကိုတင္ျပခဲ့ေလ၏။

ပညက္ျပင္ဆင္မႈဆိုင္ရာသီအိုရီ
Rectification Names Theory
ပညက္တိုင္းသည္ ၎ရည္ၫြန္းေသာအရာ၏ အႏွစ္သာရကိုေဖာ္ၫြန္းသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ပညက္ႏွင့္ တကယ့္ ျဖစ္စဥ္ အၾကားမွာ ကိုက္ညီမႈရွိရမည္။ အုပ္ခ်ဳပ္သူသည္ အုပ္ခ်ဳပ္သူဟူေသာ ပညက္ေဖၚၫြန္းသည့္ ဂုဏ္အရည္ အခ်င္းကို ပိုင္ဆိုင္ရမည္။ သို႔မွသာ စစ္မွန္ေသာအုပ္ခ်ဳပ္သူျဖစ္၍ အုပ္ခ်ဳပ္သူဟူေသာဂုဏ္အဂၤါႏွင့္ ကိုက္ညီေပမည္။

တည္ေထာင္သူ - Socrates (BC 470~399)
ဂရိအေတြးအေခၚပညာရွင္

လူမ်ဳိး - ဂရိလူမ်ဳိး၊ အေနာက္တိုင္းအေတြး
အဓိကေဖၚထုတ္ခ်က္ - ကိုယ္က်င့္သိကၡာ၊ ဆင္ျခင္တံုတရား
Name -
Birth - ca. 470 BC
Death - 399 BC
School/ Tradition - Classical Greek, Socratic School

Main interests - Epistemology, Ethics
Notable ideas - Socratic Method, Socratic irony
Influences - Anaxagoras, Parmenides, Prodicus, Diotima
Influenced - Plato, Aristotle the rest of Western Philosophy


Socrates Method
ဆိုကေရးတီးစ္၏ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာနည္း


ဆိုကေရးတီးစ္၏အဆိုအရ လူသားမ်ားအေနျဖင့္ စစ္မွန္ေသာအသိပညာကိုကရွိႏိုင္သည္။ လူသည္ မိမိ၌ရွိ ေသာ ဆင္ျခင္ဥာဏ္ကိုမွန္မွန္ကန္ကန္အသံုးခ်တတ္လာလွ်င္ မိမိကိုယ္တိုင္၏ သေဘာသဘာ၀ကို၎၊ မိမိကို၀န္းရံ ေနေသာ စၾကာ၀ဠာႀကီး၏ သေဘာ သဘာ၀ကို၎ ဓမၼဓိဌာန္က်က် သိျမင္နားလည္လာမည္ဟု ခံယူတင္ျပခဲ့၏။

ထိုသို႔လွ်င္ စစ္မွန္ေသာအသိပညာကိုရရွိႏိုင္ရန္အတြက္ ဆိုကေရးတီးစ္က-

နည္းသစ္ (၂)မ်ဳိးကိုတင္ျပခဲ့ပါသည္။

1.ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာနည္း (The Method of Analysis)
2.ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္နည္း (The Method of Speculation) တို႔ျဖစ္ေပသည္။


၁. ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာနည္း
The Method of Analysis

ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာနည္းသည္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ၎၏အျမင္အေပၚတြင္ အေျခခံထားေသာ နည္းေဗဒ ျဖစ္ သည္။ ဤနည္းအားျဖင့္ အရစၥတိုတယ္က ျခံဳယူဆင္ျခင္မႈ အေျချပဳဟု အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုနည္း (Inductive Definition) ဟုေခၚဆိုခဲ့သည္။ ၎၏အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္မွာ အႂကြင္းမဲ့စစ္မွန္ေနေသာ ေယဘူယသေဘာတရားတခု (Concept) ကိုသိရွိလာရန္ ရည္ရြယ္သည္။
ဥပမာအားျဖင့္ လူတို႔သည္ ေ၀ါဟာရတခုကို အနက္အဓိပၸါယ္အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ အသံုးျပဳေလ့ရွိၾကသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ကြဲျပားျခားနား စြာသံုးစြဲေနေသာေၾကာင့္ ၎ေ၀ါဟာရ (သို႔) ၎သေဘာတရားႏွင့္ပတ္သက္၍ အျငင္းပြါးမႈ အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖစ္ေပၚလာေစသည္။ သို႔ႏွင့္စစ္မွန္ေသာ အသိကို မသိဘဲျဖစ္ေနသည္ဟုဆိုပါသည္။

ဆိုကေရးတီးစ္၏အလုိအရ ဤသို႔လွ်င္ တေယာက္တမ်ဳိးစီ အနက္ဖြင့္ေနၾကမည္ဆိုပါက အမ်ဳိးမ်ိဳးေသာ သေဘာ တရားမ်ားသာ ေဆာင္ေနေပလိမ့္မည္။ ၎အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ဆင္ျခင္မႈျဖင့္ ေသခ်ာစြာ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ ဆန္းစစ္လိုက္ပါက ၎တို႔ ထက္ သာလြန္ေသာ၊ စစ္မွန္ၿပီး ၎တို႔အားလံုး အက်ဳံုး၀င္လွ်က္ရွိေသာ ေယဘူယ် သေဘာတရားတခုကို မုခ်ရရွိလာ မည္ဟု ခံယူခဲ့သည္။
တနည္းဆိုရေသာ္ လူသားတဦးခ်င္း၏ တခုစီတခုစီေသာ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာလာရာမွ တဆင့္ လူသားအားလံုးအတြက္ ပေလတို၏ (Laches) အမည္ရွိေသာ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးခ်က္ (Dialogue) တြင္ ဆိုကေရးတီးစ္ကိုယ္တိုင္ ဤနည္းကိုအသံုးျပဳခဲ့ေၾကာင္းေတြ႕ရပါသည္။ ဤေဆြးေႏြးခ်က္တြင္ ဆိုကေရးတီးစ္ကိုယ္တိုင္ အမွန္တကယ္ ပါ၀င္ခဲ့၍ ၎ေဖၚျပလာေသာ နည္းေဗဒႏွင့္ အယူအဆမ်ားသည္ ဆိုကေရးတီးစ္၏ နည္းေဗဒႏွင့္ အယူအဆမ်ားျဖစ္သည္ဟု သုေတသီမ်ားက ခံယူထားပါသည္။
ဤေဆြးေႏြးခ်က္မ်ား၌ ရဲ႕ရင္ျခင္း (Courage) ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဆိုကေရးတီးစ္က ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာကာ ေ၀ဖန္ သံုးသပ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ရဲ့ရင္ျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ စစ္မွန္ေသာအနက္အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကို ဤအခန္းထဲ၌ ဆိုကေရးတီးစ္ကိုယ္တိုင္ မေျဖၾကားခဲ့ေပ။ သို႔ေသာ္ ဆိုကေရးတီးစ္ ကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ ဆိုကေရးတီးစ္ ခံယူခဲ့ေသာ အျမင္သည္ ပေလတိုေရးသားခဲ့ေသာ (The Republic) တြင္ ရဲရင့္ျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ ၎အျမင္သည္ေပၚလြင္ထင္ရွား လာခဲ့ေပသည္။

ဆိုကေရးတီးစ္ႏွင့္ ပေလတို ႏွစ္ေယာက္စလံုး၏အလိုအရ "ရဲရင့္ျခင္း" ဟူသည္မွာ "အသိပညာ" ပင္ျဖစ္သည္။
(Courage is Knowledge) ျဖစ္၏။


၂. ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္နည္း
The Method of Speculation

ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္နည္းတို႔မွာ ေတြးဆခ်က္ (Hypothesis) ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ၎၏အျမင္အေပၚတြင္ အေျခခံ လွ်က္ တင္ျပထားျခင္းျဖစ္သည္။ ဤနည္းသည္ သဘာ၀သိပၸံမ်ား၌ ယေန႔ထက္တိုင္ေအာင္ပင္ အသံုးျပဳလွ်က္ေနရ ေသာနည္းျဖစ္သည္ဟု မ်က္ေမွာက္အေတြးအေခၚပညာရွင္မ်ားကခံယူထားၾကပါသည္။ ၎ကို ေတြးဆဆင္ျခင္နည္း (The Method of Speculation) ဟူ၍ေခၚဆိုသက္မွတ္လာၾကသည္။

ဆိုကေရးတီးစ္၏အလုိအရ အရွိေလာက၌ ျဖစ္ပ်က္ေနေသာ အေၾကာင္းအခ်က္ အားလံုးတို႔ကို အာ႐ံုသိျဖင့္ ခံစား သိရွိႏိုင္မည္မဟုတ္ေပ။ အာ႐ုံသိသည္ ၀ိေသသအသိမ်ားကိုသာ ေပးစြမ္းႏိုင္ရွိသျဖင့္ အျဖစ္အပ်က္မ်ား၏ ေယဘူယ် သေဘာတရားကိုပင္ ေပးစြမ္းႏိုင္ျခင္းမရွိေပ။
အထက္ေဖၚျပပါ နည္းႏွစ္မ်ဳိးအနက္မွ ပထမနည္းျဖစ္ေသာ ခဲြျခမ္းစိတ္ျဖာနည္းအား ဆိုကေရးတီးစ္နည္း၊ တနည္း အား ျဖင့္(Socrates Method) ဟူ၍ အမ်ားအားျဖင့္ေခၚဆိုရည္ၫြန္းခဲ့ၾကပါသည္။ အမွန္အားျဖင့္ ဆိုကေရးတီးစ္အသံုးျပဳ ခဲ့ေသာ သိပံုသိနည္းမွာ တမ်ဳိးတစားတည္းမဟုတ္ဘဲ ႏွစ္မ်ဳိးႏွစ္စားရွိေၾကာင္း အသံုးျပဳခဲ့ေၾကာင္းအား အထူးမွတ္သား ရန္ျဖစ္သည္။

ဤထက္ပါနည္းႏွစ္မ်ဳိးႏွစ္စလံုးကိုဆန္းစစ္ျခင္းျဖင့္ ဆိုကေရးတီးစ္သည္ အာ႐ုံသိထက္ ဆင္ျခင္သိကို ပို၍ ဦးစားေပးခဲ့ေသာ ေတြးေခၚပညာရွင္တဦးျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရပါသည္။ ထိုသို႔ဦးစားေပးေတြး ေခၚခဲ့ေသာေၾကာင့္ ၎၏တပည့္ ပေလတို လက္ထက္တြင္ အာ႐ုံသိျဖင့္သိျခင္းသေဘာတရားသည္ေမွးမွိန္းသြားၿပီး ဆင္ျခင္သိျခင္းသေဘာ တရားမွာ ပိုမိုႀကီးမားခိုင္မာစြာျဖင့္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေလသည္။
ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ ပေလတိုသည္ ဆင္ျခင္သိျဖင့္ ေတြးေခၚျခင္းအား တဘက္စြန္းသို႔ေရာက္သည္တိုင္ေအာင္ ဦးစား ေပးခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ဤေလာကကိုပင္ စစ္မွန္ေသာေလာက မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္းျငင္းဆိုလာခဲ့ေလသည္။
မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ဆိုကေရးတီးစ္နည္းမ်ားသည္ ၎မတိုင္မီေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ ဂရိေတြးေခၚရွင္မ်ား၏ နည္းမ်ားထက္ ပိုမိုစနစ္က်စြာ ေတြးေခၚတင္ျပထားေသာနည္းမ်ားျဖစ္သည္ဟု ပညာရွင္မ်ားကဆိုပါ၏။

တည္ေထာင္သူ : Plato (BC- 428~328)
ဂရိအေတြးအေခၚပညာရွင္

လူမ်ဳိး : ဂရိလူမ်ဳိး၊
: အေနာက္တိုင္းအေတြးအေခၚပညာရွင္
: ဆိုကေရးတီးစ္၏ တပည့္ျဖစ္သည္။
Name : Plato ()
Birth : BC 428 – 427 BC, Athens
Death : BC 348 – 347 BC, Athens
School/ Tradition : Platonism
Main interests : Rhetoric, Art, Literature, Epistemology, Justice, Virtue, Politics, Education, Family, Militarism
Notable ideas : Platonic realism.
ပေလတို၏အာ႐ံုသိႏွင့္ ဆင္ျခင္သိဆိုင္ရာအယူအဆ

ပေလတုိသည္ ၎၏ဆရာ ဆိုကေရးတီးစ္တင္ျပခဲ့ေသာ အယူအဆမ်ားကိုခ်ဲ႕ထြင္၍ ပိုမိုစနစ္က်ေသာ သိမႈေဗဒ ဆိုင္ရာ သီအိုရီတခုကိုတင္ျပခဲ့ပါသည္။ အာ႐ုံသိ၊ ဆင္ျခင္သိတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ သူေရးသားခဲ့ေသာ (The Theaetus) ႏွင့္ (The Republic) ေဆြးေႏြးခန္းမ်ား၌ ေအာက္ပါအတိုင္း သံုးမ်ဳိးခြဲျခားခဲ့သည္။

မသိျခင္း။ ။ (Ignorance) ဟူသည္မွာ လံုး၀မသိနားမလည္ဘဲျဖစ္ေနေသာ အေျခအေနကို ဆိုလိုသည္။ မရွိအျဖစ္ ကိုေဆာင္ေနေသာ အေျခအေနျဖစ္သည္ဟု ပေလတိုကဆိုပါ၏။ တနည္းဆိုေသာ္ မသိျခင္း (Ignorance) ဆိုသည္မွာ အမွန္တရား ကိုမသိဘဲျဖစ္ေန႐ုံမက မွားေသာအသိမ်ားကိုပင္မလွ်င္ မသိရွိ မခံစားႏိုင္ျဖစ္ေနသည္ဟု ပေလတိုက ယူဆခဲ့ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မသိျခင္း ဟူေသာအျဖစ္သည္ မရွိျခင္း (not being) ဟူေသာ အေျခအေနႏွင့္အတူတူ ပင္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆခဲ့ေလသည္။

ထင္ျမင္ခ်က္။ ။ (Opinion) ဆိုသည္မွာ အာ႐ံုသိျဖင့္သိလာေသာအသိမ်ားကိုဆိုလိုျခင္းျဖစ္၏။ ၎သည္ မသိျခင္း (Ignorance) ကဲ့သို႔ မွားေသာအသိမ်ားကိုပင္ လံု၀မသိဘဲျဖစ္ေနေသာအေျခအေနမဟုတ္။ ထို႔ေၾကာင့္ မရွိျခင္း (not being) သေဘာကိုေဆာင္ေနသည္ဟုမဆိုႏိုင္ေပ။ သို႔ရာတြင္ စစ္မွန္ေသာ အသိပညာ ကိုေပးႏိုင္စြမ္းမရွိေသးေပ။ တို႔ေၾကာင့္ ၎သည္ရွိျခင္း (Being) သေဘာကိုေဆာင္လွ်က္ရွိသည္ဟု မဆိုႏိုင္ျပန္ပါ။ သို႔ျဖစ္၍ ပေလတို၏အလိုအရ အာ႐ုံသိျဖင့္သိရွိလာေသာအသိတို႔သည္ မသိရွိဘဲျဖစ္ေနျခင္း (Ignorance) ႏွင့္ စစ္မွန္ေသာအသိပညာကို ရရွိလာျခင္း (Knowledge) တို႔အၾကားတြင္ ျဖစေပၚေန ေသာအသိမ်ားသာလွ်င္ ျဖစ္ေနေပသည္။

အသိပညာ။ ။ အသိပညာဟူသည္မွာအမွန္တကယ္ျဖစ္တည္လွ်က္ရွိေသာ အစစ္အမွန္တရားကို သိရွိလာ ျခင္းသည္။ တနည္းဆိုေသာ္ အမွန္တကယ္ျဖစ္ေပၚေနေသာ ရွိျခင္းသေဘာ (Being) ကိုသိလာျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ (Knowledge) ကိုယ္တိုင္သည္လည္း (Being) ကိုေဆာင္ရြက္လွ်က္ရွိသည္ဟုပေလတိုက ခံယူတင္ျပခဲ့၏။
ပေလတို၏အလိုအရ စစ္မွန္ေသာအသိပညာဟူသည္မွာ ဘယ္ေသာအခါမွ် မလႊဲမွားႏိုင္ေသာ အသိပညာ မ်ဳိးျဖစ္ ရမည္။ (Knowledge must be infallible) ထို႕ျပင္ အမွန္တကယ္ရွိေနေသာ အစစ္အမွန္တရား (Reality)ကို ေဖၚျပေသာ အသိပညာ မ်ဳိးျဖစ္ရမည္။ (Knowledge must have reality as its Oject) ၎လိုအပ္ခ်က္ (သို႔မဟုတ္) အရည္အခ်င္း ႏွစ္ရပ္ ရွိမွသာလွ်င္ စစ္မွန္ေသာအသိပညာ (Knowledge)ျဖစ္သည္ဟု ပေလတိုက အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခဲ့ပါသည္။



အရစၥတိုတယ္လ္ Aristotal
အရစၥတိုတယ္လ္


Aristotle (384-322BC)
Name : Aristotle
Birth : 384 BC
Death : March 7th, 322 BC
School/ Tradition : Inspired the Peripatetic school and tradition of Aristoteliansm
Main interests : Politics, Metaphysics, Science, Ethics
Notable ideas : The golden mean, Reason, Logic, Biology, Passion
Influences : Parmenides, Socrates, Plato
Influenced : Alexander the great, Avicenna, Averroes, St. Thomas Aqunas, most of western philosophy and science

အရစၥတိုတယ္လ္သည္ ပေလတို၏တပည့္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဆရာပေလတို၏ အယူအဆတိုင္းကိုမႈ လက္မခံခဲ့ေပ။ ပေလတိုကဲ့သို႔ အေတြ႕အႂကံုေလာကကို မစစ္မွန္ဟူ၍မျငင္းဆိုခဲ့ေပ။ သို႔ရာတြင္ လူတို႔သည္ စစ္မွန္ ေသာအသိပညာ ကိုရရွိႏိုင္ရန္အတြက္ အာ႐ုံ သိကိုသာ အေျခခံ၍မရေၾကာင္းတင္ျပခဲ့သည္။

အာ႐ုံေလာက၌ျဖစ္ေပၚေနေသာ အျဖစ္အပ်က္တို႔သည္ အဘယ္အေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚေနသည္ကို သိရွိမွသာ လွ်င္ လူတို႔သည္ စစ္မွန္ေသာ အသိပညာကိုရရွိလာမည္ဟုဆိုပါသည္။

အရစၥတိုတယ္လ္ေနာက္ပိုင္း၌ ေပၚထြန္းခဲ့ေသာ ေတြးေခၚပညာရွင္မ်ားကမႈ အာ႐ုံသိကိုပို၍ ဦးစားေပး ခဲ့ၾကသည္။ အက္ပီက်ဴးရီးယက္(Epicurus) အလိုအရ အာ႐ုံငါးပါးသာလွ်င္ စစ္မွန္ေသာ အသိပညာ ကိုေပးႏိုင္သည္။ စတိုး၀စ္ (The Stoics) အေနျဖင့္လည္း အက္ပီက်ဴးရီးယက္ကဲ့သို႔ပင္ အာ႐ုံသိကိုသာ အေလး ထားခဲ့ၾကသည္။
ဂရိအေတြးအေခၚပညာရွင္မ်ားေၾကာင့္ အေနာက္တိုင္းအေတြးအေခၚေလာကတြင္ သိမႈေဗဒႏွင့္ ပတ္သက္ ေသာ အစဥ္ အလာႀကီးႏွစ္ရပ္ျဖစ္ေပၚလာသည္။ တခုမွာ ပေလတို အစပ်ဳိးခဲ့ေသာ ဆင္ျခင္မႈကိုအဓိကထားသည့္ အစဥ္အလာႏွင့္ က်န္တခုမွာ အက္ပီးက်ဴးရီးယက္(Epicurus) ႏွင့္ (Stoics) မ်ားက စတင္အေလးထားေသာ အေတြ႕အႂကံဳအေျချပဳ အစဥ္ အလာျဖစ္သည္။

အရစၥတိုတယ္လ္၏ ထင္ရွားေသာ ႏိုင္ငံေရးေဟာေျပာခ်က္မွာ-

"Man is by nature a political animal."



သမၼတႏိုင္ငံ (သို႔) ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံမ်ား၏ အေစာပိုင္းကာလ
Niccolo Machiavelli (1469~1527)
မက္ခီယာဗယ္လီ


- အီတလီမင္းသား
ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚပညာရွင္
သမၼတ ႏိုင္ငံထူေထာင္ေရး အေတြးအေခၚအယူအဆမ်ားအား စာေပပညာျဖင့္ တင္ျပခဲ့သည္။
ဖေလာ့ရင့္ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံ (အီတလီ)
စည္းလံုးမႈမရွိသူတလူ ငါတမင္းေခတ္တြင္ တိုးတတ္ေသာႏိုင္ငံအယူအဆသည္ ေနာင္ေခတ္ အီတလီလူမ်ဳိးမ်ား အတြက္၎ အေနာက္တိုင္းႏိုင္ငံေရးေလာကအတြင္၌၎ သံုးသပ္ရန္အင္အားတရပ္ သက္ေရာက္ခဲ့ပါ၏။

Name : Niccolo Machiavelli
Birth : May 3rd, 1469 (Florence)
Death : June 21th, 1527 (Florence)
School/ Tradition : Renaissance Philosophy, Realism, Classical, Republicanism
Main interests : Politics, Military theory, History
Influences : Cicero, Sallust, Livy, Xenophon
Influenced : Thomas Hobby, James Harrington, Jean Jacques Rousseau


ဖေလာ့ရင့္မင္းသား မက္ခီယာဗယ္လီသည္ ၁၄၆၉~၁၅၂၇ (၁၆)ရာစုအတြင္း စည္းလံုးမႈမရွိ၊ သူတလူငါတမင္းျဖင့္ ႃမို႔႐ိုးမ်ား အတြင္း စုျပံဳေနထိုင္ဆဲျဖစ္သည္။ ထိုအခ်ိန္၌ ဂ်ာမန္၊ စပိန္၊ အဂၤလန္၊ ျပင္သစ္တို႔သည္ အင္အား မ်ားစုစည္း၍ ႃမို႔ျပႏိုင္ငံမ်ား တည္ေထာင္၍ နယ္ပယ္မ်ားခ်ဲ႕ထြင္ေနထိုင္ခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဥေရာပ၌ အီတလီႏိုင္ငံ၏အေျခအေနသည္ ေခတ္ ေနာက္ျပန္စြဲ ေနေသာအေျခ အေနမ်ဳိး ျဖစ္ေန ေပသည္။
နီစ္ကိုလို မက္ခီယာဗယ္လီ (1469~1527)၏ ေရးသားခဲ့ေသာ စာအုပ္သံုးအုပ္အနက္ "မင္းသား" "The Prince" စာအုပ္သည္ ထင္ရွားပါ၏။ ေရွးေခတ္ႏိုင္ငံေရးအယူအဆမ်ားအတြင္း တမူထူးျခားေသာ သမၼတႏိုင္ငံ ထူေထာင္ေရး အယူအဆမ်ားအား ထို႔ေခတ္ အီတလီႏိုင္ငံေရးသမားတေယာက္အေနျဖင့္ ၾကံဳေတြ႕ေနရေသာ ျပင္သစ္၊ စပိန္တို႔၏ ၿခိမ္းေျခာက္လာမႈမ်ား အေျခအေနမ်ား အေပၚအေျခခံ၍ ၎၏အယူအဆမ်ားအား စာေပပညာ ျဖင့္ ထုတ္ေဖၚတင္ျပ ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

သို႔ေသာ္ အီတလီ၌ မက္ခီယာဗယ္လီႏွင့္ေစာ၍ ၁၂၇၈~၁၃၄၃ ကာလအတြင္း ပါဒူအာ "Padua" မွ မာဆီးလီးယပ္စ္ "Marsilius" က-

ႏိုင္ငံေရးတြင္
၁. "႐ိုးသားေျဖာင့္မတ္ေရး" ႏွင့္

၂. ဘုရင္၊ ပုဒ္ရဟန္းမင္းတို႔အပါအ၀င္-

"အာဏာသည္ ျပည္သူထံမွလာသည္" ဟူေသာအယူအဆသည္ ေဟာေျပာခဲ့ၿပီး၊ ရွိၿပီးျဖစ္၏။

ထို႔ျပင္ "Marsilius" က အစိုးရ၏လုပ္ငန္းသည္ လူတိုင္းလိုခ်င္ေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ သမၼတႏိုင္ငံ ထက္ ဘုရင္စနစ္ကပို၍ေပးႏိုင္သည္ဟုယူဆခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ဘုရင္သည္ ဘုရားသခင္မွ ရာသက္ပန္ လႊဲအပ္ထားေသာ အာဏာ "Divine Rights" ကိုရသည္ဟု လက္ခံျခင္းမဟုတ္။ သားက အေဖကို မဆက္ခံႏိုင္။ ႏိုင္ငံအခ်ဳပ္အျခာ ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဤသို႔ေတာင္းဆိုခြင့္မရွိ။ ျပည္သူကအဆင္ေျပေန၍သာ လက္ခံထားျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ဆိုပါသည္။

(၁၄) ရာစုအတြင္း အီတလီၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ားအၾကား၌ ၎၏အယူအဆအား ျပည္သူႏွင့္အုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစား အၾကား က်င့္၀တ္ႏွင့္ အသစ္ထိုးေဖါက္ေဖၚထုတ္လာေသာ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆအား ထိုေခတ္ အထက္တန္းလႊာတို႔၏ ေျပာင္ေျပာင္ တင္းတင္းပင္ တိုက္ဖ်က္ျခင္းကိုခံခဲ့ရပါသည္။

"Marsilius" သည္ အီတလီဂုိဏ္းခ်ဳပ္ဘုန္းေတာ္ႀကီးတပါးျဖစ္ပါသည္။ ဂိုဏ္းခ်ဳပ္ဘုန္းေတာႀကီးတပါးမွ ဤသို႔ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚအယူအဆမ်ား ထြက္ေပၚလာျခင္းမွာ ထိုေခတ္အခါက အနည္းငယ္ထူးဆန္းခဲ့ပါသည္။ သို႔ေသာ္ သူ၏အၾကံျပဳခ်က္မ်ားသည္ ေနာင္ အႏွစ္ (၆၀၀) အၾကာတြင္ ႏိုင္ငံအားလံုး၌ က်င့္သံုးလာရေသာ ျပည္သူ႕အစိုးရ သေဘာ တရားမ်ား ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။

မက္ခီယာဗယ္လီ၏ အယူအဆသည္လည္း သမၼတႏိုင္ငံထူေထာင္ေရးႏွင့္ ၎အဆင့္သို႔ ေကာင္းစြာ ေရာက္ရွိရန္ ၾကားကာလ၌ အာဏာရွင္အဆင့္တစ္ခုကို ျဖတ္သန္းရန္လိုအပ္သည္ဟု ယူဆခဲ့ဟန္ရွိပါသည္။
ဤသေဘာတရားမ်ားသည္လည္း ေနာင္အခါ၌ အီတလီအာဏာရွင္ "မူဆိုလီနီ" ေဟာေျပာခဲ့ေသာ မိန္႔ခြန္းမ်ားႏွင့္ "ကားလ္မတ္က္စ္" ၏ ပစၥည္းမဲ့အာဏာရွင္စနစ္ ထူေထာင္ေရးအဆိုျပဳခ်က္အယူအဆမ်ား၌ အေျခအေနအရ လိုအပ္ခ်က္ တခုအျဖစ္ ထိုေခတ္အခါက ျပည္သူ႕ေထာက္ခံမႈ ရရွိခဲ့သည္ဆိုေသာ အေနအထား မွာလည္း သမိုင္းမွတ္တမ္းမ်ားက ဆိုပါသည္။

ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအယူအဆ


၁။ မူလအေျခခံသေဘာတရား
၂။ က်င့္၀တ္သိကၡာ


မူလအေျခခံသေဘာတရားမ်ား

ျမန္မာႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ အယူအဆမ်ာသည္ အေျခခံအားျဖင့္ဘာသာေရးဆိုင္ရာ အဆံုးအမမ်ားမွ ဆင္းသက္ လာသည္ဟု ယူဆရပါသည္။
ဥပမာအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏သမိုင္းအေထာက္အထားမ်ားအရ အေနာ္ရထားမင္းမွသည္ သီေပါမင္းအထိ ခတ္ အဆက္ဆက္၌ က်င့္သံုးခဲ့ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္မ်ားသည္ အႂကြင္းမဲ့သက္ဦးဆံအပိုင္းဘုရင္စနစ္အတြင္း ျဖတ္သန္းခဲ့ သည္သာျဖစ္ေပသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ေရွးေခတ္ျမန္မာႏိုင္ငံေရးအယူအဆ၌ ထူးျခားေသာ အေတြးအေခၚအယူအဆမ်ား မေတြ႕ရဘဲ မင္းက်င့္ တရား(၁၀)ပါး နာယကဂုဏ္(၆)ပါးဟူေသာ က်င့္၀တ္သိကၡာမ်ားအေပၚ အေျခတည္၍ တိုင္းျပည္အား စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ ခဲ့ၾကေလသည္။

မင္းက်င့္တရား(၁၀)ပါး

1.လွဴဒါန္းျခင္း
2.သီလေဆာက္တည္ျခင္း
3.ေပးကမ္းစြန္႕ႀကဲျခင္း
4.ရိုးသားတည္ၾကည္ေျဖာင့္မတ္ျခင္း
5.ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕ျခင္း
6.အဌဂၤသီလ ေဆာက္တည္ျခင္း
7.အမ်က္မထြက္ျခင္း
8.သည္းခံျခင္း
9.ျပည္သူကို မၫွဥ္းဆဲျခင္း
10.ျပည္သူကို မဆန္႕က်င္ျခင္း စသည္တို႕ျဖစ္ပါ၏။
(မွန္နန္းမဟာ ရာဇ၀င္ေတာ္ႀကီး။ စာ -၃၈)


ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံေရးအယူအဆမ်ား၏ မူလအေျခခံအေၾကာင္းတရားမ်ားသည္-
မင္းက်င့္တရား(၁၀)ပါး ဟူေသာ က်င့္၀တ္သိကၡာမ်ားပင္ ျဖစ္ေပသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ တိုင္းျပည္အားစီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ စနစ္အားျဖင့္(၂)မ်ဳိးႏွစ္စားရွိခဲ့ၿပီး တနည္း အားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသမိုင္းတေလ်ာက္ ထြန္းကားခဲ့ေသာ အႂကြင္းမဲ့သက္ဦးဆံပိုင္စနစ္အား လံုး၀ခ်ဳပ္ၿငိမ္းေစ၍ သမၼတ ႏိုင္ငံ ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါ သည္။
ထို႔သို႔ထူေထာင့္ခဲ့ရာ၌ လြတ္လပ္ေရးရၿပီး (၁၉၄၈-၁၉၆၂)ထိ ပါလီမန္မိုဒီမိုကေရစီစနစ္အား ၁၉၄၇ အေျခခံဥပေဒ ျဖင့္(၁၄) ႏွစ္ၾကာအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါသည္။ (၁၉၆၂)မတ္လ (၂)ရက္ေန႔၌ စစ္တပ္မွအာဏာသိမ္း၍ အုပ္ခ်ဳပ္ေစၿပီး (၁၉၇၄-၁၉၈၈)ထိ စစ္တပ္မွ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အရပ္ဘက္သို႔ အသြင္ေျပာင္း၍ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီ ဟုေခၚေသာ တပါတီအုပ္ခ်ဳပ္ေသာစနစ္ျဖင့္ (၁၉၇၄) ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒအား ျပဌာန္းကာ တိုင္းျပည္အား အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါသည္။
ဤအေျခအေနမ်ားအားေလ့လာေသာအခါ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး၌ အယူအဆအေတြးအေခၚမ်ားသည္ အေနာက္တိုင္း ႏိုင္ငံေရး အေတြးအေခၚမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည္ဟု ဆိုရေပမည္။
မ်က္ေမွာက္ကာလ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနအေပၚ၌ ေရွးေခတ္ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး အယူအဆမ်ား၏ သက္ေရာက္ မႈ အတိုင္းအတာ(သို႔မဟုတ္) ေရွးေခတ္ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအယူအဆမ်ားသည္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ အေပၚ မည္မွ်အက်ဳိး သက္ေရာက္မႈရွိသနည္း ဆိုေသာေမးခြန္းအား ဤေနရာမွေျဖဆိုလွ်င္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ မရွိ ေၾကာင္း ေတြ႕ရေပမည္သာ ျဖစ္ပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာအယူအဆမ်ားသည္ ကိုယ္ပိုင္မူဟန္ေပ်ာက္လွ်က္ရွိၿပီး ႏိုင္ငံရပ္ျခား၊ အထူး သျဖင့္ အေနာက္ ႏိုင္ငံမ်ား၏အေတြးအေခၚအယူအဆမ်ားမွ ေကာင္းႏိုးရာရာမ်ားအားေရြးခ်ယ္၍ ျမန္မာ့ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့မ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီမည့္ပံုစံမ်ား ကိုယူေဆာင္ၿပီး ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေနေသာ ျဖစ္စဥ္ တေလွ်ာက္ ဆက္စပ္ေတြးေခၚ၍ ေဆြးေႏြးေနခဲ့ၾကဟန္ရွိပါသည္။

- သို႔ေသာ္လည္း မွန္ကန္ေသာလမ္းစဥ္တစ္ခုကိုကား တိတိက်က်သတ္မွတ္ ခ်မွတ္ႏိုင္ခဲ့ျခင္းကား မရွိခဲ့ ေသးေခ်။ ဤသည္မွာ အဘယ္ေၾကာင့္နည္း။

ဤအေျဖအားမေျဖဆိုမီ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာအခ်က္အလတ္မ်ားအေပၚ ေလ့လာရာ၌ ေအာက္ပါအခ်က္ အလက္မ်ားသည္ ျပန္လည္သံုးသပ္သင့္ေပသည္။

4.ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အႂကြင္းမဲ့သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္အတြင္း ရွည္လ်ားစြာျဖတ္သန္းခဲ့ျခင္း၊
5.ျမန္မာႏိုင္ငံသမိုင္းတေလ်ာက္ ႏွစ္ေပါင္းတေထာင္ေက်ာ္၌ ႏွစ္ေပါင္းကိုးရာေက်ာ္ခန္႔သည္ အခ်င္းခ်င္း ေသာ္၎၊ ျပည္ပႏွင့္ေသာ္၎ ရွည္လ်ားစြာ စစ္မက္ျဖစ္ပြါးေနခဲ့ျခင္း၊
6.အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္မွ ထူေထာင္ခဲ့ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံအား သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္ ျပန္လည္ စုစည္း ခဲ့ရျခင္း၊ ထိုစည္းလံုးမႈပ်က္ျပားေနေသာ ကာလမ်ား၏အက်ဳိးဆက္မ်ား၊
7.ကမာၻေပၚ၌ ေခတ္စနစ္မ်ားကို အေျခအေနအခ်ိန္ခါႏွင့္အညီ ေျပာင္းလဲက်င့္သံုးေနၾကေသာ္လည္း ျမန္မာ ႏိုင္ငံအား အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ အစိုးရမ်ားသည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ အႂကြင္းမဲ့သက္ဦးဆံပိုင္စနစ္ႏွင့္ အာဏာရွင္ စနစ္မ်ားသာ ထြန္းကားခဲ့ျခင္း၊
8.ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္တေလ်ာက္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္းထက္ ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ ဖိႏွိပ္ျခင္း၊ သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ ဖမ္းဆီး အက်ဥ္းခ်ျခင္း၊ ႏိုင္လိုမင္းထက္လုပ္ျခင္း၊ မိမိအင္အားသာလာပါက တဖတ္သားအေပၚ အႏိုင္ယူဗိုလ္က် လိုျခင္း၊ မနာလိုျခင္း၊ မိမိအနစ္ နာခံခဲ့ရျခင္းအေပၚ ျပန္လည္၍ အခြင့္ထူးမ်ားရယူ လိုျခင္း၊ ရာထူး စည္းဇိမ္ အထူးမက္ေမာျခင္း၊ ေငြေၾကး၊ တန္စိုး လက္ေဆာင္မက္ေမာျခင္း၊ မိမိ၏အရွိန္ အ၀ါျဖင့္ မိမိတို႔မိသားစု ေဆြမ်ဳိးသားခ်င္း ေကာင္းစားေရးအား ဦးစြာလုပ္ေဆာင္ ေနၾကျခင္း၊
9.စည္းလံုးမႈ လံုး၀မရွိျခင္း၊
10.စနစ္တက် တိုင္ပင္စည္းေ၀းမႈ လံုး၀မရွိျခင္း၊
11.လူလူခ်င္းစာနာစိတ္ အလြန္အားနည္းျခင္း၊
12.ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာလမ္းစဥ္အား က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံေတာ္ျဖစ္ေသာ္လည္း အတၱ၀ါဒႏွင့္ အနတၱ လမ္းစဥ္ အား ႏိုင္ငံေရး၌ မွန္ကန္စြာ သေဘာေပါက္နားလည္မႈ အလြန္အားနည္းေနျခင္း၊
13.ေငြေၾကး၊ ရာထူးထက္ပို၍ လူကိုတန္းဖိုးထားတတ္ေသာ စိတ္ဓါတ္အလြန္အားနည္းျခင္း၊
14.ေက်းဇူးရွင္ႀကီး၊ ဆရာႀကီးအျဖစ္ႏွင့္သာ အစဥ္အၿမဲခံယူလို၍ တပည့္ေမြးေသာအက်င့္ဆိုးမ်ားသာ ျမန္မာ့ ႏိုင္ငံေရး ေလာက၌ ထြန္းကားေနျခင္း၊
15.မိမိ၏ပုဂၢလအက်ဳိးစီးပြါးမွလြဲ၍ လူမႈပတ္၀န္းက်င္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတတ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားအား လုပ္ေဆာင္ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား အလြန္ ရွားပါးေနျခင္း၊
16.ေဒသတစ္ခု၌ျဖစ္ေပၚေနေသာ ျပႆနာအေၾကာင္းအရာတစ္ခုေပၚတြင္ ေျဖရွင္းျခင္း၊ ကူညီျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္ မ်ားအား လုပ္ေဆာင္ရာ၌ မိမိ၏အက်ဳိးစီးပြါးအား ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္၍ အျမတ္ထုတ္တတ္ေသာ ေျဖရွင္း မႈမ်ဳိးသာ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံ ေရးေလာက၌ ထြန္းကားေနျခင္း။
17.ႏိုင္ငံေရးျပႆနာမ်ားအား ေျဖရွင္းရာ၌ စုေပါင္းအားျဖင္၄င္း၊ မွန္ကန္ေသာဦးေဆာင္မႈျဖင့္၄င္း၊ တဦးႏွင့္တဦး အျပန္အလွန္ တန္ဖိုးထား၍ အနစ္နာခံျခင္းစိတ္ဓါတ္တို႕ျဖင့္၄င္း၊ ခိုင္မာေသာကိုယ္က်င့္ သိကၡာရွိမႈျဖင့္၄င္း၊ သတိႏွင့္ အသိပညာရွိမႈျဖင့္ ၄င္း၊ စုပါင္းလုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွသာ ေအာင္ျမင္ရာျဖစ္ေၾကာင္းအား လက္ေတြ႕ က်င့္သံုးႏိုင္မႈ အလြန္အားနည္းျခင္း။
18.မ်ိဳးဆက္သစ္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မႈ အလြန္အားနည္းျခင္း။
19.ပန္းတိုင္မေရာက္ခင္ “တက္” ေထာင္တတ္ေသာ အက်င့္ဆိုးရွိျခင္း။
20.သာယာဖြယ္၊ လြတ္လပ္ျခင္းတို႕ႏွင့္ ထိေတြ႕ၿပီးလွ်င္ ဘ၀ေမ့ျခင္း၊ မိမိတို႕၏ မူလရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္အား ေမ့ေလွ်ာ့ျခင္း။
21.ေအာင္ျမင္မႈအေပၚ၌သာ စံစားခံစားတတ္ေသာ္လည္း ျပႆနာမ်ားအေပၚ ဆံုးရံႈးမႈျဖစ္ခဲ့ေသာ္ တာ၀န္ ယူရဲေသာသတၱိ၊ တာ၀န္ခံရဲေသာသတၱိတို႕ရွိမႈ အလြန္အားနည္းျခင္း။

စသည့္ အေၾကာင္းတရားမ်ားေၾကာင့္ တိုင္းျပည္ႏွင့္လူမ်ိဳးသည္ အရွိန္အ၀ါေမွးမွိန္လွ်က္ အဆင္းရဲဆံုးႏိုင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္ ေနရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ထို႕ေၾကာင့္ မ်က္ေမွာက္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚအယူအဆမ်ားသည္ မူလဆင္းသက္လာရာ အေၾကာင္း တရားမ်ားျဖစ္ေသာ ဗုဒၶလမ္းစဥ္၏အဆံုးအမတရား ေဒသနာေတာ္မ်ားႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေရွးေခတ္ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ လူပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ အဆံုးအမသေဘာတရားမ်ားျဖစ္ေသာ မင္းက်င့္တရားဆယ္ပါး၏ စံတန္ဖိုးမ်ားႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္း မ်က္ေမွာက္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးအား ေလးႀကိမ္တိုင္တိုင္စုစည္းထူေထာင္ခဲ့ၾကေသာ အာဇာနည္ ေခါင္းေဆာင္ ပုဂၢိဳလ္တို႕၏ ခံယူခ်က္သေဘာထား အေတြးအေခၚအယူအဆမ်ားႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္း ကိုက္ညီျခင္း မရွိဟု ဆိုရပါမည္။
ေယဘူယ်အားျဖင့္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတတ္မႈနိမ့္က်ျခင္းသည္ ၄င္းႏိုင္ငံ၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ အေပၚ မူတည္ေပသည္။ သို႕ေသာ္ ဤအခ်က္တခုတည္းကိုပင္ ထပ္မံခြဲျခမ္းေလ့လာပါက အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အား မည္သူတို႕က ျပဌာန္းသနည္း ဟူေသာ ေမးခြန္းရွိ လာရပါသည္။

သို႕ဆိုလွ်င္ …

၁. တပါတီ(သို႕) အာဏာရွင္တို႕က ၄င္းတို႕စိတ္ႀကိဳက္ (သို႕) ၄င္းတို႕သေဘာအမိန္႕အတိုင္း ျပဌာန္းသည္ေလာ၊
၂. ျပည္သူလူထုသေဘာဆႏၵျဖင့္ ျပဌာန္းေပးသည္ေလာ ဟူသည့္အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္အား ေတြ႕ရွိရမည္ျဖစ္ပါသည္။

မည္သို႕ပင္ဆိုေစ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံဟု သတ္မွတ္မည္ဆိုပါက ျပည္သူလူထု ဆႏၵသေဘာထားမ်ားကို လ်စ္လ်ဴရႈ၍ မရႏိုင္ပါေပ။ ထို႕ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အား ျပည္သူလူထု၏ ဆႏၵသေဘာထားအေပၚ အေျခခံ၍ ဤႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး ဤေဒသႀကီးအတြင္း မွီတင္းေနထိုင္ၾကေသာ ျပည္သူ ျပည္သားအေပါင္းတို႕၏ ဆႏၵသေဘာ ထားမ်ားျဖင့္ ဤႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးအား ထူေထာင္ပါသည္ ဟူေသာ ကဗ်ဥ္းစာတမ္းထိုးႏိုင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါမွ တရား ဥပေဒသည္လည္းစိုမိုးၿပီး ေလာကပါလတရား (လြတ္လပ္ျခင္း၊ ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္း၊ တရားမွ်တျခင္း၊ တန္းတူညီျခင္း) မ်ားလည္း ေပၚထြန္းလာပါမည္။ ဤသို႕အားျဖင့္ ဤႏိုင္ငံ ဤျပည္သူတို႕၏ ဂုဏ္သိကၡာ အရွိန္အ၀ါသည္လည္း ႀကီးမားၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္ ႀကီး၏ ေဒသပတ္၀န္းက်င္အ၀န္းအ၀ိုင္း၌လည္း ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတတ္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ထို႕ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတတ္ဖို႕ရန္အတြက္ (သို႕) ေဒသအတြင္း ေလာကပါလတရားမ်ား ျဖစ္ထြန္း ေပၚေပါက္လာရန္ အတြက္ မလိုလားအပ္ေသာ ေအာက္ေဖၚျပပါ စနစ္ (သို႕) ၀ါဒမ်ားကို ဆန္႕က်င္ၿပီး မက်င့္သံုး ရန္လိုအပ္ပါလိမ့္မည္ -

၁. အာဏာရူးေသာ၀ါဒ (Authoritarianism)
၂. ကိုယ့္မိသားစုေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းမ်ား ေကာင္းစားေရးအတြက္သာ ေဆာင္ရြက္တတ္ေသာ ၀ါဒ (Depotisim)
၃. အာဏာရွင္စနစ္ (Dictatorship), (Totalitarianism)
၄. ကိုယ္ႏွင့္မတူတိုင္း တူရာအုပ္စုဖြဲ႕ဗိုလ္က်စိုးမိုးျခင္း၊ ၫွင္းဆဲႏွိပ္စက္သတ္ျဖတ္ျခင္း၀ါဒ (Tyranny)
၅. စစ္၀ါဒ (Militarism)

စသည့္ စနစ္ (သို႕) ၀ါဒမ်ားကို မိမိတို႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း မျဖစ္ေပၚေအာင္ မက်င့္သံုးႏိုင္ေအာင္ ျပည္သူ ျပည္သား ေတြသည္ မိမိတို႕ မိသားစုအေရးထက္ ပို၍အေရးႀကီးေသာ လုပ္ငန္းစဥ္အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံေတာ္အတြင္း လူ႕အဖြဲ႕ အစည္းအတြင္း၌ ေလာက ပါလတရားမ်ား ျဖစ္ထြန္းေနေအာင္ေသာ္လည္းေကာင္း ဦးစြာပထမႀကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ဖို႕ရန္ လိုအပ္ေပလိမ့္မည္။

ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဘာသာရပ္ျဖင့္ မ်က္ေမွာက္ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနအား ေလ့လာရာ၌ ယထာဘူတက်က် တည့္တည့္မက္မက္ ၾကည့္ရန္လိုအပ္ပါလိမ့္၏။
ဤစာတမ္းသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ျပည္သူလူထုအက်ိဳး၊ ေနာင္အခါ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္မည့္ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ ေလာင္း လူငယ္ လူရြယ္မ်ား အတြက္ သတိျပဳစရာ၊ သင္ခန္းစာယူစရာ၊ ေ၀ဖန္စရာ၊ ဆင္ျခင္တံုတရားလက္ကိုင္ထား၍ ႏိုင္ငံအက်ိဳးသယ္ပိုးေစျခင္းငွါ ဤႏိုင္ငံေရး သိပၸံေလ့လာေရးစာတမ္း၏ တခုတည္းေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္ပါ၏။

ေမာင္စည္သူ